John de Mol tijdens de presentatie van de plannen van Talpa voor SBS in het DeLaMar Theater.
John de Mol tijdens de presentatie van de plannen van Talpa voor SBS in het DeLaMar Theater. © ANP

Gastcolumn: 'Een en al zure zorgen over de niet koosjere bedoelingen van John de Mol met ANP'

Gastcolumnist Alexander Pleijter las de bezorgde berichten over de overname van persbureau ANP door Talpa Networks. Mediamagnaat John de Mol zou de volgende Berlusconi zijn. Maar zijn deze zorgen wel terecht? 'Misschien is Talpa juist wel het ideale bedrijf om ANP toekomstbestendig te maken.'

Er is iets ergs gebeurd. Persbureau ANP wordt overgenomen door Talpa Networks. De ruggengraat van de Nederlandse voorziening komt daarmee in handen van mediamagnaat John de Mol. En dat is niet best, als we de commentatoren moeten geloven die in de media hun gedachten hebben laten gaan over de overname. Gedachten die bol staan van de zorgen. Wat is die John De Mol nou toch van plan met ons nationale persbureau? Is de Nederlandse nieuwsvoorziening wel in goede handen bij dat commerciële mediabedrijf?

In Trouw lees ik dat John de Mol met de overname van ANP op weg is naar 'een Berlusconi-achtig imperium'. Wat dat precies inhoudt, wordt niet uitgelegd, maar het klinkt niet best. Blijkbaar moeten we ervoor vrezen dat De Mol in Nederland een zelfde mediamonopolie wil gaan stichten als Berlusconi in Italië. En misschien is John de Mol  er zelfs op uit om de baas van Nederland te worden, zoals Silvio Berlusconi dankzij zijn media-imperium de baas van Italië werd.

Even onheilspellend klinken de woorden van Fons van Westerloo in de Volkskrant. Volgens de oud -topman van RTL en SBS gaat Talpa NU.nl 'uitroken'. Dat klinkt helemaal niet fijn voor de beste bezochte nieuwssite van Nederland. Ook waarschuwt Van Westerloo dat John de Mol niet gezien moet worden als hoeder van de onafhankelijke journalistiek: 'Bij Talpa doen ze niet aan altruïsme. Bij alles wat ze doen gaat het uiteindelijk om geld, macht en invloed. Nu ook.' Oei, dit klinkt inderdaad als Berlusconi-achtige taferelen. 

Soms zou je willen dat journalisten wat verder doorvragen als iemand iets een gevaar noemt

Ook Erik van Gruijthuijsen, directeur journalistiek van De Persgroep (Volkskrant, AD, Trouw), is bezorgd: 'We hebben het sterke vermoeden dat Talpa het ANP niet koopt om louter de pluriformiteit van de Nederlandse pers in stand te houden, maar dat ze veel grotere plannen hebben.' Voor welke grotere plannen we dan moeten vrezen, wordt niet vermeld, maar het klinkt niet best en riekt sterk naar Berlusconi-achtige praktijken.

En dan zijn er ook nog zorgen bij de Nederlandse journalistenvakbond NVJ. Secretaris Thomas Bruning noemt in de Volkskrant de overname van ANP door Talpa 'een potentieel risico voor de onafhankelijkheid van de nieuwsvoorziening.' Waarom en op welke manier de onafhankelijkheid van de nieuwsvoorziening in gevaar zou komen, wordt ook hier niet vermeld. Soms zou je willen dat journalisten wat verder doorvragen als iemand iets een gevaar noemt.

Kortom, een en al zure zorgen over de niet koosjere bedoelingen van John de Mol. Terwijl we de overname ook best wat positiever zouden kunnen bekijken. ANP is geen cash cow: tussen 2013 en 2016 was het bedrijf verlieslijdend (over 2017 zijn nog geen cijfers bekend). Dat Talpa er desondanks brood in ziet om te investeren in ANP is hoopgevend. Blijkbaar ziet John de Mol mogelijkheden om ANP winstgevend te maken. Daar is niks mis mee, want jaar in jaar uit verlies draaien houdt ANP niet eeuwig vol.

Misschien is Talpa juist ook wel het ideale bedrijf om ANP toekomstbestendig te maken. Er is veel expertise over het produceren van aansprekende mediaformats, het ontwikkelen van multimediale formules en het aanspreken van een groot publiek. Allemaal kennis die aangewend kan worden om de nieuwsproductie van ANP verder te innoveren.

Het zou toch mooi zijn als John de Mol een vernieuwend journalistiek format weet te bedenken dat het publiek van deze zenders aanspreekt?

Maar wat nou als Talpa gaat tornen aan de kwaliteit van de nieuwsvoorziening door het ANP? Als het persbureau inderdaad niet meer onafhankelijk te werk zal gaan? Dat zou wel heel erg oliedom zijn van John de Mol, want dan zullen nieuwsmedia als de NOS, RTL Nieuws, de Volkskrant en NRC snel afhaken als klant. Talpa zou zich daarmee flink in de vingers snijden.

Het is niet ondenkbaar dat Talpa de aankoop van ANP zal gebruiken om eigen nieuwsprogramma's te gaan maken. Ook dat is geen slecht nieuws, want op de Talpa-zenders (SBS6, Veronica, Net5 en SBS9) is tot op heden nauwelijks nieuws te zien. Het zou toch mooi zijn als John de Mol een vernieuwend journalistiek format weet te bedenken dat het publiek van deze zenders aanspreekt?

En zeg nou zelf, we willen toch allemaal weten hoe Linda de Mol het zou doen als nieuwspresentator?

Alexander Pleijter werkt als universitair docent internetjournalistiek aan de Universiteit Leiden.


Wat wil John de Mol met persbureau ANP?

Tegen de NOS zei De Mol woensdag dat 'nieuwsvoorziening een blinde vlek' was van Talpa. 'Die hebben we nu opgevuld.' Fons van Westerloo, oud-topman van RTL en SBS, grinnikt bij het beeld van De Mol als hoeder van de onafhankelijke journalistiek: 'Bij Talpa doen ze niet aan altruïsme. Bij alles wat ze doen gaat het uiteindelijk om geld, macht en invloed. Nu ook.' Wat wil De Mol met ANP?