Beeld uit de serie The Man from U.N.C.L.E. De jarenlange vijanden CIA-agent Napoleon Solo (Cavill) en KGB-agent Illya Kuryakin (Hammer) worden gedwongen samen de strijd aan te binden met een mysterieuze, internationale misdaadorganisatie.
Beeld uit de serie The Man from U.N.C.L.E. De jarenlange vijanden CIA-agent Napoleon Solo (Cavill) en KGB-agent Illya Kuryakin (Hammer) worden gedwongen samen de strijd aan te binden met een mysterieuze, internationale misdaadorganisatie. ©

'Europese CIA is naïef en onhaalbaar plan'

Als we minder afhankelijk willen worden van de VS, kunnen we beter langdurig investeren in de AIVD en MIVD.

Wat een Spaanse analist als dreiging ziet, kan sterk afwijken van een Nederlandse inschatting

Minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders (PvdA) riep deze week op tot de oprichting van een 'Europese CIA'. In een speech voor Leidse studenten zei de bewindspersoon dat nationale diensten 'het zich niet meer kunnen veroorloven' langs elkaar heen te werken. Een nieuwe Europese organisatie zou aanslagen zoals vorig jaar in Parijs kunnen voorkomen. Dit is zowel een onhaalbaar als naïef plan.

Om te beginnen blijven inlichtingendiensten sterk afhankelijk van de nationale wetgeving, cultuur en taal. Landen als Bulgarije of Kroatië stellen andere prioriteiten dan Nederland. Binnenlandse dreigingen zijn namelijk het gevolg van de samenstelling van de bevolking, migratiestromen, het verleden en het politieke debat. Wat een Spaanse analist als dreiging ziet, kan sterk afwijken van een Nederlandse inschatting. De belangen van Europese landen kunnen daarom sterk verschillen.

Bovendien bestaan er al Europese samenwerkingsverbanden zoals de Counterterrorism Group waarin dertig Europese landen informatie delen. Dit verband is succesvol omdat het informeel gebeurt op basis van wederzijds vertrouwen. Juist onze AIVD speelt hierbij een leidende rol.

Daarnaast wordt bilateraal goed samengewerkt tussen diensten op basis van persoonlijke contacten en quid pro quo. Hier geldt de zogenaamde 'derde land-regel': wat ik deel kan niet zomaar worden doorgespeeld naar een ander. Dit heeft vooral met bronbescherming en geheimhouding van methoden te maken. Om dan in Brussel 28 lidstaten te verplichten inlichtingen te delen zou dan zelfs averechts kunnen werken.

Botsende culturen

Grote fusies leiden zelden tot het resultaat zoals in een eerder stadium werd beloofd door een enthousiaste bestuurder

Koenders lijkt ook te vergeten dat nieuwe bureaucratie altijd voor nieuwe problemen zorgt. Grote fusies leiden zelden tot het resultaat zoals in een eerder stadium werd beloofd door een enthousiaste bestuurder. Het Amerikaanse Department of Homeland Security, opgericht na de aanslagen van 11 september 2001, is een helder voorbeeld hiervan. De culturen van de verschillende diensten die werden samengevoegd botsten en informatie werd niet gedeeld. En dit waren dan ook nog eens organisaties uit hetzelfde land.

Tenslotte kunnen ook de juridische complicaties niet achterwege blijven. Bijzondere inlichtingenmethoden hebben hun basis in nationale wetgeving. Wat het Nederlandse parlement goedkeurt kan totaal verschillen met bijvoorbeeld Poolse of Hongaarse prioriteiten. Hiervoor gaat complexe Europese wetgeving geen uitkomst bieden, hoe graag Europese politici dat ook zouden willen.

Langetermijnvisie

In zijn pleidooi stelt Koenders ook dat Europa minder afhankelijk moet zijn van de Verenigde Staten en de eigen broek op moet houden. Hier heeft hij wel volkomen gelijk in. Maar dit bereik je niet met een 'Europese CIA'. Dit bereik je door voor lange termijn te investeren in onze AIVD en MIVD. De afgelopen jaren hebben de diensten er geld bij gekregen. Maar dit is wel sterk afhankelijk van de politieke waan van de dag, terwijl inlichtingendiensten juist een langetermijnvisie nodig hebben. Het kost jaren om een inlichtingenofficier op te leiden of om betrouwbare bronnen aan te wenden in een bepaald land. Als een volgend kabinet de prioriteiten anders legt, kan in één klap een langlopende investering van tafel worden geveegd.

Diensten dienen zelf te kunnen bepalen aan welke dreiging ze prioriteit geven

Daarnaast zal nieuwe wetgeving noodzakelijk zijn. De huidige wet dateert nog uit 2002 en voldoet niet meer aan de actualiteit en moderne massacommunicatie. Tenslotte dienen diensten zelf te kunnen bepalen aan welke dreiging ze prioriteit geven, zodat ze niet het slachtoffer worden van politieke spelletjes. Hierbij dienen ze vanzelfsprekend wel stevig te worden gecontroleerd en, zo nodig, gecorrigeerd door het parlement en andere toezichthouders.

Dit laat onverlet dat er in de huidige situatie fouten worden gemaakt en inlichtingen niet gedeeld worden, zoals bij recente aanslagen. De oproep van Koenders om dit zoveel mogelijk te voorkomen onderschrijf ik. Maar een Europees praathuis met 28 nationaliteiten gaat niet tot het gewenste resultaat leiden.

Krijn Lock is werkzaam in de internationale veiligheidssector (en eerder voor NCTV).

Volg en lees meer over:

Reacties (8)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Hazlo -
    Koenders kletst uit zijn nek, wij hebben al meerdere organisaties en 1 daarvan heet INTERPOL, de International Criminal Police Organisation, en daarvan zouden wij, m.n. in Europees verband, meer samenwerking en meer nadruk op moeten leggen en hun bevoegdheid in Europoa moeten vergroten, maar aub geen nieuwe bureaucratische C.I.A. dienst erbij. Nog belangrijker overigens dan al deze diensten is een drastische beperking van de immigratie en islam import, veel sneller uitzetten en stoppen met open grenzen waar smokkelaars en criminelen ongehinderd kunnen doen en laten wat zij willen!
  • Komeinie -
    Bertje Koenders lijdt aan grootheidswaanzin, juist nu de PvdA op het punt van decimeren aangekomen is, kun je de wel meest grootheidswaanzinnige woorden van ze gaan verwachten. Dat is leuk voor de mensen die aan woordspelletjes doen, maar levensgevaarlijk voor zowel Nederland als de EU, of kunnen we nu zeggen dat de PvdA een geloofwaardig beleid heeft gevoerd de laatste vier jaar?
  • Robbie O -
    Zegt u nu: ' ik wil minder Europa.' Dit pleidooi valt namelijk voor ongeveer iedere beroepsgroep, behalve dan de belasting ontwijk industrie, te houden. O, jee!
  • PierreLebon -
    Europa is veel te netjes en politiek correct om een goede en efficient opererende veiligheidsdienst op te zetten die zonder scrupules te werk gaat en consequenties verbindt aan haar onderzoek. Voorbeeld: Israël.
  • Johan Molenaar -
    Dhr. Lock slaat hier de spijker op zijn kop. Inlichtingenwerk is ingebed in nationale politieke en juridische structuren. Dat moet ook vooral zo blijven. Natuurlijk moet er worden samengewerkt, maar zoals dhr. Lock terecht stelt gebeurt dat al volop. Daarom is de roep van minister Koenders om tot Europese diensten te komen een onwenselijke oplossing voor een niet bestaand probleem. Het zou resulteren in meer macht naar Brussel, hogere kosten, en een verdere uitholling van de nationale soevereiniteit. Zit minister Koenders er voor de Nederlandse belangen of voor die van Brussel?
  • Victor 23A -
    Dat de heer Koenders fan is van alles wat Amerikaans is of klinkt is voor de oplettende lezer wel duidelijk en dat hij slaafs doet wat Washington hem verordonneert is ook duidelijk zichtbaar. Maar dat we nu meteen in Europa en kopie van de CIA en FBI moeten oprichten is wel heel erg overdreven. De meeste Europese inlichtingendiensten zijn al gekoppeld aan de CIA. De amerikaanse inlichtingen- en spionage diensten hebben bijna overal al vrij spel(vooral in Nederland) dus wat voegen de ideeën van de brave heer Koenders dan nog toe aan de werkelijke situatie?
  • jefcooper -
    Het symptoom aanslagen wordt driftig bestreden, dat het middel erger is geworden dan de kwaal, steeds meer een politiestaat, dat zien helaas weinigen. Het is ook lastig naar de oorzaken van de aanslagen te kijken, want dan moeten we in de spiegel kijken. Het gekke is dat het Britse rapport over Blair als oorlogsmisdadiger, één van de twee verantwoordelijken voor de vernietiging van Irak, grote aandacht kreeg, maar dat niet het verband met de aanslagen wordt gelegd.
  • JPHR -
    Europese CIA zodat de EU voor Regime Change niet meer afhankelijk is van de VS zoals in Kiev? Dan kan die Europese CIA vast en zeker worden ingezet voor het realiseren van de Europese Nabuurschap Politiek en iedere regering die niet tot EU client staat in de periferie rond de EU wil worden getransformeerd kan dan eenvoudig en efficiënt worden vervangen. Helaas is dit proces geen sarcasme maar een realiteit. Kijk naar de economische ramp die zich over de Oekraine voltrekt door een exclusieve handelsrelatie met de EU dankzij dat associatieverdrag. Check IMF cijfers 2014 tot heden.