Voorstanders van oppositieleidster Aung San Suu Kyi zijn de straat op om haar partij te promoten.
Voorstanders van oppositieleidster Aung San Suu Kyi zijn de straat op om haar partij te promoten. © afp

Euforie over Myanmar is misplaatst

Verkiezingen Myanmar

Het Westen overschat de vorderingen die het voormalige Birma heeft gemaakt. Tegenstanders van het leger worden zo veel mogelijk buitenspel gezet.

Op 8 november vinden in Myanmar (voorheen Birma) verkiezingen plaats. Voor de tweede keer in vijf jaar tijd mag de Birmese bevolking naar de stembus. Tussen 1960 en 2010 vond slechts een enkele verkiezing plaats, waarvan de uitkomst bovendien nooit gehonoreerd werd. Het verhaal van oppositieleidster en Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi is bekend: na de verkiezingsoverwinning in 1990 bracht zij vele jaren door in huisarrest en ontkwam zelfs aan een aanslag op haar leven.

Laatste obstakel

In 2012 deed haar National League for Democracy mee aan tussentijdse verkiezingen en kon zij haar langverwachte plaats in het parlement innemen. Voor de verkiezingen van 2015 stevent haar partij af op een overwinning, die moeilijk te negeren zal zijn in wat inmiddels een parlementaire democratie is. Het internationale imago van Myanmar is in enkele jaren veranderd van paria naar jonge democratie. Hillary Clinton wijdde een heel hoofdstuk in haar biografie aan haar rol in de democratisering van Myanmar.

Een laatste obstakel is de grondwet uit 2008, waarin is opgenomen dat een president geen buitenlandse familieleden mag hebben. Aung San Suu Kyi was getrouwd met de Britse academicus Michael Aris, die in 1999 overleed terwijl zij in huisarrest zat; ook heeft ze twee Britse zonen. Deze regel lijkt dan ook te zijn ingevoerd door het leger, dat zichzelf ook 25 procent van de parlementaire zetels en enkele ministeries toebedeelt. Om de overige 75 procent wordt op 8 november gestreden. Zo'n 90 partijen hebben zich geregistreerd en buitenlandse verkiezingswaarnemers zullen aanwezig zijn om de voortgang te monitoren. Het valt dan ook te verwachten dat de uitslagen internationaal serieus genomen zullen worden.

Uitsluiting

Voor de buitenwereld lijkt de zogenaamde Birmese 'routekaart naar democratie' in een vergevorderd stadium. Amerikaanse en Europese sancties zijn afgezwakt en het land wordt overspoeld door handelsmissies en toeristen. Ondanks de toename van internationale steun is er voor het merendeel van de bevolking, die nog steeds in armoede leeft, concreet weinig veranderd.

Voor de verkiezingen van 2015 zijn wederom ruim 600 districten uitgesloten van deelname, vanwege het voortduren van de gewapende strijd in diverse etnische staten. Meer dan een half miljoen leden van de Rohingya-minderheidsgroep heeft geen stemrecht, omdat hun identiteitskaarten zijn ingetrokken. Hierdoor zijn ook de meeste Rohingya verkiezingskandidaten uitgesloten van deelname, hoewel sommigen in 1990 nog succesvol meededen aan de verkiezingen. Op deze manier worden opstandige en andere ongewenste groeperingen uitgesloten van het democratische proces.

Repressie

Vele jaren van isolatie hebben de bevolking weinig goeds gebracht en de toekomst ligt dan ook niet in het opleggen van nieuwe sancties. Een iets kritischer blik op de democratische vooruitgang in het land is echter wel gewenst. Tot 2010 was praten over politiek een gevaarlijke onderneming in Myanmar en zaten volgens Amnesty International ruim 2.000 politieke gevangenen vast.

Nu het de overheid goed uitkomt dat meer mensen deelnemen aan het politieke proces, uit de repressie zich in andere vormen. Lokaal verzet door de rurale bevolking die haar land ontnomen ziet worden door grote investeerders wordt niet getolereerd. Een groot aantal studenten zit al maanden vast vanwege hun vreedzaam protest voor beter onderwijs. Een journalist kwam onder verdachte omstandigheden om het leven na te zijn gearresteerd. Kritische bloggers en advocaten worden aangeklaagd voor smaad of minachting van het hof. Geweld en haat zaaien tegen etnische en religieuze minderheden daarentegen blijft grotendeels onbestraft, een zorgelijke ontwikkeling.

Hervormingen

Een overwinning van Aung San Suu Kyi is slechts een kleine stap in de goede richting

De hervormingen die president Thein Sein de afgelopen jaren heeft doorgevoerd zijn significant en gaven terecht aanleiding tot herziening van de internationale positie ten opzichte van Myanmar. De huidige ontwikkelingen wekken echter de indruk dat het democratische proces toch vooral is voorbehouden aan het leger en zijn trouwe volgelingen.

In zijn campagnespeech verklaarde president Thein Sein onlangs dat nu genoeg hervormingen zijn ingevoerd; nog meer veranderingen zouden volgens hem leiden tot een communistische staat. Zo werkt de Birmese regering langzaam toe naar een oppervlakkige vorm van democratie: een parlementair systeem waarin geen plaats is voor ongewenste minderheidsgroepen, landrechtactivisten of een kritische studentenbeweging, maar wel voor grote investeerders die niet te veel voorwaarden stellen. Nu internationale kritiek niet langer de boventoon voert is het weer aan activisten om vraagtekens te zetten bij de ogenschijnlijke vooruitgang in Myanmar. In de internationale euforie rondom de democratische hervormingen riskeren zij het te worden weggezet als spelbedervers. Juist nu is het echter belangrijk om verschillende geluiden over Myanmars vooruitgang te laten horen.

Door de huidige regering als legitieme politieke en vooral economische partner te behandelen, wekken westerse regeringsleiders de indruk meer waarde te hechten aan oppervlakkige democratische rituelen dan aan het naleven van democratische principes en mensenrechten. Aan de ruimte voor dissidenten en minderheden moeten echter geen concessies gedaan worden. Een overwinning van Aung San Suu Kyi's oppositiepartij is slechts een kleine stap in de goede richting.

Maaike Matelski schrijft een proefschrift over Myanmar aan de VU in Amsterdam.

Volg en lees meer over:

Reacties (2)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Blutch1 -
    Uw indruk van westerse regeringsleiders is juist, het geld voert de boventoon, zeker in de BV Nederland.
  • Doekle Kip -
    """Het Westen overschat de vorderingen die het voormalige Birma heeft gemaakt.""" So what? Dat gaat het Westen verder ook niets aan, toch?