Er is volgens Steven Pont geen enkele reden waarom kinderen van zeven hun eigen brood niet kunnen smeren.
Er is volgens Steven Pont geen enkele reden waarom kinderen van zeven hun eigen brood niet kunnen smeren. © ANP

Durf wat hiërarchischer te zijn bij opvoeden

Opvoeding komt neer op sturing, stelt Steven Pont. Als we kinderen op het leven willen voorbereiden, moeten we hen meer verantwoordelijkheid en vrijheid geven.

Aan de ene kant willen we graag een open contact met ons kind, nergens ter wereld is de relatie tussen ouders en kinderen zo gelijkwaardig als bij ons. Voor kinderen is dat prettig, we hebben de gelukkigste kinderen ter wereld. Aan de andere kant willen we onze kinderen ook terecht kunnen wijzen. En daar heb je vooral een hiërarchische verhouding voor nodig. Maar die staat natuurlijk haaks op de eerdergenoemde behoefte aan symmetrie. Ziedaar de opvoedparadox.

Het voordeel van de ietwat hiërarchische positie is dat het de opvoeder wat minder een stakker maakt. Het nadeel van de hiërarchische opvoeding is dat je kind minder met je zal bespreken en er daardoor een wat groter geheim leven op nahoudt. Toch is iets meer sturing vanuit de pedagogiek wel degelijk gewenst, als we kinderen op het leven willen voorbereiden. Dus wat is nu de uitweg uit deze paradox rond het contact met onze kinderen?

Verantwoordelijkheid

Je kunt een handig kind van vijf best een eigen elektrische boor voor zijn verjaardag geven

Het antwoord ligt in verantwoordelijkheid. Wanneer we in onze opvoeding wat hiërarchischer durven te zijn, verhogen we wellicht de kans op een ietwat groter geheim leven van het kind, maar als we in onze sturing eigen verantwoordelijkheid belangrijk maken dan hoeft dat helemaal geen probleem te zijn. We moeten dan wel jong met die eigen verantwoordelijkheid beginnen. Er is bijvoorbeeld geen enkele reden waarom kinderen van zeven hun eigen brood niet zouden kunnen smeren, zichzelf niet zouden kunnen afbellen voor voetbal of waarom we hen niet op andere manieren verantwoordelijk voor hun eigen leven kunnen maken. Je kunt een handig kind van vijf best een eigen elektrische boor voor zijn verjaardag geven, zoals ik ooit bij mijn zoon heb gedaan.

Opvoeding komt neer op sturing, maar daarnaast dus ook op de in het humanisme centraal staande begrippen vrijheid en verantwoordelijkheid. Om uit te gaan van mijn eigen situatie; in praktische zin stuur ik, tot half zes wordt er in huis bijvoorbeeld niet gegamed. (Ik begrijp dan ook niets van ouders die slachtofferig doen over het game-gedrag van hun kinderen. Het zijn ouders die bang zijn voor de hiërarchie).

Vrijheid

Ik begrijp niets van ouders die slachtofferig doen over het game-gedrag van hun kinderen

Aan de andere kant krijgen mijn kinderen van 13 en 14 veel vrijheid en de daarmee samenhangende (en aangeleerde) verantwoordelijkheid. Ze krijgen bijvoorbeeld bovengemiddeld veel zakgeld, maar ik betaal niet mee aan bioscoop- of kermisbezoek of andere activiteiten die ze ondernemen. Dat is allemaal aan henzelf. Ik wijs ze op de vrijheid van wat meer zakgeld en de budgettaire verantwoordelijkheid die daar vervolgens bij hoort. Gaat dat altijd goed? Natuurlijk niet. Weet ik alles? Ook niet. Wil ik alles weten? Nee. Maar de vraag is of dat er toe doet. Wat er toe doet is dat we nu weliswaar de gelukkigste kinderen ter wereld hebben, maar daarnaast ook de meeste mensen tussen achttien en dertig in psychotherapie (ter wereld!).

Ik durf te stellen dat dat voor een behoorlijk deel te maken heeft met gebrek aan sturing door de ouders en een daarmee samenhangend onderontwikkeld gevoel van verantwoordelijkheid binnen de huidige vrijheid van onze kinderen. We zullen ons moeten herbezinnen, nu rust, reinheid en regelmaat in het huidige tijdsgewricht niet meer al enige opvoedkundige bakens voldoen.

Steven Pont is ontwikkelingspsycholoog en gezinstherapeut.

Volg en lees meer over:

Reacties (11)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • JPHR -
    @Frits Jansen: Leuk gevonden, maar gaat totaal mank. Kiezers zijn geen 'kinderen' en met zulke ouders zou ik via de kindertelefoon zeker om uit huisplaatsing jeugdzorg moeten kunnen verzoeken. Als jij je geliefde politici als je ouders wil zien (die het beter weten?) is dat geheel voor je eigen rekening. Politici zijn niet meer dan medeburgers met van voldoende kiezers een tijdelijk mandaat. Te vaak blijken jouw 'ouders' ver buiten dat mandaat gaan. Voorbeeld: 1) Doorgaan met integratie EU terwijl dat per 2005 referendum was afgewezen. 2) Verkwanselen soevereiniteit aan TTIP met ISDS.
  • koolhydraten. -
    Goed gezien. Maar hoewel alles verandert, is de nagalm van het westerse jaren ¿60 denken niet zó maar verdwenen. Omdat ze vindt dat iedereen gelijk is, heeft ze een probleem met de ongelijkheid en autoriteit binnen de leraar/leerling verhouding, zoals we die o.a. in Zen zien. Want autoriteit op school, rijtjes leren, grenzen stellen, straffen, verkeersregels, handhaving, politie, gevangenissen, legers, oorlogen, zouden allemaal niet helpen. Vandaar dat Aziaten en Chinezen zo succesvol zijn op school en mondiale arbeidsmarkt. Die geloven 'nog' in hierarchie.
  • Antoon Schuller -
    In mijn jonge, naoorlogse jaren waren noch ouders, noch wij kinderen stakkers. Nu zijn de ouders stakkers om de kinderen gelukkig te maken, maar dat lukt niet. Een steeds groter percentage heeft psychologische problemen; velen gaan dagelijks door `n hel, door bullying; meer dan de helft zijn halve wezen; kinderen kunnen niet meer met elkaar spelen en zitten in plaats daarvan in zichzelf gekeerd op een of ander scherm te kijken. Ik heb met ze te doen.
  • Frits Jansen -
    Ik moet denken aan referenda. Is het niet het meest democratisch als niet meerde ouders eigenmachtig beslissen maar de kinderen een bindend referendum krijgen? Nee, natuurlijk. De redenering is eerder omgekeerd: ook een democratisch gestuurde regering doet niet alleen maar leuke dingen voor de (linkse) mensen, evenmin als liefhebbende ouders hun kroost altijd zijn zin geven.
  • Spartuijn -
    "Je kunt een handig kind van vijf best een eigen elektrische boor voor zijn verjaardag geven, zoals ik ooit bij mijn zoon heb gedaan."....De ontwikkeling van een kind volgens een ontwikkelingspsycholoog...Tijd voor een gezinstherapeut aldaar...
  • Theofiel Boemerang -
    "We hebben de gelukkigste kinderen ter wereld." Los van het feit dat je zoiets natuurlijk nooit kunt vaststellen: wat een ongelooflijk verwaande uitspraak.
  • Paul Pennock -
    Is het 1 april of zo?!
  • WTJGM -
    Kennelijk waren alle vroegere ouders ook ontwikkelingspsycholoog en gezinstherapeut, of is Steven Pont daar in de leer gegaan, want hij verhaalt nu wat ze toen al wisten, en praktiseerden. Al reproducerende haalt hij de 'gelukkigste kinderen van de wereld erbij', zij het niet meer dan de slotsom van een vaag onderzoekje met wenselijke uitkomst. Voor opvoeding kun je het beste terug naar de basis, met een opbouw zoals we die ook na WOII mochten ervaren, om van vrijwel niets toch een geluksgevoel te krijgen. Nu een IPad Air van 500 euro, toen een Suske en Wiske van 50 cent, ofwel welzijn.
  • ReMe -
    Hm, deze opvoedingsstijl lijkt nieuw, maar komt in werkelijkheid elke twintig jaar terug...
  • Herr .Baffo -
    Goedzo !!! Papa's, Mama's, opvoeders, het zijn geen vriendjes en vriendinnetjes van hun kinderen! Opvoeden is afstand nemen, afstand houden, corrigeren waar het moet. Duidelijk zijn in afspraken, consequent optreden, regels handhaven. En als je als ouder/opvoeder daar moeite mee hebt, dan moet je een cursusgaan volgen of niet aan kinderen beginnen.