Diana Matroos.
Diana Matroos. © .

Diana Matroos: 'Bij RTL legde een chef een handje pepernoten op mijn bureau'

Ik heb jarenlang m'n mond gehouden, maar ik ben wel degelijk gediscrimineerd, zegt RTL en BNR-presentatrice Diana Matroos vandaag in de Nieuwsbreak. 'Onder het mom van een grapje worden de vreselijkste dingen gezegd of gedaan.'

Reactie RTL

RTL-hoofdredacteur Harm Taselaar heeft in een reactie op dit interview laten weten dat hij een werkgroep in het leven wil roepen die de hoofdredactie kan adviseren hoe de diversiteit kan worden verbeterd. Over de aantijgingen van discriminatie bij RTL zegt Taselaar: 'Dit raakt me diep en emotioneert me ook, aangezien alles zich in mij verzet tegen discriminatie.' Taselaar vindt het jammer dat Matroos niet aan de bel heeft getrokken bij RTL. Hij roept RTL-medewerkers die zich gediscrimineerd of onheus bejegend voelen op om zich bij hem te melden.

U bent aanvoerder van de Kleurrijke top 100. Waarom is zo'n lijst belangrijk?
'Zo maak je mensen zichtbaar. Ik ben zelf een dochter van een witte moeder en een zwarte vader. Als ik vroeger als jong meisje een modeblad inkeek, kwam ik nergens voor. Ik kon me met niemand identificeren. Ik wilde zelfs een tijdje lijken op een witte vrouw met blond stijl haar. De Kleurrijke top 100-lijst is dus vooral belangrijk om te laten zien dat er genoeg rolmodellen zijn. Het is wel mogelijk om als zwarte vrouw de top te halen.'

Vandaag zegt atleet Nelli Cooman in de interviewreeks van Robert Vuijsje 'Land van afkomst': 'Ik weet dat veel mensen het niet zien, maar als zwart én vrouw was het echt moeilijker.' Herkenbaar?
'Ik heb jarenlang m'n mond gehouden, maar ik ben wel degelijk gediscrimineerd. Het zit in subtiele dingen. Onder het mom van een grapje worden de vreselijkste dingen gezegd of gedaan. Bij de redactie van RTL, waar ik werk, legde een leidinggevende een handjevol pepernoten op m'n bureau, terwijl hij zei: 'Voor de enige Zwarte Piet op de redactie.' Dit was in 2014. Ik heb een keer een mail gezien, die niet voor mijn ogen bestemd was, waarin stond dat mijn huidskleur te heftig was en dat ik daarom een programma niet mocht presenteren. De andere presentator met wie ik het programma zou presenteren was namelijk ook al zwart. Dat zou te veel zijn.'

Je zult nooit een zwarte ceo in een televisiereclame zien

Hoe reageert u op dit soort situaties?
'Bij de Zwarte Pieten-opmerking was ik flabbergasted. Ik moest een minuut later ook een uitzending in, waarin het zwarte Pieten-debat nota bene ter sprake kwam. Toen heb ik het laten gaan en hem alleen indringend aangekeken. 'O, je vindt het niet grappig?', zei hij. 'Dat is een understatement', heb ik toen geantwoord. Heel lang heb ik dus niets durven zeggen, je denkt: ik ga me hier niet door laten leiden. Je wilt ook niet meegaan in het negatieve. Maar nu ik op nummer één sta van de Kleurrijke top 100-lijst, vind ik dat ik er voor uit moet komen en erover moet praten.'

Hoe kun je dit gedrag veranderen?
'Door verhalen zichtbaar te maken. Er zijn al een paar witte journalisten die me benaderd hebben en anders zijn gaan denken over hun eigen gedrag. Dat is al pure winst.'

De diversiteit in de media is nog steeds ver te zoeken. Hoe verander je dat?
'NRC Handelsblad heeft ooit uitgezocht dat in Nederland slechts drie procent van de mensen op een nieuwsredactie een niet-westerse achtergrond heeft. Hoofdredacteuren zeggen te snel dat er geen geschikte mensen met een andere culturele achtergrond zijn. Dat vind ik zo'n makkelijk argument. Kijk eens beter, zoek verder. Ga wat doen.'

Noem eens een concrete maatregel.
'Het begint ermee dat je op een andere manier gaat zoeken naar mensen. Bij ABN Amro zijn ze al erg bezig met diversiteitsbeleid. Van hen heb ik gehoord dat er vaak in verkeerde netwerken wordt gezocht. Ga bijvoorbeeld als je talent zoekt niet standaard naar  de school voor journalistiek voor interessante kandidaten, maar ga eens langs bij Marokkaanse studentenverenigingen.

'Wees je er bewust van dat mensen met een andere culturele achtergrond zich niet altijd welkom voelen op redacties. Vaak blijven niet-westerse medewerkers namelijk niet lang hangen, dat heeft te maken met zogenaamd leuke grapjes in vergaderingen. Let daar op.

Let ook op taalgebruik. Je moet niet blank en zwart zeggen. Blank staat voor puur, zuiver en werd gebruikt ten opzichte van het woord neger. Het woord blank staat voor superioriteit. Gebruik dus altijd de woorden zwart en wit.

Framing is weer een ander element. Je zult nooit een zwarte ceo in een televisiereclame zien. Mensen met een andere culturele achtergrond zijn in reclames altijd aan het koken. In nieuwsberichten wordt wel expliciet genoemd als een Marokkaan rotzooi heeft geschopt, maar niet als hij iemand redt uit een brandend huis. Dit is echt gebeurd.'

Als een programma niet aanvoelt wat het publiek wil, zoeken mensen het wel ergens anders op

Wat is het gevaar als redacties hier niet tijdig verandering in brengen?
'Nieuwsredacties horen een afspiegeling van de samenleving te zijn. Als we geen diverse redacties hebben, missen we verhalen, nieuwe inzichten en een andere blik. En nieuwsmedia zullen het ook in hun portemonnee gaan voelen. Met de digitalisering gaan kijkers anders met televisie om. Als een programma niet aanvoelt wat het publiek wil, zoeken mensen het wel ergens anders op. Die groep ben je dan dus kwijt. Onverstandig, ook in economisch opzicht.'

Onder de hashtag #zeghet vertelden vrouwen gisteren over hun ervaringen met seksueel geweld. Noodzakelijk om ook hier meer over te praten?
'Ja, het is goed om dit soort verhalen zichtbaar te maken, dan gaan mensen er vanzelf anders naar kijken. Het is wel belangrijk om na te denken wat voor reacties het oproept. Op het moment dat je het online naar buiten brengt, kan het zich ook keihard tegen je keren.'

Twitter is niet het juiste medium hiervoor?
'Dat kun je je afvragen. Er gaat op worden gereageerd. Ik heb bij mijn verhaal een platform kunnen kiezen waar ik ook nuanceringen in aan kon brengen. In een artikel kun je meer kwijt dan in een tweet.'

Wat vindt u verder nog belangrijk nieuws?
'De vluchtelingen. Ik heb begrip voor de zorgen van veel mensen maar ik vind de verharding in Nederland toch opvallend. Zeker als je het vergelijkt met andere Europese landen, daar zie ik meer solidariteit.'

Heeft u nog een tip voor onze lezers?
Bekijk de TED-talk van Mellody Hobson, de vrouw van Star Wars-maker George Lucas. Zij is ceo en vertelt openhartig over wat zij allemaal meemaakt als zwarte vrouw aan de top. Mensen hebben soms niet door dat ze de baas is en zeggen dan tegen haar: 'Wat ben je mooi gekleed voor een schoonmaakster.' Of je nu wit of zwart bent, kijk dit filmpje. Ik mag binnenkort trouwens zelf ook een TED-talk geven.'

Dit is aflevering 598 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.