Een deel van de vangst op een Texels vissersschip
Een deel van de vangst op een Texels vissersschip © Ton Koene

De visserij moet akkoord gaan met meer beschermde Noordzeegebieden

Noordzee

Nederlandse vissers moeten nu innoveren om de natuur van en de visvangst in de Noordzee te redden.

Zaterdag stoomden Nederlandse vissers met een groot aantal schepen de Rotterdamse haven op. Ze protesteerden daarmee tegen visserijmaatregelen op de Noordzee - maatregelen die, zo vrezen de vissers, hun voortbestaan bedreigen.

De zorgen van de vissers zijn begrijpelijk. Ze moeten zich aanpassen in een veranderende wereld waar steeds meer oog is voor duurzaamheid. De maatregelen zullen van invloed zijn op de manier waarop ze hun vak uitoefenen. Maar ze zijn hard nodig voor een gezonde Noordzee - waarin natuur én visserij kunnen floreren.

Met een grootte van anderhalf keer het landoppervlak, is 'ons' deel van de Noordzee het grootste stuk Nederland

Met een grootte van anderhalf keer het landoppervlak, is 'ons' deel van de Noordzee het grootste stuk Nederland. Het biedt een thuis aan vele schitterende diersoorten en is een van de meest voedselrijke zeeën ter wereld. Van oudsher was de hele Noordzee vrij vis-jachtterrein.

Toen in de laatste decennia van de vorige eeuw overbevissing een ernstig probleem werd, waren strengere wetgeving en een beter beheer nodig. Net als nu klonken er toen felle protesten. Maar de maatregelen wierpen vruchten af: verschillende visbestanden zijn weer gezond.

Gedegradeerd ecosysteem

De visserij heeft echter ook een grote impact op de Noordzeenatuur. Een groot deel van de Nederlandse visvangst gebeurt door met zware netten over de bodem te slepen. Dat heeft schadelijke effecten zoals een hoge bijvangst en beschadiging en verschraling van de Noordzeebodem en daarmee de gehele Noordzee. Wetenschappers noemen het Nederlandse deel van de Noordzee dan ook een zwaar gedegradeerd ecosysteem en noemen sleepnettenvisserij hierbij als belangrijkste oorzaak.

De grootste doorn in het oog van de vissers die zaterdag hun protest lieten horen, is de 'aanlandplicht'. Deze Europese maatregel bepaalt dat ongewenste bijvangsten drastisch verminderd dienen te worden. Door de aanlandplicht worden grote bijvangsten een kostenpost voor vissers omdat schaarse ruimte aan boord ingenomen wordt door bijvangst die 'aangeland', aan wal gebracht moet worden.

Op dit moment is slechts 1,4 procent van de Noordzeebodem echt beschermd

De ongewenste bijvangsten zijn enorm, in sommige Noordzeevisserijen tot 75 procent van de totale vangst. Ze ontstaan omdat de sleepnetten weinig onderscheid maken in welke vis ze vangen. De bijvangsten worden overboord gezet en veruit het grootste gedeelte van de vis en andere dieren overleeft dit niet. Los van de de voedselverspilling, heeft de hoge bijvangst er ook voor gezorgd dat populaties van vele bijzondere Noordzeesoorten, waaronder haaien en roggen, gedecimeerd zijn.

De aanlandplicht is niet de enige oplossing om de Noordzee gezond te maken. Ook het invoeren van beschermde gebieden vormt een belangrijk deel van de puzzel. Op dit moment is slechts 1,4 procent van de Noordzeebodem echt beschermd. Het invoeren van meer beschermde gebieden is een van de meest effectieve manieren om de negatieve gevolgen van sleepnetvisserij te compenseren. De bescherming van een uniek Noordzeegebied zoals het Friese Front, leidt slechts voor een fractie van de honderden visserijbedrijven tot een tijdelijke en geringe inkomstenderving.

Windparken

De sector moet nu innoveren om bijvangst te reduceren en akkoord gaan met meer beschermde Noordzeegebieden

Een laatste pijnpunt voor de vissers zijn de windparken. Uit de feiten over de windparken blijkt dat het ruimte-argument relatief is. Diverse sectoren, alle van groot belang voor de Nederlandse economie, claimen en gebruiken ruimte op de Noordzee.

Windparken beslaan momenteel slechts 0,2 procent van de Nederlandse Noordzee, net als de olie- en gaswinning. Zelfs wanneer de windparken die tot 2023 in het kader van het Energieakkoord zullen worden gebouwd operationeel zijn, beslaan de windparken nog maar 2 procent. Nu is ruim 95 procent van de Noordzee voor enige vorm van visvangst beschikbaar. Lang niet al deze ruimte is nodig om de quota op te vissen.

Er wordt de laatste jaren goed verdiend binnen de visserij, niet in de laatste plaats door meer aandacht voor duurzaamheid. En dat biedt kansen, een sector waarin winst wordt gemaakt heeft ruimte voor innovatie. Om deze mooie bedrijfstak in Nederland toekomstbestendig te maken moet de sector nu stappen zetten: innoveren om bijvangst te reduceren en akkoord gaan met meer beschermde Noordzeegebieden. Op deze manier kunnen wij tot in lengte der dagen genieten van onze heerlijke Nederlandse vis én trots zijn op onze unieke Noordzee natuur.

Floris van Hest is directeur van Stichting De Noordzee.

Volg en lees meer over:

Reacties (7)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Future is back -
    Duurzaam vissen is natuurlijk ok, we apart dat vissers tot voor kort van de eeg/eu de bijvangst verplicht over boord moesten zetten - zig zag beleid ?
  • Meneer Dick -
    Ook al beslaan windparken en olie- en gaswinning maar 2 procent van de Noordzee, hun toevallige bijkomend gunstig effect op de visstand is veel groter dan 2 procent. Als voor onbepaalde tijd op die 2 procent visserij niet mogelijk is, dan zullen vissen evolutionair vooral daar vanzelf bescherming tegen vissers zoeken en vinden. En wat te denken over de ruimte tussen de windparken en de kust. Door die 2 procent te bagatelliseren is Floris van Hest niet volledig over dat effect.
  • Future is back -
    Duurzaam vissen natuurlijk goed. @ her .baffo: Echter de vissers moesten bij eeg/Eu wet de bijvangst verplicht overboord zetten. De Eu visie hierop is pas de laatste jaren hierop veranderd vanwege de publieke opinie in Uk (een tv kok heeft het op de kaart gezet). De vissers wilden altijd graag een deel vd bijvangst meenemen voor verkoop, dit mocht niet. Verder: helaas maar waar, de agenda wordt op EU niveau bepaald
  • Herman Ka -
    Als we nou gewoon 50 cent meer gaan betalen voor een harinkje, kunnen ze toch gewoon verder weg gaan vissen? Of willen we dat niet? Dan ligt het misschien wel aan onszelf en in mindere mate aan de vissers dat de Noordzee op deze wijze wordt leeg geschraapt.
  • Herr .Baffo -
    Eindelijk iemand die me het hoe en waarom van de bijvangst heeft duidelijk gemaakt. Op het eerste gezicht leek het namelijk een totaal onzinnig idee om die mee naar de afslag te brengen. Maar nu begrijp ik dat het dus gaat om de ruimte op de schepen, waardoor er minder plaats is voor de "handelsvis" en er dus per definitie minder verdienste is. Daar had ik nog geen Urker over gehoord. Bedankt voor de uitleg.
  • baron von habenichts -
    Gelden die regels dan ook voor die buitenlandse visfabriekschepen die he hel Noordzee afstruinen an alles wegvangen??
  • Enno de Witt -
    Niet met name genoemde wetenschappers, niet onderbouwde feiten.