De leraren raken op: rigide ingreep is nodig
© THINKSTOCK

De leraren raken op: rigide ingreep is nodig

Veel ouders willen dat hun begaafde lieveling naar het gymnasium gaat. Ook al komen er gymnasia bij, nog zijn er niet genoeg plaatsen: de scholen kunnen de toeloop niet aan. Toch is het binnen afzienbare tijd gedaan met het gymnasium. Want het vak dat het gymnasium onderscheidt van het gewone vwo, klassieke talen, sterft uit. De universitaire studie heeft te weinig studenten

Atoomgeleerde

Oud-gymnasiasten worden chirurg, CEO, atoomgeleerde, minister, pianist of dichter, maar zelden leraar klassieke talen. De elite kijkt een beetje neer op dat beroep, dat toch het hart vormt van die felbegeerde elitaire opleiding. Er dreigt een schrijnend tekort aan leraren Latijn en Grieks, vooral als de komende zes jaar veel leraren tegelijk met pensioen gaan.

Er dreigt ook een tekort aan leraren Duits en Frans, en zelfs in de 'kernvakken' wiskunde, Nederlands en Engels. Een tekort aan eerstegraadsleraren vooral: de belangstelling voor tweedegraadslerarenopleidingen neemt, zoals altijd in tijden van crisis, toe. Het was een van de hoofdpunten van de 'lerarenagenda' die minister Jet Bussemaker een jaar geleden presenteerde: meer eerstegraadsleraren in de bovenbouw van havo/vwo! Géén onbevoegden meer voor de klas!

Sluipweg

De VVD wilde zelfs alleen maar universitair geschoolde docenten op het vwo, wat duizenden vers afgestudeerde eerstegraadsleraren met een hbo-master, ongeveer de helft van de nieuwe aanwas, op slag overbodig zou maken. Deze sluipweg werd bedacht om snel meer leraren te krijgen, zonder ze allemaal naar de universiteit te hoeven sturen. Maar aan het niveau van die hbo-masters wordt getwijfeld.

Ligt het aan de studenten, die hun neusjes optrekken voor het leraarsvak? Heeft de universiteit deze taak verwaarloosd? Komt het doordat jongeren geen schoolvakken als Duits of aardrijkskunde meer gaan studeren, maar sexy klinkende studies kiezen als mediakunde of future planet studies? Moeilijk te zeggen. Bij gebrek aan studenten zijn de studies breder en hipper geworden. Maar de universiteit had haar taak als docentenopleider ook serieuzer moeten nemen. De overheid zag ook het liefst 'brede bachelors'. Maar diezelfde overheid wil wél leraren met vakkennis. Dat gaan niet samen.

In de Volkskrant hield Ankie Lok een mooi pleidooi voor de terugkeer van de 'smalle' studie. De studie Frans ging op in Romaanse talen en culturen, een vakgroep die vervolgens met vijf andere talenstudies Europese talen en culturen ging vormen. Studenten leren er van alles, maar niets grondig. Dat zijn niet de gedroomde leraren Frans en Duits. Ook de 'schoolvakminor' van de VU, voor studenten van brede bachelors, waarna ze de lerarenmaster kunnen doen, lijkt me vakinhoudelijk te mager.

Actieplan

Komt het doordat jongeren geen schoolvakken als Duits of aardrijkskunde meer gaan studeren, maar sexy klinkende studies kiezen als mediakunde of future planet studies?

De geesteswetenschappen komen gelukkig zelf met ideeën. Ik las een uitstekend 'actieplan' met zinnige aanbevelingen om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken (leraren naar de universiteit halen, meer leraren-promovendi), maar ook noodoplossingen zoals het aanstellen van gepensioneerden, en uit Duitsland afkomstige leraren Duits.

Ik denk ook aan een andere oplossing. Een rigide ingreep: schaf de bestaande universitaire educatieve master af, althans de voltijdstudie. Studenten zijn er weinig tevreden over. Ze krijgen, naast een nuttige stage, een vracht aan pedagogiek en onderwijskunde en moeten eindeloos reflecteren op het leraarschap. Veel jongeren vinden dat onaantrekkelijk. Je bent een vol jaar kwijt, terwijl je niet eens weet of je er geschikt voor bent.

Waarom zou je zo vroeg zo definitief voor het leraarschap kiezen? Als je net zelf twintig jaar op school hebt gezeten, wil je wel eventjes wat anders. Maar als academici op hun veertigste wél iets voor het onderwijs voelen, missen ze de bevoegdheid.

Levenservaring

Veel van mijn vroegere medestudenten Nederlands zijn op latere leeftijd voor de klas beland. Die bevoegdheid hadden ze al, die kregen we vrijwel cadeau bij onze studie. Toen ze begin twintig waren wilden ze schrijver worden, uitgever of filmer, maar beslist géén leraar. Vaak bleken dat later gedreven docenten, met kennis en levenservaring.

Ik zou zeggen: draai de volgorde om. Bied mensen met een geschikte vakinhoudelijke master een baan voor de klas aan. Mocht het wat voor ze zijn, dan kunnen ze in een paar uur studie per week die didactische aantekening halen. Alleen mensen die zelf van hun vak houden, niet van onderwijskunde, maar van wiskundeformules, Goethe of Tacitus, steken kinderen aan met hun enthousiasme.

Reageren? opinie@volkskrant.nl

Volg en lees meer over:

Reacties (0)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens