Amerikaanse president Donald Trump
Amerikaanse president Donald Trump © AFP

Column Derk Jan Eppink: Als er een Nobelprijs voor 'Fake News' komt, is CNN absolute winnaar

Buitenlands beleid wordt meestal voortgedreven door binnenlandse factoren. Islamitische Staat loopt ten einde en de vraag is: wat nu met Syrië? Maar gevestigde media in Amerika, CNN voorop, zijn in de ban van 'Russiagate'. Volgens hen won Trump dankzij Poetin. Gevolg: Amerika onder Trump heeft geen werkrelatie met Rusland die nodig is voor een vredesregeling in Syrië. De G20, dit weekend in Hamburg, biedt een eerste kans. Die wordt hopelijk benut.

Naarmate IS wordt teruggedrongen, verhevigt de slag om Syrië. Er zijn veel partijen: de VS, Rusland, de Syrische regering, oppositiegroepen, Irak, Iran, Koerden, Turken. Elke partij heeft een eigen agenda. In zo'n geval moeten grote mogendheden - in casu de VS en Rusland - om de tafel en de contouren van een akkoord schetsen. Dat kon nog niet omdat Democraten en gevestigde media elk Amerikaans contact met 'de Russen' aanmerken als bewijs van de samenzwering. Het boek Shattered over de Clinton-campagne beschrijft hoe Democraten 'Russiagate' construeren als verklaring voor het onverwachte verlies van Clinton. Links Amerika is intussen meer anti-Russisch dan Republikeinen ooit waren.

Trump heeft in Hamburg meer speelruimte omdat de beschuldiging van gevestigde media en Democraten ontrafelt. Na maandenlang onderzoek heeft de FBI nog geen bewijs van samenzwering. Trump zelf is geen voorwerp van het onderzoek. CNN, de grootste verspreider van de samenzweringstheorie, haalde diverse keren bakzeil. De zender moest de bewering dat Trump ook wordt onderzocht terugtrekken. Drie CNN-journalisten beweerden dat Anthony Scaramucci, een vriend van Trump, samenspande met 'de Russen'. Het verhaal werd ingetrokken, de journalisten ontslagen en Scaramucci ontving een verontschuldiging. John Bonifield, een producer van CNN, erkende op een video dat 'Russiagate' vooral 'bullshit' is en Trump gelijk heeft dat hij doelwit is van 'een heksenjacht'. Als er ooit een Nobelprijs voor 'Fake News' komt, is CNN absolute winnaar.

Bij de Democraten begint het verlies door te dringen. Zij verloren vier tussentijdse verkiezingen van vacante zetels in het Huis van Afgevaardigden. Van de laatste, in Georgia, maakten ze een 'referendum over Trump'. De Republikeinse kandidaat won. Democratische leiders gaan in conclaaf om een 'economische boodschap' te formuleren. Eindelijk.

Trump is de wettig gekozen president maar gevestigde media trekken zijn legitimiteit in twijfel. Trump 'worstelt' terug via Twitter om de geloofwaardigheid van de media te ondermijnen, waarvan het publieke vertrouwen op een dieptepunt staat. Veel bizarre tweets gaan echter geregeld over de schreef en tasten het aanzien van het presidentschap aan. Hoe dan ook, hij is president tot eind januari 2021. Dat is nog een tijdje.

Intussen draait de wereld door. Grote mogendheden moeten altijd communiceren, ook al zijn ze rivalen. Trump sprak met de president van China, de premier van India en veel Europese leiders. Volgens een studie van Pew Research Center is - aldus enkele Nederlandse media - het aanzien van Amerika zwaar beschadigd onder Trump. Wie de studie leest, ontdekt veel nuances. Het meest afkerig zijn inderdaad Duitsland en Nederland, dat het protestants moralisme heeft verankerd in zijn politieke cultuur. Het woud van geheven wijsvingers. Maar Oost-Europa is enthousiast over Amerika. Azië ook, Vietnam nog het meest. Israël is opgetogen, Afrika zeer positief en Latijns-Amerika redelijk positief. Alleen Mexico stoort zich ernstig aan zijn buurman. Kortom: het negatief 'Amerikabeeld' concentreert zich vooral in West- en Noord-Europa.

Trump is in dezelfde situatie als Ronald Reagan die werd afgeschilderd als 'cowboy president'

Trump is in dezelfde situatie als Ronald Reagan die werd afgeschilderd als 'cowboy president'. Als onderhandelaar had Amerika toen het volle aanzien. Dat is niet veranderd. Trump bestrafte gebruik van gifgas door de Syrische regering met 59 tomahawks en voorkwam een tweede gebruik met een loutere dreiging. Het Syrische oorlogstoneel is zeer gevaarlijk. De kans op een ongeluk zeer groot, zelfs tussen de VS en Rusland. Daarom zijn communicatiekanalen tussen beide kernmogendheden cruciaal. Die waren er zelfs tijdens het hoogtepunt van de koude oorlog, de Cuba-crisis in 1962.

Trump moet spreken met Poetin over de route naar een akkoord over 'Syrië post IS'. Na de migratiestroom uit het Midden-Oosten in 2015 heeft Europa het meeste belang bij stabiliteit in Syrië. Vooral de welvaartstaten van West- en Noord-Europa die zichzelf graag zien als maat voor de wereld in het algemeen. En Amerika in het bijzonder.