Een man zit met een Europese vlag bij het Britse parlementsgebouw.
Een man zit met een Europese vlag bij het Britse parlementsgebouw. © ANP

Brexit is wat anders dan apocalyps

Brexit

Het zal allemaal wel meevallen met de Brexit, voorspelt Alfred Pijpers. 'Het spookbeeld van een Brits isolement is ronduit belachelijk.'

'Verraad' noemt historicus Dirk-Jan van Baar het Britse afscheid van de Europese Unie (O&D, 6 oktober). Dat is een zware aantijging jegens een land dat zich de afgelopen eeuw meer dan welke West-Europese staat heeft ingespannen om Europa te vrijwaren van overheersing en tirannie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er bijna twee keer zo veel Britse als Franse soldaten gesneuveld. Van Baar staat bepaald niet alleen in zijn oordeel. Afgezien van vele Europese politici hebben tal van schrijvers, hoogleraren en journalisten vol ontzetting gereageerd op de historische Britse stap. Ook uit progressieve hoek.

De prominente columnist van de linkse Guardian, Jonathan Freedland, spreekt van de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Voor Engeland dreigt een periode van isolement en irrelevantie, denkt hij. De filantroop George Soros vreest voor het voortbestaan van de EU, en voorziet het einde van zestig jaar vrede en welvaart. De Leidse hoogleraar Luuk van Middelaar rept van een 'nachtmerrie'. Velen lijken het eens met de president van de Europese Raad, Donald Tusk, die voorspelde dat de hele westerse beschaving wordt meegesleept in de Britse val.

Warme sympathie

Wellicht voorziet de EU bij velen toch in een diepe behoefte aan geborgenheid

Opmerkelijk, deze emotionele steun voor een organisatie die met een machteloos buitenlands beleid, een door chronische crises geplaagde eurozone, een falend vluchtelingenbeleid en hopeloze verdeeldheid op bijna alle fronten, toch moeilijk een betrouwbaar baken genoemd kan worden in de wereldpolitiek. Opmerkelijk ook dat kritische, linkse geesten, die doorgaans te hoop lopen tegen het kapitalisme en de multinationals, nu opeens verknocht zijn aan een club die onverminderd de belangen van banken en grote bedrijven boven die van burgers stelt. En die door haar protectionistische landbouwbeleid al decennialang miljoenen boeren in de Derde Wereld tot de bedelstaf veroordeelt. De warme sympathie kan ook niet liggen aan de fundamentele waarden van de EU, zoals vrede, democratie, mensenrechten, want die zijn dezelfde als de Britse.

Wellicht voorziet de EU ondanks al haar gebreken bij velen toch in een diepe behoefte aan geborgenheid. Nu de kerken zijn leeggelopen, communistische partijen geen bestaansrecht meer hebben en de nationale staat als een gevaarlijk relikwie uit het verleden wordt gezien, waar moet je dan nog in geloven? Het is niet voor het eerst dat de ooit door zes katholieke regeringsleiders opgerichte Europese gemeenschap in zekere zin wordt gezien als de erfgenaam van het heilige roomse rijk. Het lijkt veeleer de verontwaardiging over een afvallige gelovige die de goegemeente parten speelt dan een plotselinge bezorgdheid over de stabiliteit van het Britse pond.

Hoe dan ook, de Europese vroomheid verhindert een zakelijke kijk op de Brexit. Het spookbeeld van een Brits isolement is ronduit belachelijk. Ook los van de Brusselse instituties behoort het VK tot de meest open en internationaal georiënteerde landen ter wereld. De Britse vorstin troont over maar liefst 53 leden van de Commonwealth, het land doet actief mee aan tientallen VN-programma's en spendeert aan ontwikkelingshulp en defensie ver boven het Europese gemiddelde.

Deskundig personeel

Lees ook

Er ontvouwt zich een klassiek revolutionair scenario rond de Brexit, stelt Jacek Rostowski, voormalig minister van financiën en vicepremier van Polen. Lees hier het hele opiniestuk.

Het zijn veelal de sterkere democratieën van Noordwest-Europa, met hoge scores op gebieden als mensenrechten, justitie, corruptiebestrijding, vrouwenemancipatie en persvrijheid, die liever een wat lossere politieke of monetaire band met het centralistische Brussel en Frankfurt willen. Wat is daar mis mee? Verder geldt het Britse diplomatieke apparaat als zeer professioneel, dus dat er onvoldoende deskundig personeel zou zijn voor de besprekingen met Brussel en de Wereldhandelsorganisatie, zal ook wel meevallen.

Het programma van 'global free trade' dat de nieuwe regering in Londen nu lanceert buiten de EU om, is ongetwijfeld riskant, maar daar kun je toch rationeel over discussiëren? Gezien de lagere prijzen op de wereldmarkt biedt vrijhandel goede kansen voor de Britse industrie. Slimme economen zouden een leven buiten de eurozone best willen vergelijken met de uitzichtloze miljardensteun aan kwakkelende Zuid-Europese banken en landen.

Terwijl onze politici, bankiers, intellectuelen en columnisten zich overgeven aan apocalyptisch gesomber, vond er in Londen keurig volgens het parlementaire boekje een regeringswisseling plaats, en voert de kersverse premier Theresa May al even keurig de uitslag van een referendum uit. Dat zulke doodnormale democratische processen worden geassocieerd met verraad, ondergang, nachtmerries, en het einde van de westerse beschaving, zegt veel over de geestesgesteldheid van het pro-Brusselse establishment.

© Project Syndicate

Alfred Pijpers is politicoloog

Volg en lees meer over:

Reacties (27)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Wjager -
    @Komeinie: U meldde dat mensen de EU als kwelgeest ervaren en daarop gaf ik aan dat een deel van dit verhaal ook is dat de EU door veel partijen als zondebok wordt gebruikt voor het nemen van impopulaire maatregelen. Een zondebok van buiten (EU, Joden, Marokkanen, Polen) werkt nu eenmaal beter dan de hand in eigen boezem te steken. En op 15 maart mag u zich vóór of tegen de EU uitspreken. Alle verkiezingsprogramma's hebben nu een duidelijk EU-hoofdstuk en u heeft drie smaken. Er helemaal uit (PVV), stoppen met verdere uitbreiding (VVD, CDA, SP) of verder integratie (PvdA, Groen Links, D'66).
  • Komeinie -
    @Wjager deze schrijver koos niet voor niets voor de koptitel genaamd: "Brexit is wat anders dan apocalyps", eigenlijk zegt deze titel al heel veel! Het verhaal gaat niet over de VVD welke volgens u weer de grootste partij wordt en waardoor de PvdA volgens u de rekening gepresenteerd krijgt! De PvdA is naar haar kiezers een uiterst onbetrouwbaar partijtje gebleken en verdient het daarom ook niet om groot te zijn, acht zetels is eigenlijk nog teveel! Zodra de bevolking zich kan/moet uitspreken betreffende de EU, dan is deze heilstaat voltooid verleden tijd!
  • Wjager -
    @Komeinie: Er is inderdaad een hoop mis in de EU en veranderingen zijn nodig. Maar dat sommige mensen de EU als een kwelgeest ervaren, komt deels ook omdat mensen veel zaken waarover zij gefrustreerd zijn, ten onrechte aan de EU wijten. Zo is de VVD er met succes in geslaagd onvrede over bezuinigingen te koppelen aan de 3% norm in de EU. Dat die norm helemaal niet hard is en dat landen die hier niet aan voldoen, niet hierop worden afgerekend, wordt vergeten te melden. Het gevolg is dat de EU de zondebok wordt en de VVD op 15 maart 2017 weer de grootste partij van het land. Missie geslaagd.
  • Komeinie -
    @Wjager je zegt dat de EU geen aparte entiteit is, maar heel veel mensen ervaren het als een kwelgeest, iets wat ze niet wensten en wat wel in een nachtmerrie aan ze verscheen! Dit onbeheersbare gedrocht betekent het einde van democratie, daarom stapten de Britten eruit!
  • Wjager -
    @ruud volkskrant: Maar wie is dan volgens u de EU? De Raad van Ministers zijn nationale ministers. De leden van de Europese Commissie worden benoemd door nationale regeringen gecontroleerd door nationale parlementen. Het Europees parlement wordt gekozen op nationale partijlijsten door nationale burgers. De EU is geen aparte entiteit, maar de verzameling van verschillende lidstaten. Zelf was ik geen voorstander van toetreding van Centraal-Europese landen. Dat was te vroeg. Maar als de meerderheid van de bevolking in die landen dat wenst, heeft de vroegere kolonisator hierop dan een vetorecht?
  • ruud volkskrant -
    @Wjager: Dat de EU iets niet lukt, wil niet zeggen, dat ze de ambitie niet hebben..Ik verdenk de EU er ook van, dat de uitbreiding van Europa richting oosten niet alleen met Ruslandje pesten te maken heeft, maar met het ondergraven van de macht van de oude EU landen..De arme Oost-Europese landen, zijn makkelijker met geld te koop..Hoewel dat in de praktijk wat tegen schijnt te vallen..En ja, de landelijke parlementen laten het gebeuren, maar zoals gezegd, dat verandert niets aan de ambities van de EU.
  • WTJGM -
    darth_tutor---Er is ook niets aan de hand en er kan evenmin iets aan de hand zijn want hetgeen u stelt is de norm, wanneer en waarbij dan ook. Vrijwel altijd te simplificeren tot ca. 50% voor en 50% tegen, om elkaar in evenwicht te houden of juist uit evenwicht te brengen. Ieder 'voor' staat garant voor 'tegen', ieder 'rijk' voor 'arm', ieder 'links' voor 'rechts', ieder 'hoog' voor 'laag' enz. het roept elkaar volautomatisch op, want er is geen gemeenschappelijk belang. Q.e.d., en daar houdt het mee op.
  • Wjager -
    @ruud volkskrant: Macht vertaalt zich niet in volkslied of een grondwet, maar in bevoegdheden. En sinds 2011 zijn er plannen om de fiscale bevoegdheden van de EU uit te breiden, onder meer door een heffing op financiële transacties en verhoging van de BTW afdracht. Maar die plannen bevinden zich al vijf jaar in de koelkast omdat een grote meerderheid van de lidstaten, waaronder zelfs Duitsland, niet meer fiscale bevoegdheden voor de EU wenst. En daarmee val ik in de herhaling: Er gebeurt niets in de EU zonder instemming van alle lidstaten. De EU kan geen enkele bevoegdheid naar zich toehalen.
  • darth_tutor -
    Het is duidelijk dat de heer Pijpers niet gekweld wordt door enige kennis van de situatie op de grond in het VK. Als Londenaar beleef ik een tot op het bot verdeeld land. Families die uitelkaar vallen vanwege de referendum uitslag, 41% toename in de aantallen hate-crimes, met name tegen oost-europeanen, meer dan 100% toename in aanvragen van buitenlandse EU paspoorten, een consistente hast-campagne van Daily Mail en The Express tegen de 'Remainers', een conservatieve partij die het ene na het andere xenofobe voorstel lanceert, en ga zo maar door ... maar volgens Alfred is er niks aan de hand.
  • Spartuijn -
    Goed artikel!...De spijker op de kop!...De eurofielen zijn vooral angst predikers...Hun angst betreft vooral de machtsuitoefening middels Brussel kwijt te raken...Populisme is daarbij hun scheldwoord.