Strijders van IS staan bij de Turkse grens waar een bombardement plaatsvindt.
Strijders van IS staan bij de Turkse grens waar een bombardement plaatsvindt. © AFP

Bommen werken averechts

Bommen op Syrië bedreigen de vredesonderhandelingen die van start moeten gaan. Vredesorganisatie Pax geeft vier argumenten waarom. Pax wil vertrouwingwekkende stappen voor de Syrische bevolking. Zo verlichten voedseldroppings op belegerde steden niet alleen de humanitaire nood, maar ze geven aan Syriërs ook een krachtig politiek signaal af.

Vermindering van het geweld moet de eerste prioriteit zijn in Genève

De Nederlandse regering besluit een dezer dagen of ze IS ook in Syrië gaat bombarderen. Tegelijkertijd zouden deze week in Genève nieuwe vredesonderhandelingen over een politieke oplossing voor Syrië van start moeten gaan. Om vier redenen bedreigen eventuele bombardementen de start en het succes van deze vredesonderhandelingen. 

1. Bombarderen is schadelijk voor vertrouwen in de onderhandelingen. De onderhandelingen in Genève kunnen alleen slagen als de Syrische bevolking en oppositie vertrouwen hebben in de uitkomst. Nu Assad zijn bevolking bombardeert en uithongert, is het voor de Syrische oppositie onmogelijk om in Genève compromissen te sluiten.

Zij zou zich daarmee vervreemden van de Syrische bevolking. Een bevolking die weet dat 95 procent van de burgerdoden het gevolg zijn van het oorlogsgeweld van Assad en dat ruim 1 miljoen mensen slachtoffer zijn van doelbewuste uithongering, vooral door Assad. Die bevolking vraagt zich af: waarom wel IS bombarderen en geen veiligheid en voedsel voor burgers?

2.Bombarderen draagt niet bij aan de zo noodzakelijke militaire deëscalatie Vermindering van het geweld moet de eerste prioriteit zijn in Genève. Uiteraard om te voorkomen dat nog meer slachtoffers vallen en nog meer mensen moeten vluchten. Maar ook omdat geen enkele militaire strategie tegen IS een doorslaggevend effect zal hebben zolang de andere betrokken partijen elkaar blijven bestrijden.

Pas na deëscalatie van het oorlogsgeweld zullen de landen in de regio en de grondtroepen in Syrië prioriteit geven aan de bestrijding van IS. Nederland kan als voorzitter van de EU moeilijk pleiten voor deëscalatie van geweld en tegelijkertijd besluiten tot het bombarderen van IS in Syrië.  

Toekomstperspectief

De bestrijding van IS heeft alleen kans van slagen met een robuust plan voor lokaal bestuur en vredesopbouw voor de op IS veroverde gebieden

3.Bombarderen biedt soennieten geen veiligheid en toekomstperspectief. Soennitische gemeenschappen in Syrië hebben bij gebrek aan alternatief hun toevlucht gezocht tot IS. Het is cruciaal dat IS deze steun gaat verliezen.

De onderhandelingen in Genève moeten daarom een toekomstperspectief bieden waardoor soennieten beseffen dat hun veiligheid en hun belangen op termijn beter verzekerd zijn bij een nieuwe inclusieve regering. Dan zal IS imploderen. De bombardementen, en de burgerslachtoffers die daarbij vallen, drijven soennitische gemeenschappen juist in de armen van IS.

4.Bombarderen zonder plan voor vredesopbouw en lokaal bestuur is gevaarlijk. De bestrijding van IS heeft alleen kans van slagen met een robuust plan voor lokaal bestuur en vredesopbouw voor de op IS veroverde gebieden. Tot nu toe is er van dergelijke plannen nog geen sprake.

De verovering van Tel Abyad op IS door voornamelijk Koerdische troepen leidde bijvoorbeeld tot spanningen tussen Koerdische en Arabische bevolkingsgroepen en tot nieuw sektarisch geweld. Nu de start van de vredesonderhandelingen nog uiterst onzeker is, komt het vooral aan op vertrouwenwekkende stappen voor de Syrische bevolking. Het zou dan ook verstandiger zijn als juist de EU het initiatief zou nemen voor voedseldroppings op belegerde steden, iets dat zelfs de humanitaire tak van de VN geopperd heeft.

Dit kan niet alleen de humanitaire nood enigszins verlichten maar vormt ook een krachtig politiek signaal aan de Syriërs. Daarnaast is een robuust plan nodig voor lokaal bestuur en vredesopbouw voor de op IS te veroveren gebieden, net als een monitoring missie waarmee nieuw sektarische geweld in deze gebieden bijtijds kan worden getemperd.

Tot slot zou de internationale coalitie stappen moeten zetten om de schade van de bombardementen voor de burgerbevolking in kaart te brengen en te voorkomen. Startpunt voor effectieve - en inderdaad, noodzakelijke - bestrijding van IS is het besef dat de terreurgroep niet de oorzaak is van de crisis in het Midden-Oosten, maar het gevolg daarvan.

Zonder einde aan de belegering en uithongering van burgers, zonder reden voor burgers om te vertrouwen op een betere toekomst, zal IS niet verdwijnen. Bommen werken nu vooral averechts. Vrede komt nu eenmaal niet uit de lucht vallen.

Jan Gruiters is algemeen directeur van vredesorganisatie PAX

Volg en lees meer over:

Reacties (17)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • CorArnhem -
    Meneer Dick heeft een punt. Bommen werken. De enorme prijs die Europa en Japan in de Wo's betaalden hebben de gedachte doen ontstaan "Dit nooit meer!" Laten we deze gedachte meespelen in het vraagstuk in het MO. De situatie aldaar is complex. De opportunistische wijze van de USA om alles met geweld op te lossen en daardoor de spiraal van meer geweld te voeden lijkt niet de juiste methode. Daarom: bij twijfel niet meedoen. En reden voor twijfel is er genoeg. Meedoen om op andere vlakken voordeel te behalen is overigens feitelijk moord.
  • Robbie O -
    Bommen werken altijd averechts. Er is in de hele geschiedenis geen goede bom gevallen. Dan gooit eerst de ene een bom, dan gooit de ander een bom. Uiteindelijk wint meestal wel een bommengooier en die zijn bommen waren dan goeie bommen. Die van de verliezer waren slechte bommen. Onder de puinhopen liggen meestal verbrande, verplette, en of gesmoorde onschuldigen. En wat kosten die bommen? Waarschijnlijk genoeg om de hele wereld een goed pensioen te geven, gratis energie, of lekker eten, wellicht wat wijn, en een mooie baan met smartphone en onbeperkt toegang tot het internet. Bom bah!
  • WTJGM -
    Vrede is on-menselijk, dus PAX is dat eveneens in haar streven naar menselijkheid. Vanaf dag één stonden mensen elkaar naar het leven, en met de ontwikkeling van de soort zijn de verschillen nog veel verder gedifferentieerd en uitvergroot, alle gareelgerichte wijsheden ten spijt. Enige sociale samenhang stond voor overleven, en daarna kwam het vooral op gedogen neer. Dat ook dit niet altijd lukt blijkt uit de eindeloze reeks oorlogen, van kleinste tot grote schaal, en op de grootste schaal leggen we allemaal het loodje. Naar het onmogelijke streven kan PAX beter aan het koffiedik overlaten.
  • Wjager -
    Nog los van het feit dat bommen helaas geen onderscheid kunnen maken tussen strijders en burgers zodat ook veel van die laatste categorie zullen sterven, is alleen een strijd voeren vanuit de lucht zinloos. Voor het echt kunnen verslaan van Daesh zijn grondtroepen nodig. En geen van de in Syrië bombarderende landen (VS, Rusland, Groot-Brittannië, Frankrijk en ook Nederland) zal bereid zijn om die in te zetten. Landen die wel grondtroepen naar Syrië hadden gestuurd, zoals Iran, trekken deze nu terug vanwege de grote verliezen. En het Syrische- of Irakese leger zal Daesh nooit zelf verslaan.
  • Prototype -
    Vrede spreekt voor zich, oorlog niet.
  • Veel liefs -
    De 'Westerse heersers' blijven maar de plank misslaan. Waarom was er veertig jaar geleden nog niets aan de hand en wordt het nu alsmaar erger? Jawel, we zijn er nog niet want fout op fout stapelt zich op. Door partijen als de PVV, CDA, GVP, VVD en CU is het vanzelf een oorlog onder geloven geworden. Precies wat deze Moslims hebben gewild.
  • Meneer Dick -
    En de Japanners dan? Zijn de Japanners oorlogvoeren dan soms niet zat. Ook dankzij bommen.
  • Meneer Dick -
    Wie de geschiedenis kent, weet dat Jan Gruiters ongelijk heeft. Bommen werken wel degelijk. Na tientallen grote oorlogen tussen Duitsland en Frankrijk - ik ben de tel kwijt - zijn de huidige Duitsers en Fransen onderling oorlogvoeren spuugzat. Hetzelfde geldt ook tussen Engeland en Frankrijk en tussen de huidige Engelsen en Fransen. Dat is "te danken" aan de vele bommen in het verleden.
  • to the point -
    hou eens op om assad overal de schuld van te geven. de werkelijke schuld en vele doden liggen bij het westen dat zg gematigde moslims ( broederschap in Egypte en we weten wat daarvan terecht kwam ) gewapenderhand ging steunen met vele duizenden doden als gevolg. in de door de zg gematigde bezette gebieden van de rebellen zijn christenen en andere geloofsgenoten dan de islam net zo hard vervolgd als in de IS. maar stel je voor dat je dat vermeld.
  • Jean5 -
    Ik vind het zo politiek correct. Maar helaas doet het geen recht aan de paradox die ons allen omringd. De Dalai Lama kreeg een schop onder z'n reet en China annexeert Tibet. Rusland, Israel en ga zo maar door. Begrijp me goed; ook ik vind dat we met onze poten van dat hele gebied hadden moeten afblijven. Leest u wel eens Asterix en Obelix? Die wisten toen al dat er veel tegenstellingen zijn in dat deel van de wereld. Ik ben met u eens dat we 'ze' de kans niet moeten geven het conflict te externaliseren. Dat leidt af van de kern; wij zijn NIET het probleem!