Chef Special in de Ziggo Dome.
Chef Special in de Ziggo Dome. © Hollandse Hoogte/ Raymond van Olphen

Bij het huiskamerconcert prevaleert echt fysiek contact boven online zichtbaarheid

Hoe het kleinschalige concert het internet omzeilt en daarmee de popmuziek kan redden

Met het kleinschalige concert organiseer je echt fysiek contact tussen muzikant en muziekliefhebber, betoogt singer/songwriter Stan Vreeken.

Eind jaren vijftig. De bladmuziek van Tin Pan Alley verdwijnt. De platenindustrie explodeert. De platenspeler wordt een onmisbaar meubelstuk in elk huishouden. De blauwdruk van de popcultuur wordt opgetekend en Elvis - met zijn duivelse pelvis - wordt het eerste pop-icoon. Technologische ontwikkelingen, de seksuele revolutie en een ontluikende individualisering maken dat subculturen zich als atomen beginnen op te delen. De jeugd is op zoek naar een eigen identiteit en die vindt ze in muziek. Zo ontstaat een gigantische afzetmarkt voor labels als CBS, RCA Victor en Motown. Nozems, soulkikkers, langharig tuig en hippies, één ding hebben ze gemeen: ze betalen grof geld voor een elpee.

Begrensde mogelijkheden

Ruim een halve eeuw later is deze geldstroom grotendeels opgedroogd. De nagenoeg gratis online-aanbieders van muziek hebben platenspeler, cassettedeck en stereotoren doen verdwijnen uit de woonkamers. Platenlabels slokken elkaar op en het internet blijkt niet de Zaligmakende Plaats Van Grenzeloze Mogelijkheden te zijn die ons beloofd was. Door internet en sociale media heeft een handjevol bedrijven - Facebook, Youtube, Google, Apple, Spotify - het monopolie veroverd op de hele entertainmentindustrie. Zo grenzeloos zijn de mogelijkheden niet. Muziek is niet veel meer dan een bijproduct geworden, een middel om het marktaandeel te vergroten. Muzikanten kunnen het hoofd amper boven water houden, terwijl hun takenpakket alleen maar is toegenomen. Het devies is tegenwoordig immers: doe alles (maar dan ook echt álles) lekker zelf!

Met bevriende muzikanten sta ik - op feestjes, in het café, op straat - regelmatig te kletsen over het vak. Opvallend is dat het zelden over muziek gaat. Meestal gaat het over branding, over public relations, over social media en over netwerken. Alsof elk van ons aan het hoofd staat van zijn eigen reclamebureau. Alsof er voor ons allemaal een horde gillende fans staat te wachten in voormalige veilinghal Op Hoop van Zegen in het Noord-Hollandse Blokker, de portemonnee in de aanslag, klaar om ons rijkelijk te belonen voor ons harde werken en daarna starstruck in katzwijm te vallen.

Alles voor het verhaal

Er wordt gezegd 'Je moet iets ludieks doen, iets opvallends

Muzikanten praten onderling zelden over rijmschema's, progressies en microfoontechnieken - alles waar het ons in de eerste plaats om te doen was. Er worden dingen gezegd als 'Je hebt gewoon iemand nodig die deuren voor je kan openen, die ervoor zorgt dat je op radio, tv en de belangrijke blogs en playlists komt'. Alsof dat iets is wat je 'gewoon' kunt doen. De mensen die al die deuren zouden moeten openen, worden nooit bij naam en toenaam genoemd. Bestaan ze wel? Er wordt gezegd 'Je moet iets ludieks doen, iets opvallends. Doe een plaksnor op, sluit de Afsluitdijk af, neem een Siamese tweeling als drummer.' Alles voor het verhaal, het verkooppraatje. Elke keer weer valt dat ene toverwoord, het doel dat alle andere doelen overstijgt: Online Zichtbaarheid.

Het stoort me dat het uitsluitend gaat over strategie, zelden over het hier en nu. Het proces. De levende muziek. Het simpelweg schrijven en uitvoeren van een liedje. Ik wil niet bitter doen over het moeilijke muzikantenleven, maar het is zonde dat we vooral praten over uiterlijkheden en businessmodellen. De vraag zou moeten zijn hoe al die toegewijde en talentvolle muzikanten, liedjesschrijvers en componisten die met zo veel zorg zo veel mooie muziek maken, in Nederland een podium kunnen krijgen.

Het is zonde dat we vooral praten over uiterlijkheden en businessmodellen

Politieke overschilligheid

Artiesten die niet hun eigen broek kunnen ophouden zijn niet populair genoeg en daarmee geen popmusici

VVD-kamerlid Arno Rutte

'De bedrijfsvoering van veel podia staat onder druk', schreef minister Jet Bussemaker 9 maart vorig jaar in haar Kamerbrief over popmuziek. 'Het wordt risicovoller om beginnend talent te programmeren. Hetzelfde geldt voor artistieke innovatie en culturele diversiteit.' Van de regering kunnen we de oplossing niet verwachten. De overheid moet zelfs helemaal geen subsidies meer verstrekken aan popmusici, zei VVD-Kamerlid Arno Rutte maandag tijdens de behandeling van de cultuurbegroting. 'Artiesten die niet hun eigen broek kunnen ophouden zijn niet populair genoeg en daarmee geen popmusici.'

Waarvan akte.

Zolang de politiek geen muzikanten-CAO regelt, zolang er geen brede discussie losbarst over de rol van popmuziek in onze samenleving en zolang de meeste popzalen het budget niet hebben om hun lokale acts meer te bieden dan een hapje eten, wil ik graag een lans breken voor een trend waarin ik een mogelijk antwoord zie: het huiskamerconcert.

Terug naar de huiskamer

Het kleinschalige concert is de perfecte manier om de muziek terug te brengen naar de plek waar de platenspeler ooit kleur gaf aan de dagen: de huiskamer

Het kleinschalige concert is de perfecte manier om het internet te omzeilen, echt fysiek contact te organiseren tussen muzikant en muziekliefhebber en de muziek terug te brengen naar de plek waar de platenspeler ooit kleur gaf aan de dagen. Midden in de huiskamer. Bij deze doe ik dus graag een oproep. Leg je mobiele telefoon weg. Klap je laptop dicht. Vraag al je vrienden langs te komen en nodig je favoriete lokale muzikanten uit een keer bij jou thuis te komen spelen (en laat bij voorkeur na afloop een hoed rondgaan).

De komende maand speelt Stan Vreeken in boekwinkels en in één tuinkamer. Zie stanvreeken.com.

Stan Vreeken is singer/songwriter.

Volkskrant Kantoortuin Concerten

Midden op de redactievloer van de Volkskrant, tussen de bureaus en keuken in, treden de beste bands en onontdekte pareltjes voor u op. Live en intiem: dat zijn de ingrediënten van de Volkskrant Kantoortuin Concerten.

Op 15 november komt indieband Portugal. The Man optreden op onze redactievloer. Eerder was de band al te gast bij Ellen Degeneres en Jimmy Fallon, nu is de Volkskrant aan de beurt. En jij kunt erbij zijn: http://bit.ly/2hcHWBS