'Willem van Oranje een pure opportunist? Dat is totale onzin'
© ANP

'Willem van Oranje een pure opportunist? Dat is totale onzin'

De Leidse historicus Geerten Waling, co-auteur van onder meer 'De geboortepapieren van Nederland', reageert op de stelling van twee jonge historici die betogen dat 'Vader des Vaderlands' Willem van Oranje een pure opportunist was.

De historici, Aron Brouwer en Marthijn Wouters, stellen in een interview met de Volkskrant vandaag dat Willem van Oranje werd voortgedreven door eigenbelang en opportunisme. 'Hij vocht zijn strijd nooit voor ons, of voor Nederland of voor ook maar enig ideaal'. 

'Ja dat is totale onzin. De dingen die ze zeggen zijn inhoudelijk, voor zover ik het kon nagaan, wel redelijk waar, maar wat zij zeggen is helemaal niet nieuw: dat is vijftig jaar geleden en ver daarvoor al opgeschreven. Katholieke historici hebben er een handje van heel kritisch te kijken naar Willem van Oranje, en terecht overigens. Willem van Oranje was een heel slimme en wat religie betreft, wat opportunistische man, maar dat hij alleen aan zichzelf dacht is totale onzin. Hij heeft enorm veel persoonlijk geld in die strijd gestoken en hij heeft het niet alleen met zijn eigen dood moeten bekopen maar heeft in de strijd ook een paar broers verloren en goede vrienden op het schavot zien eindigen. Ze vertellen een erg eenzijdig verhaal en dat is een beetje flauw.'

Obama

Wat is dan wel het echte verhaal? 

'Eigenlijk zou je Willem van Oranje als Obama kunnen zien. Je kunt over Obama heel veel slechte dingen zeggen, met zijn drone-oorlogen en zijn mislukte Obamacare, maar tegelijkertijd is het ook een hele bevlogen, inspirerende leider en verdient hij zeker krediet als het gaat om de dingen die hij heeft bereikt. En dat is met Willem van Oranje nog wat sterker dan met Obama. Lees zijn 'Apologie' maar, waarin ook de notie vervat is dat elke vorst in de eerste plaats zijn volk moet dienen en niet door zijn onderdanen gediend hoeft te worden. Dat zijn revolutionaire teksten voor die tijd en Willem van Oranje was daar de spil van. Die Apologie is een fantastische, energieke, bevlogen verdediging tegen de tirannie van Filips II die heel duidelijk een bloedig schrikbewind voerde over de Nederlanden. Willem van Oranje was daarnaast een goede veldheer, een goed strateeg en een goede diplomaat.'

Schurk

Er zijn ons al heel wat 'nationale helden' ontvallen de laatste jaren, nu moet Willem van Oranje er ook aan geloven. 

'Voor de duidelijkheid: het is niet zo dat je er geen kritiek op mag leveren. Maar het behoeft veel meer nuance, omdat elke leider natuurlijk ook dingen doet die minder fraai zijn. Mijn collega Coos Huijsen schreef deze week een reactie op Jalta.nl waarin hij de debunkers debunkt. Dat is een trekje onder historici: alles waarover een positief verhaal te houden zou zijn, moet je onderuit schoffelen. Ik vind het jammer dat die jongens met op zich heel leuk onderzoek dan twee pagina's in de Volkskrant krijgen alsof zij iets nieuws in de geschiedenis hebben ontdekt.' 

Aan de andere kant: wel leuk dat er weer een lichting jonge historici opstaat met een frisse belangstelling voor onze vaderlandse geschiedenis. 

'Zeker. Die belangstelling is goed en ik zeg ook niet dat die alleen maar hagiografisch hoeft te zijn of alleen maar positief, want dat die geschiedenis alleen maar fraai was is simpelweg niet zo. Maar de gedachte dat de man die vier en een halve eeuw lang tot grote inspiratie strekte van ongeveer heel Nederland nu even door twee jongens van 23 en 25 wordt onderuit gehaald als een schurk die het alleen maar voor eigen gewin deed, ja dat gaat me iets te ver.'

'Het is wel zo dat in de 19de eeuw wel eens iets te positief over Willem van Oranje is geschreven en dat er nu een genuanceerd verhaal gehouden kan worden - en ik hoop ook dat dat in de film over Willem van Oranje naar voren komt. De strijd was heel bloedig, maar Willem van Oranje staat wel aan de basis van Artikel 13 van de Unie van Utrecht, het beginsel van de godsdienstvrijheid in de Republiek.'

Volg en lees meer over:

Reacties (17)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Godeliefje -
    @ Nicknaam862 "Opportunist en grote graaier' d.o. dat 'Willem' als o.a. burggraaf van Antwerpen, de Antwerpenaren verbood om de Geuzen [!] te hulp te komen. In Dillenburg aangekomen Alva [!] zijn diensten aanbood. Echter, de Raad van Beroerten besloot om Wilhelm te vervolgen; en al zijn bezittingen in de Nederlanden verbeurden. Daarop [!] begon 'Wilhelm' in Dillenburg met het verwerven van gewapende troepen tegen Alva. Die Opstand ondervond van de bevolking en de geuzen toen wel handig werden voor de onderhandse 'Zwijger', wiens 4 x 'trouw'/en aantikt om macht en rijkdom te "graaien".
  • Nicknaam862 -
    @Godeliefje. Waling noemde al dat Willem wat religie betreft een ietwat opportunistische man was. Dit betekent niet dat hij geen andere idealen had of natreefde. @Sjoerd. Een grote graaier? Nee, dit klinkt totaal niet simplistisch en vooringenomen.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    Jefcooper, deze jonge historici hebben iets nieuws toegevoegd. Dat opent nieuwe perspectieven. Maar ik zeg nog een keer dat ik geen historicus ben. Ik heb alleen maar Jonathan Israel in huis.
  • Godeliefje -
    Geerten Waling eveneens wegkijkt van Erasmus; en dat Grotius onder moest duiken. Zijn zoon prins Maurits in zijn Vaterland Duitsland - Dillenburg op liet voeden. Dat het leger van Maurits alle bevoegdheden kreeg tegen 'het rekkelijk kerkelijk standpunt' door de Synode van Dordrecht in 1618. Dat 'Oranje' slechts kwam door die erfgenaam in Frankrijk, dat de slotsom is: 'Wilhelmus van Nassouwe ben ik,van Duitsen Blut, das Vaterland [!] getrouwe tot in den dood. Een Prinse van Oranje ben ik ..den Koning van Hispanje [!] heb ik altijd vereerd ... graaf/Graf Adolf viel in Friesland in de slag,...
  • junoasahi -
    de 'bevlogenheid' van Willem van Oranje moet beperkt zijn geweest wegens gebrek aan..drones.wat dat betreft had Obama het iets gemakkelijker om 'inspirerend'te zijn...
  • Sjoerd068 -
    Willem was vast een zeker een heel ander iemand dan de mythe ons wil laten geloven. Immers; de Oranjes zijn nog steeds de exclusieve leveranciers van ons staatshoofd, waardoor krampachtig aan die mythe wordt vastgehouden. Ook door historici die anders hun eerdere werk in duigen zien vallen. Dit nieuwe boek biedt, omdat nu eindelijk alle beschikbare correspondentie van Willem van Oranje is gelezen een eerlijkere blik op wie hij was: een grote graaier.
  • CorArnhem -
    Ach laat die studenten toch schrijven. Het is voor hun minder gevaarlijk dan vuurwerk en minder vermoeiend dan vakkenvullen. En iedereen mag een mening ventileren. Ook Studenten met een mening, zonder objectieve historische context maar wel een agenda,
  • junoasahi -
    het is duidelijk...met drone-oorlogen kun je een inspirerende en bevlógen leider worden...
  • jefcooper -
    @ woude Je hebt een nogal simplistische visie. Er was voortdurend strijd tussen Oranjes en de gegoede burgerij. Die burgerij had hem nodig voor oorlog, maar was doodsbenauwd dat na de oorlog de macht bij hem zou blijven. De Oranje maakte misbruik van het volk in die strijd. Hij deed niets om het lynchen van de gebr De Witt te voorkomen. Elk volk poetst zijn geschiedenis op, daarom kun je veel beter boeken over onze geschiedenis lezen van buitenlandse historici, die kunnen veel meer schrijven wat ze willen. Dat geldt natuurlijk ook omgekeerd.
  • ir. Hans R. van der Woude -
    De voorliggende vraag lijkt mij of Willem van Oranje zijn volk in het ongeluk heeft gestort, of juist heeft verlost. Wat was zijn primaire intentie. Als zijn intenties deugen, dan is de vraag of hij adequaat heeft gehandeld. Welke goede dingen heeft hij gedaan en welke fouten heeft hij gemaakt.