Edwin Bakker
Edwin Bakker © www.Jacobson.nl - Den Haag NL

'Nederlanders geëxecuteerd? Een beter anti-IS-verhaal kun je niet wensen'

Nieuwsbreak met Edwin Bakker, hoogleraar terrorisme en contra-terrorisme

Twee gerenommeerde informatiebronnen over het doen en laten van Islamitische Staat (IS) spreken elkaar tegen over de (vermeende) executie van acht Nederlanders in Syrië. Opvallend, vindt ook hoogleraar terrorisme en contra-terrorisme Edwin Bakker van de Leiden Universiteit vandaag in de Nieuwsbreak. 'Laten we hopen dat zij niet in een strijd zijn verwikkeld voor de meeste aandacht.'

Wie gelooft u?

'Het blijft afwachten, maar ik ben geneigd te geloven dat inderdaad acht Nederlanders zijn geëxecuteerd en nog eens 75 zijn gevangengenomen bij de stad Raqqa. Kortom, dat het verhaal van Raqqa is Being Slaughtered Silently (RBSS) klopt. Deze actiegroep is vaak betrouwbaar gebleken. De ontkenning van dit nieuws door het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten bevat weinig details, in tegenstelling tot dat van RBSS. Het beeld dat zij schetsen van de Nederlanders in Syrië komt bovendien grotendeels overeen met het plaatje dat ik heb van de situatie aldaar.'

Wat is uw plaatje?

'We weten dat Nederlanders in groepen bij elkaar zitten. Ook weten we dat weinig communicatie mogelijk is met de buitenwereld, waardoor de familie van Syriëgangers het nieuws nog niet kan bevestigen of ontkennen. Het nieuws over een interne strijd komt bovendien op een moment dat de kans hierop groot is. IS zit, mede door de luchtaanvallen van Rusland, in de hoek waar de klappen vallen. Spanningen, die er door al die verschillende achtergronden van buitenlandse strijders toch al zijn, nemen snel toe. Het is dus goed mogelijk dat een groep Nederlanders boos is en in verzet is gekomen tegen de verkeerde mensen.'

Volgens het Observatorium zitten er helemaal niet 75 Nederlandse strijders in het gebied rond Raqqa.
'Het verhaal van RBSS zal niet het hele verhaal zijn. Het is goed mogelijk dat ze Belgen en Nederlanders op een hoop gooien. En ja, 75 strijders  (volgens RBSS is de helft van Marokkaanse komaf, red.) lijkt mij veel, maar we weten ook dat er Nederlandse vrouwen en kinderen zijn meegereisd. Het is dus best mogelijk dat een grotere groep Nederlanders gevangen is genomen.

'Maar nogmaals, zeker weten doe ik het niet. Er is alle reden om voorzichtig te zijn, om zomaar aan te nemen dat het is gebeurd. In beide gevallen geldt: het is maar één bron.'

Hoe komt het dat ze elkaar tegenspreken? Daarbij hebben ze beiden toch geen belang?

'Dit zou ik ook wel willen weten. Laten we hopen dat zij niet in een strijd zijn verwikkeld voor de meeste aandacht.'

Hoe lastig is het om betrouwbare informatie te krijgen uit het kalifaat?  
'Het Observatorium en RBSS moeten het hebben van lokale bronnen, die vaak met gevaar voor eigen leven informatie naar buiten brengen. Hun werk is lastiger geworden, omdat IS steeds minder toestaat. Het aantal internetcafés neemt bijvoorbeeld af. De informatie die nog wel naar buiten komt, proberen de organisaties vervolgens te verifiëren bij andere lokale bronnen en familieleden in het buitenland.'

'Voor de geloofwaardigheid is het wel van belang dat het op een of andere manier snel duidelijk wordt wat precies is gebeurd met de Nederlanders. De executies zouden vrijdag al hebben plaatsgevonden. Voor ons in Nederland is het nu wachten op bevestiging van een Nederlandse bron.'

Wat is de rol van de Nederlandse geheime diensten?
'We mogen hopen dat ze meer weten. Bijvoorbeeld door geavanceerdere methoden en door samenwerking met buitenlandse diensten. Dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid Dick Schoof het bericht niet bevestigt, begrijp ik wel. Dit verhaal is goud tegen IS; een beter anti-IS-verhaal kun je niet wensen. Als zij het bevestigen, wordt het door IS-sympathisanten direct afgedaan als onzin.

Dit is aflevering 667 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.