Is de Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck seksueel misbruikt door haar vader of niet?
© de Volkskrant

Is de Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck seksueel misbruikt door haar vader of niet?

De ombudsman

Een kritische column, een eenzijdig nieuwsstuk, een negatieve recensie: voerde de Volkskrant soms campagne tegen schrijfster Griet Op de Beeck?

En, bent u er al uit? Is de Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck seksueel misbruikt door haar vader of niet? Een idiote vraag natuurlijk, maar het is de bizarre bijvangst van het pr-offensief dat de schrijfster en haar uitgever zelf op tv (in DWDD) openden voor de promotie van haar nieuwe roman.

Sommige lezers (en columnisten in andere media) vielen over de column van Max Pam, die snel na DWDD de discussie opende over de methode van 'hervonden herinneringen'. Sommigen zagen daarin het bewijs dat een vrouw die - eindelijk - de moed had over misbruik te spreken meteen 'gestraft' wordt, door ,alwéér, een oudere, witte man.

De auteur is achteraf minder gelukkig met de wijze waarop zijn stuk in de krant kwam

Pam heeft een scherpe pen, maar mij lijkt de principiële discussie die hij aansneed terecht. Hij schreef erover met de kennis van het proces tegen oorlogsmisdadiger Demjanjuk, dat Pam voor de krant volgde en waarin het geheugen een centrale rol speelde. Op de Beeck was 'slechts' aanleiding, de column geen aanval op haar persoon, maar op de psychologische theorieën waarop zij zich verlaat.

De krant plaatste ook een nieuwsstuk over de kwestie: 'Heeft Op de Beeck de waarheid hervonden?', luidde de kop. Daaronder een grote portretfoto van de schrijfster.

De auteur is achteraf minder gelukkig met de wijze waarop zijn stuk in de krant kwam. Juist omdat het zo'n gevoelig thema is, was de afspraak dat de verwijzing naar het privéverhaal van Op de Beeck minimaal zou blijven. Het ging de wetenschapsredacteur erom hoe deskundigen denken over de betrouwbaarheid van de 'hervonden herinnering'. Op de Beecks naam stond éénmaal in het artikel.

De vier bronnen bleken grotendeels sceptici. Pas na nader onderzoek vond de auteur een nieuwe bron die meer vertrouwen had in de hervonden herinnering. Toen, 's avonds, was het te laat om zijn stuk een dag uit te stellen, zoals hij voorstelde. De volgende ochtend schrok de auteur van de kop en foto. Dat was niet de afspraak, aldus de auteur.

Ik kan me dat ongemak voorstellen. Vooral vanwege de nu onevenwichtige balans tussen sceptici en (moeilijker te vinden) aanhangers van de 'hervonden herinnering'.

Correcter en minder sensationeel was de kop in de onlineversie van het stuk: 'Gevoelige vragen over de werking van ons geheugen', met als onderkop: 'Kan iemand vergeten seksueel misbruikt te zijn en zich dat later weer herinneren?'

De dienstdoende 'chef Uit' (die 's avonds de pagina's 'maakt') staat nog steeds achter 'zijn' kop in de krant. 'De oorspronkelijke vond ik te vaag en niet aantrekkelijk. Dat we met kop en foto naar Op de Beeck wijzen, vind ik logisch: we refereren aan iets wat veel mensen op tv hebben gezien en wat ook onze aanleiding was.'

Voorstelbaar. Maar het was niet de afspraak.

Over de roman ging het niet. Niet in DWDD, noch in de reacties. Vorige week zaterdag volgde in deze krant de recensie. Slechts twee sterren gaf Dirk Leyman, een onbekende naam in deze krant. Eerst Pam, toen dat nieuwsstuk en een negatieve recensie: voerde de Volkskrant een campagne?

De paradox is dat fictieschrijvers die opgemerkt willen worden steeds vaker hun hoogstpersoonlijke, 'ware' zieleleed op tafel dienen te leggen

Geen sprake van. De factor toeval speelde, zoals wel vaker, een grotere rol dan verwacht. De recensie van Leyman stond enkele dagen eerder in de Vlaamse krant De Morgen (ook Persgroep). Hij gaat vaker opduiken in Boeken, dit was zijn debuut in de Volkskrant. De chef Boeken verzekert dat zijn recensie weken tevoren al besteld was, toen hij het boek nog niet had gelezen en zijn oordeel nog niet had gevormd.

De roman van Op de Beeck staat - het zal niet verbazen - nu boven aan de hitlijsten. De paradox is dat fictieschrijvers die opgemerkt willen worden steeds vaker hun hoogstpersoonlijke, 'ware' zieleleed op tafel dienen te leggen. Fictie kan niet meer zonder autobiografische bijlage. Het is het wisselgeld bij de tolpoort van de roem of pr.

De Ombudsman behandelt vragen,klachten en opmerkingen over de inhoud van redactionele pagina's en journalistieke aanpak. ombudsman@volkskrant.nl, volkskrant.nl/ombudsman

Dat zie je steeds vaker. Nieuwsuur (en andere media) sprak met Jan Siebelink (nieuwe roman). Leidende feit: hij is begin dit jaar getroffen door een lichte beroerte. Pauw sprak pianiste Iris Hond (nieuwe cd en tour): ze is dakloos geweest nadat ze als puber seksueel is misbruikt.

Deze krant interviewde schrijfster Elfie Tromp (theatershow) over haar verloren liefde. Renate Dorrestein (nieuwe roman) openbaarde in het Volkskrant Magazine haar kanker. Prima interviews, maar ook een illustratie van een ontwikkeling waarin marketing en media soms hand in hand lijken te gaan. Daar valt veel over op te merken, en dat zal ik hier nog zeker doen.

Dit is de eerste column van Jean-Pierre Geelen als ombudsman. Hij volgt Annieke Kranenberg op.

Post van een lezer

Is de fotograaf geobsedeerd?

Onlangs liet mijn man me een Volkskrant-sportfoto zien van een jonge meid met gespreide benen, wel bedekt met sportpakje. Het middelpunt van de foto was het kruis van het meisje. Nogal beschamend.

Afgelopen zaterdag: zelfde fotograaf met twee foto's van turnster Sanne Wevers, wederom bedekte geslachtsdelen volop in beeld. Is de fotograaf geobsedeerd? Ik vind het vrij smakeloos dat de Volkskrant die foto's plaatst.

Adriana Faber, Oldehove

Van obsessie is geen sprake, zo verzekert de chef Sport:'De fotograaf kiest vooraf positie voor een turnoefening zonder uit te gaan van een val. Deze val was net zulk nieuws als de smakken van Epke Zonderland. In de halve seconde van een val kan de fotograaf geen andere positie kiezen. Spagaathoudingen horen nu eenmaal bij turnen. Vorige week zaterdag is bewust gekozen voor een gematigde foto, juist omdat hij groot werd afgedrukt.'