Bij de Swingmarket in Rotterdam kunnen minima gratis of goedkoop boodschappen doen.
Bij de Swingmarket in Rotterdam kunnen minima gratis of goedkoop boodschappen doen. © Marcel van den Bergh/ de Volkskrant

'Integratiedebat' versluiert vermogensongelijkheid

De politiek is de afgelopen decennia in de ban geraakt van het 'integratievraagstuk'. Hierdoor moet dit stembepalende thema nu ten onrechte concurreren met het thema dat er écht toe doet: vermogensongelijkheid.

Maken we ons druk omdat sommige mensen een afwijkende mening hebben die 'niet Nederlands' zou zijn?

De publieke aandacht wordt al decennia gekaapt door relletjes rond het 'integratievraagstuk'. Deze week was de beurt aan de polariserende columniste Ebru Umar om in de schijnwerpers te staan. Zij werd afgelopen weekend in Turkije opgepakt nadat Erdogan zich door haar beledigd voelde. Veel Nederlanders met een Turkse achtergrond hekelden Umars rechtspopulistische stukjes al langer, dus het mocht geen verbazing wekken dat sommigen de humor van dit kleine geopolitieke schouwspel wel konden inzien. Umar betichtte daarop Nederlanders met een Turkse achtergrond van 'mislukt Nederlanderschap' en zelfs 'NSB-gedrag'. Het is met de beste bedoelingen erg moeilijk om in te zien hoe zulke opmerkingen ooit zouden kunnen bijdragen aan constructieve oplossingen voor maatschappelijke problemen.  

Dat geldt eigenlijk voor het hele 'integratiedebat', dat de mening van het volk minstens sinds het begin van dit millennium splijt. Het gaat simpelweg ten koste van aandacht voor andere zaken. Een mens kan zich maar over een beperkt aantal dingen opwinden en uiteindelijk kan maar één thema doorslaggevend zijn wanneer je weer gaat stemmen. Maken we ons druk omdat sommige mensen een afwijkende mening hebben die 'niet Nederlands' zou zijn? Of maken we ons vooral druk om een zaak als vermogensongelijkheid? Kunnen we überhaupt invloed uitoefenen op de richting van publieke politieke aandacht? Ik denk van wel.  

Tweedeling

Het slechte nieuws is dat die tweederde meerderheid vooralsnog niet tot uitdrukking kan komen in het parlement

Sinds de op één na grootste economische crisis aller tijden en al helemaal na de publicatie van de grote studie van Thomas Piketty staat vermogensongelijkheid na een decennialange stilte gelukkig weer op de politieke agenda, om daar vermoedelijk voorgoed te blijven. Er wordt weer een scheidslijn getrokken tussen vermogenden (bijvoorbeeld de top 10 procent, die minstens tweederde van al het vermogen bezit) en niet-vermogenden (de resterende 90 procent van de bevolking, die het ieder jaar met minder leftovers mag stellen).  

Het goede nieuws is dat uit SCP-onderzoek is gebleken dat ruim tweederde van de bevolking de huidige vermogensverdeling onrechtvaardig vindt. Dat is best logisch, want de onderste 60 procent van de bevolking bezit amper vermogen of zelfs schulden.  

Het slechte nieuws is dat die tweederde meerderheid vooralsnog niet tot uitdrukking kan komen in het parlement. De reëel bestaande economische wij/zij-scheidslijn tussen vermogenden en onvermogenden werd in de jaren '90 en ook in het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw nauwelijks uitgesproken. Daardoor kon de politiek steeds meer in de ban raken van een 'culturele' wij/zij-scheidslijn. Politiek draait nu eenmaal om tegenstellingen, anders zou het een theekransje worden. Nu zal het stembepalende thema vermogensongelijkheid moeten concurreren met het stembepalende thema 'integratie'. De tweederde meerderheid wordt voorlopig gespleten.

Glashelder

Op de lange termijn moeten alle partijen verplicht worden aan te geven hoe zij de ideale vermogensverdeling voor zich zien

Het is echter één ding om te constateren dat bijstandsgerechtigden die PVV stemmen hun eigen economische belangen ondermijnen, een tweede is hoe we hier op middellange termijn verandering in kunnen brengen. Wilders schommelt inmiddels tussen de dertig en veertig virtuele zetels, dus héél misschien is het een ideetje om eens een andere strategie te kiezen dan die van de afgelopen vijftien jaar. De meeste partijen zijn op het thema 'integratie'/migratie fors in de richting van de PVV opgeschoven in de hoop dat dit Wilders wat wind uit de zeilen zou nemen. Het heeft hem alleen maar gevoed. Ik zou zeggen: Don't feed the mouth that bites you. Gelukkig bestaan er minstens twee alternatieve strategieën.  

Ten eerste zullen we de aandacht voor economische ongelijkheid structureel moeten aanwakkeren. Een open en eerlijk democratisch debat vereist minstens dat politieke partijen glashelder stelling nemen op het thema vermogensongelijkheid. De mist daaromtrent moet verdwijnen. Op de lange termijn moeten alle partijen verplicht worden om op z'n minst aan te geven hoe zij de ideale vermogensverdeling voor zich zien. Ze dienen dit te presenteren in duidelijke, gestandaardiseerde cijfers. Op de korte termijn ligt hier een nobele taak voor de media om naar die concrete posities te vragen, zeker in aanloop naar de landelijke verkiezingen van volgend jaar.  

Ten tweede zal het 'culturele' wij/zij-denken actief ontmanteld moeten worden. Misschien kan koningin Máxima nog eens uitleggen dat dé Nederlander niet bestaat. Laten we blijven proberen in te zien dat de Nederlandse cultuur in empirische zin wat pluriformer en diverser is geworden, maar zéker niet 'multicultureel'. Dan pas kan fundamentele kritiek op zowel het rechtspopulisme als vermogensongelijkheid worden uitgebreid.  

Stephan Huijboom is filosoof.

Reacties (26)

U hebt javascript nodig om een reactie achter te laten.
Plaats een reactie Nog 600 tekens
  • Spartuijn -
    Verdeel en heers is het credo van het gevestigde politieke establishment...En massamigratie is daar een uitstekend middel voor....Migratie is wel het schisma van links geworden aangezien de vermogensongelijkheid voor hen in feite geen belangrijk thema is geworden...De PvdA kan het niet voor niets zo goed met de VVD vinden....
  • Barbara16 -
    De Nederlander bestaat zeker wel! Maxima is niet de persoon die zo'n uitspraak kan doen, zijzelf is immers ook geen Nederlandse. Haar uitspraak is niet alleen een dooddoener die over elke natie kan worden gezegd, maar ook een gevaarlijke uitspraak, omdat het nationalisme en de soevereiniteit van een land hierdoor worden ontkent.
  • Victus -
    Nederlanderschap is niet een nationaliteit in je paspoort en is niet een geografisch begrip. Het is een term die we gebruiken voor de collectieve principes welke dit land een stabiel en orderlijk land hebben gemaakt tot 40 jaar geleden. Dat er nu uitheemse culturen deelnemen in dit geografisch gebied breekt aan het dat begrip niets af. Sommige culturen zijn zo schadelijk dat men zich daartegenover mag polariseren. Met een niet-constructieve gesprekspartner kan je soms niet tot een goede (het liefst voor beide partijen gunstige) oplossing komen. Je moet je hier dan tegen verzetten.
  • Victus -
    Dat inkomensongelijkheid een factor van invloed is betwisten weinig mensen. De aanname dat deze doorslaggevend is, blijkt ongefundeerd. Simpel te weerleggen door te kijken hoe andere gemeenschappen van gelijke inkomenshoogte wél integreren en de extreme outgroup hostility welke waar te nemen is binnen Islamitische gemeenschappen (zoek het na). Dit is weer terug te leiden op de principes welke aangeleerd worden binnen het Islamitische dogma: vertrouw de kufar niet.
  • Jokers -
    Prima opinie: met meer aandacht voor mensenrechten als: recht op arbeid, geen armoede en geen uitsluiting, recht op een gezond milieu. Vrije handel en internationale samenwerking is prima maar niet om universele mensenrechten / belastingen te ontwijken, milieu- en sociale wetgeving te ontlopen om de bedrijven nog rijker te maken en nog meer miljardairs. Politici kijken vooral naar het recht op vrije meningsuiting en cliëntelisme voor de eigen aanhang, maar sluiten de ogen voor de plicht universele mensenrechten voor iedereen mogelijk te maken.
  • Leesliefhebber -
    Deels mee eens. De aandacht van economische ongelijkheid afleiden door andere problemen te benoemen en vooral niet op te lossen - een eyeopener voor mij. En inderdaad, de ongelijkheid is behoorlijk uit de klauwen gelopen en zal niet makkelijk meer op te lossen zijn... Maar vlak de integratieproblemen ook niet uit! De docu gisteravond op npo-doc over bondgenoot Saudi-Arabië viel niet mee, dat wahabisme is echt afschuwelijk. En het bestaat ook hier. Wat moeten we er mee?
  • DonCory -
    Ha, ha, de vermogensongelijkheid. En die vermogenden hebben het eeuwige leven, zodat ze meer dan de arme sloebers van vermogen (vaak zelf verdiend) kunnen profiteren, ééuwenlang. De arme sloebers leven van een uitkering, want werken kunnen ze niet en lezen en rekenen ook niet, en dat is helemaal verkeerd en daar zijn de rechtspopulisten voor en daarom zijn die zo slecht, En ook nog eens tegen de integratie of althans niet voor of althans vinden ze dat het integreren van lieden die er achterlijke ideeën op na houden niet écht prioriteit heeft. De filosofie is de koningin der wetenschappen!
  • Piet Smitshoek -
    Helder en duidelijk. Goed dat dit eens onder de aandacht wordt gebracht!
  • Mrene -
    Koningin Maxima heeft al lang excuses gemaakt voor die uitspraak. Uit een interview in 2011: Dat haar toespraak over de Nederlandse identiteit in 2007 zoveel stof deed opwaaien, heeft haar wel een belangrijke les geleerd, zegt ze in het interview. Het was juist haar intentie Nederland een compliment te maken door de diversiteit in de Nederlandse cultuur te benadrukken. Als ze had geweten hoe haar toespraak ontvangen zou worden, zou ze het anders gezegd hebben.
  • Risp -
    Dé Nederlander bestaat dus niet. Wij Nederlanders bestaan dus niet meer en zodoende gaan wij het wij/zij- denken ontmantelen. Wij Nederlanders bestaan dus niet en wij zijn... eh ?... zij geworden ??? Zit ik me af te vragen wie zij dan zijn ? Wie zijn wij... eh... zij dan ???