Column

'Zzp'er, rol dat spandoek uit en maak werkloosheid probleem van ons allen'

Vroeger had je altijd wel een buurman of tante met een hernia of maagzweer, én een ww van 80 procent van het laatstverdiende loon, herinnert columnist Lidy Nicolasen zich. 'De moderne Koos Werkloos is helemaal op zichzelf aangewezen en zwijgt over zijn lot.'

ZZP-ers aan het werk in Seats2Meet in Utrecht, waar zelfstandigen een werkplek of vergaderzaal huren kunnen huren.Beeld anp

Het moet ergens in de jaren tachtig zijn geweest dat ik als journalist een afdelingsvergadering bezocht van een plaatselijke politieke partij. De opkomst was matig en de aanwezige leden zaten in een kring. Ik zat er tussen en was de zwakste schakel, begreep ik al snel. In het toen onvermijdelijk voorstelrondje had ik, zoals de anderen, niks zinnigs te melden over uitslapen, vergaderen, huishoudelijke klussen.

Ik werk voor de kost, stamelde ik onervaren en overrompeld. Maar dat zag ik toch totaal verkeerd, werd me duidelijk gemaakt. Werkten wij allen immers niet? Ik alleen ging gebukt onder ouderwetse begrippen als arbeidsmoraal en arbeidsethos. Had ik dan nog niet door dat er geen werk was voor iedereen, dat de computer ons vrij had gemaakt van de last in het zweet des aanschijns ons brood te moeten verdienen?

Broodtrommeltje
Nee, we zouden het juk van de prestatiedrang van ons kunnen afwerpen, het broodtrommeltje definitief onder de snelbinders vandaan halen en een dagbesteding kiezen die onszelf en de maatschappij het meest diende. Een basisinkomen voor iedereen, dat moest de problemen uit de wereld helpen. Een voor iedereen gelijk inkomen, hoog genoeg voor een eenvoudig bestaan. Loon uit betaalde arbeid kon dienen als aanvulling voor wie een luxer bestaan wilde leiden.

Afgelopen week werd ik even teruggeslingerd naar die tijd toen ik in gesprek raakte met zzp'ers. Zelfstandigen zonder personeel. Van oorsprong freelancers. Hoezo personeel? Ze hadden lange tijd hun stinkende best gedaan zelf hun broek op te houden, maar de opdrachten haperden en het spaargeld raakte op. Ze leken de wanhoop nabij en verlangden bovendien terug naar het verkeer op de werkvloer.

'Nederland is ziek', sprak Ruud Lubbers in september 1990 toen hij minister-president van dit land was. Vele werklozen kregen in die jaren van hun baas een kontje richting WAO-uitkering, die toen nog 80 procent van het laatstverdiende loon bedroeg. Verborgen werklozen. Buurman, oom, tante, er liep altijd wel iemand in jouw buurt rond met een hernia of een maagzweer. Het wemelde ervan in Nederland. Heden ten dage struikelen we over de zzp'ers, onder hen zitten de verborgen werklozen van onze tijd.

Bezuinigingen tikken door
Maar anders dan toen horen we ze nu niet. Er is geen geld voor een hernia of maagzweer. Er is geen ww. Wie het niet redt, belandt meteen in de bijstand. Gesprekken over een basisinkomen gegarandeerd door het rijk is ze vreemd. Ze praten niet over arbeidsmoraal noch over solidariteit. De moderne werkloze mompelt of zwijgt over zijn lot, ook al tikken de bezuinigingen heftig door. Hij sputtert hooguit dat het belastingvoordeel wordt afgenomen, juist nu de tarieven onder druk staan, je minder vangt voor hetzelfde werk en opdrachten schaars worden.

Elke dag komen er 400 werklozen bij en toch is Koos Werkloos helemaal op zichzelf aangewezen, schreef arbeidsdeskundige Paul de Beer afgelopen week in De Groene Amsterdammer. De werkloosheid is geprivatiseerd, betoogt hij. Van een maatschappelijke zorg is werkloosheid een individueel probleem geworden. We kijken eraan voorbij, het is niet onze schuld, zeggen we dan.

Destijds gingen we de straat op voor arbeidstijdverkorting. Nu geloven we stellig dat de economie vandaag of morgen weer aantrekt en we in een paar jaar niet weten hoe het personeel aan te slepen. Banen genoeg, denken we. Dus stelt de vakbond alvast een looneis, scheppen de gemeenten een grijze economie van 'vrijwilligers' met een uitkering en zet de minister vaart achter papieren banenplannen.

Of het waar is? Economie is als psychologie. Ik zou zeggen: kom op zzp'er, wat valt er nog te wachten? Rol die spandoeken uit, eis jouw deel van het betaalde werk op en maak van de werkloosheid weer een probleem van ons allen.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden