Zwolle wist dat Koningsdag minder statisch moest. En daar slaagt de stad in

Zwolle wist dat het anders moest dan de eerste Koningsdag-nieuwe-stijl. Minder statisch, en in een hoger tempo. Daar slaagt de stad in. 'Het is de warmste Koningsdag tot nu toe.'

De koninklijke familie danst op Typhoon in Zwolle. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
De koninklijke familie danst op Typhoon in Zwolle.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Even lijkt Herman Brood, geboren Zwollenaar, postuum gelijk te krijgen. 'Ik kom uit Zwolle, vette pech', zei hij ooit tegen zijn Haagse biograaf Bart Chabot. Om kwart voor elf trekt woensdagochtend de lucht boven de Burgemeester van Roijensingel vervaarlijk dicht. De vingers van de goudgeklede muzikanten van het Britten Jeugd Strijkorkest verstijven in de snijdende wind. De rappers van Fakkelteit, met wie zij over een kwartier zullen optreden op de Nieuwe Havenbrug, krijgen paars-blauwe armen onder hun t-shirts.

Het is het scenario waarvoor burgemeester Henk Jan Meijer van Zwolle de laatste dagen heeft gevreesd. Violen waaruit door kou en vocht geen geluid komt. Een witte Koningsdag door hagel en natte sneeuw, na een verregende generale repetitie de avond tevoren. Alle lessen van Dordrecht vorig jaar geleerd en dan het enige wat niet te controleren valt als spelbreker: het weer.

Maar op het moment dat Ank Bijleveld, commissaris van de koning in Overijssel, Meijer helpt zijn ambtsketen om te doen, breekt de lucht weer open. Kil blijft het, maar als tien minuten later de blauwe bus met een groot deel van de koninklijke familie komt aangereden, kan een Koningsdag beginnen die droog blijft en mede daardoor heel feestelijk wordt.

Prinses Amalia en koningin Máxima in Zwolle. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Prinses Amalia en koningin Máxima in Zwolle.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Tempo en contact

Nadat de jarige koning Willem-Alexander (49), koningin Máxima, de prinsessen Amalia, Alexia en Ariane, plus de vier 'Apeldoornse' prinsen met hun echtgenotes zijn uitgestapt, is snel duidelijk wat deze Koningsdag beoogt: tempo en contact. De koninklijke gasten krijgen meteen muziek voorgeschoteld en tegelijkertijd is er alle ruimte om het talrijke publiek op de brug met handenschudden te begroeten. Nog voordat de Potgietersingel aan de overkant van het water is bereikt, is het gezelschap in een lang lint uiteen getrokken en zijn de eerste selfies met het publiek gemaakt.

Vorig jaar begon de eerste Koningsdag-nieuwe-stijl nogal statisch. De familie nam plaats op een tribune, waarna een ellenlange scheepsparade begon. Per boot ging het daarna naar een besloten bijeenkomst met Bach-muziek in de Grote Kerk. Het publiek had het nakijken. Pas na anderhalf uur werd het wat minder afstandelijk. Het programma liep ook nog eens stevig uit.

Zwolle wist dat het dynamischer moest, met een andere invulling van de parade en een kortere route door de binnenstad. Die opzet slaagt. Als bij museum De Fundatie de Blijmarkt wordt betreden, wacht opnieuw een vrolijk muziekevenement. Daarbij wordt eer betoond aan drie beroemde Zwollenaren: de dichter Rhijnvis Feith, de staatsman Thorbecke en, jawel, muzikant en schilder Brood. Driemaal met een knipoog, legt voormalig ChristenUnie-leider Arie Slob uit, nu directeur van Historisch Centrum Overijssel.

Ga maar na. Rhijnvis Feith ('Uren, dagen, maanden, jaren, vliegen als een schaduw heen') was een patriot die opponeerde tegen Oranje-stadhouder Willem V, Thorbecke ontnam met zijn Grondwet van 1848 de koning zijn almacht en van Brood wordt 'Never be clever' gespeeld - een verwijzing naar de legendarische Máxima-quote over Willem-Alexander: 'Hij is een beetje dom geweest.'

Een demonstrant tegen de monarchie tussen de feestvierders. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Een demonstrant tegen de monarchie tussen de feestvierders.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Waarom moest Koninginnedag ook alweer Koningsdag worden?

Al in de jaren voor zijn inhuldiging begon Willem-Alexander daarover na te denken, valt in zijn entourage te beluisteren. Waarom nog langer twee plekken bezoeken, die dubbele beveiliging vereisen? Natuurlijk zou de koning nog naar het volk gaan, maar konden er niet ook mensen naar hem toekomen, zoals vroeger met het défilé onder Juliana gebeurde? En zelfs kwam de vraag ter tafel: zou het geen verrassingsbezoek kunnen worden?

Zo werd een nieuwe stijl geboren – en die laatste optie werd voorbehouden aan korte bezoeken zoals onlangs aan de Haagse Markt. Als de keuze voor een stad is bepaald, wordt door een team van vijftien man gedurende een half jaar aan de opzet gewerkt. Daarin zitten steevast twee adviseurs uit de hofhouding, plus een hofdame en adjudant voor het uitvoerende werk, de kamerheer van de provincie, twee beveiligers, twee ambtenaren van de Rijksvoorlichtingsdienst, de NOS (voor ‘het plaatje op tv’), diverse projectleiders van de uitverkoren gemeente én de burgemeester.

Korte parade

Dan volgt op de Grote Markt een veel kortere parade, van een kwartier, die de aandacht op de regio vestigt, afgesloten met een rondgedeeld aspergesoepje van meesterkok Jonnie Boer. 'Daarom is-ie zo lekker!', roept prinses Marilène uit. 'Met een Oosters smaakje', stelt prins Constantijn vast. En voort gaat het, naar het sportspektakel op het Rodetorenplein, waar prins Maurits grappen maakt over de rol die PEC Zwolle op de slotdag (tegen PSV) nog zou kunnen spelen in de ontknoping van de voetbalcompetitie. Trainer Ron Jans: 'Haha, we gaan allemaal voor onze eigen kansen.'

'Opgelucht en voldaan', is Meijer nadat met een korte vaartocht en een optreden van Typhoon & Friends de dag is afgesloten. 'Geen veiligheidsincidenten en met het programma zaten we meteen in de wedstrijd.' Willem-Alexander heeft de stad bedankt voor de 'warmste Koningsdag ooit', met verwijzing naar een andere Zwols-Haagse combinatie: de Koot & Bie-classic 'Zwolle zonder dolle is een einde stad - en dat zeg ik uit de bodem van mijn hart'.

Bezoekers van Koningsdag in Zwolle. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Bezoekers van Koningsdag in Zwolle.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Koning Willem-Alexander bedankt een meisje in Zwolle. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Koning Willem-Alexander bedankt een meisje in Zwolle.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden