Zwitsers zijn Nederlandse koebel-activiste beu en geven haar geen paspoort

Koeien horen geen bellen om hun nek te dragen. Met dit standpunt heeft de Nederlandse Nancy Holten zich niet geliefd gemaakt in het Zwitserse dorp waar ze al 34 jaar woont. Inwoners hebben al twee keer weten te voorkomen dat ze een Zwitsers paspoort krijgt.

Nancy Holten, koebel-activiste.Beeld Facebook

Nancy Holten, een 42-jarige Rotterdamse die al sinds haar achtste in Zwitserland woont, is een toonbeeld van integratie. Ze spreekt vloeiend Zwitserduits, heeft een rijk sociaal leven in het 3.500 zielen tellende daldorp Gipf-Oberfrick, heeft drie tienerdochters die zich helemaal thuis voelen en is als freelancejournalist, dramastudent en model financieel onafhankelijk.

Toch lukt het haar niet om een Zwitsers paspoort te bemachtigen. Twee pogingen daartoe strandden omdat inwoners van het dorp haar naturalisatie middels een referendum dwarsboomden (zie kader onderaan artikel). De reden: Holten verzet zich tegen koebellen.

De loodzware en luidruchtige bellen zijn volgens Holten puur dierenleed, maar de Zwitsers zien dit anders: Holten zou met haar 'grote mond' - zoals een politicus van de rechtse Zwitserse Volkspartij het deze week verwoordde - de waardevolle nationale tradities proberen te saboteren.

De eerste volksstemming over de naturalisatie van Holten vond plaats op 15 november 2015. Van de ruim 200 aanwezigen stemden 144 tegen en 48 voor. De uitslag werd met luid applaus ontvangen. Tijdens de tweede stemming, die ter toetsing een jaar later plaatsvond, keerden zelfs 203 inwoners zich tegen Holten, tegenover 59 medestanders.

'Als iemand zodanig in de spotlights treedt en zich verzet tegen dingen die worden geaccepteerd in de lokale gemeenschap, dan kan het gebeuren dat die gemeenschap zo'n persoon niet meer in haar midden wil hebben', verklaart Urs Treier, een woordvoerder van de gemeente, tegenover de Zwiterse krant The Local.

Holten, een overtuigd veganiste, maakte zich eerder al niet geliefd door haar verzet tegen varkensraces, een traditie waar Zwitsers hun vingers bij aflikken. Ook haar klacht twee jaar geleden over de kerkklokken in haar dorp, die elke ochtend om 6 uur uitbarsten in luidruchtig geklingel, vielen niet in goede aarde bij inwoners van Gipf-Oberfrick en daarbuiten.

Op sociale media neemt de discussie over Holten Zwarte Piet-achtige proporties aan. Ze is een koe, een heks. Of, zoals een lokale krant kopt, 'de schrik van Gipf-Oberfrick'. Holten, zo luidt het oordeel van verongelijkte Zwitsers, moet zo snel mogelijk terug naar haar eigen land, waar koeien geen bellen dragen.

Maar Holten wil niet terug. 'Ik voel me hier thuis', zegt ze in een telefonisch interview. 'Mijn moeder verhuisde hier na haar scheiding naartoe. Ik ben hier opgegroeid, mijn kinderen wonen hier, ik ben een tijdlang getrouwd geweest met een Zwitserse man. Ik heb veel vrienden en bekenden om me heen. Ik kan normaal over straat, maar als ik op mijn fiets door het dorp rijd, word ik nagekeken. De conservatieve, oudere mannen hebben zich tegen mij gekeerd. Zij houden er niet van dat een vrouw niet bang is en zich openlijk uitspreekt.'

Nancy Holten bij koeien met bellen om hun nek in haar thuisland Zwitserland.Beeld Facebook

Zijn bellen inderdaad schadelijk voor koeien?

Onderzoekers van het Zwitserse onderzoeksinstituut ETHZ hielden tijdens het graasseizoen een experiment met Brown-Swiss koeien. Die liepen achtereenvolgens 3 dagen rond zonder bel, 3 dagen met bel maar zonder klepel en 3 dagen met bel mét klepel, om zo het effect van het geluid los te kunnen zien van bijvoorbeeld draagcomfort. De hartslagfrequentie – een maat voor stress – bleek niet te veranderen door de bel. Wel zagen de onderzoekers onder meer het liggedrag van de koeien met bel ietwat veranderen, al vallen toevalstreffers daar niet uit te sluiten. Onderzoekers signaleren dat de bellen een geluid maken tot soms wel meer dan 110 decibel. In Schweiz am Sonntag wijst een akoestiek-expert erop dat langdurige blootstelling aan dergelijke geluidsniveaus bij mensen voor gehoorschade zorgt. Van koeien is bekend dat ze een gevoelig gehoor hebben. De onderzoekers adviseren over te stappen op een modern en stil alternatief: GPS-trackers, waarbij de boer zijn vee met zijn smartphone kan vinden.

(Tonie Mudde)

Koebel om de nek

Het was voor Holten geen opzet om naar buiten te treden als koebelactiviste. Een lokale journalist kwam twee jaar geleden bij haar langs om wat vragen te stellen over haar protest tegen de kerkklokken in het dorp. 'Toen hij vroeg of ik nog tegen andere bellen ben, zei ik: ja, ik vind koebellen dierenbeulerij. Die uitspraak heeft een discussie aangewakkerd. Ik dacht vervolgens: laat ik er dan maar wat mee doen. Dus richtte ik een Facebookpagina op tegen koebellen. Uit protest droeg ik een koebel om mijn nek.'

Het duurde niet lang voordat Holten de eerste haatbrieven ontving. 'Ik begrijp het ook wel', zegt ze. 'Zwitsers zijn opgegroeid met het geluid van bellen, ze vinden dit mooi. Maar, denk ik dan, draai het perspectief ook eens om: hoe is het voor de dieren?'

Soms ging de telefoon en hoorde Holten aan de andere kant van de lijn demonstratief gerinkel, zonder dat er een woord werd gezegd. 'Ik heb mijn adres en telefoonnummer uit het telefoonboek gehaald', zegt ze. 'Overigens krijg ik ook positieve reacties. Laatst nog van een Duits tienermeisje dat in een brief schreef dat ik als dierenbeschermer een voorbeeld voor haar ben.'

Holten mag met haar Nederlandse paspoort gewoon in Zwitserland blijven wonen, maar wil graag de Zwitserse nationaliteit omdat ze sinds vijf jaar politiek actief is voor IG Stiller, een politieke beweging die zich inzet voor een rustigere omgeving. Als Nederlander heeft ze geen stemrecht in Zwitserland en mag ze dus ook geen handtekeningen zetten onder initiatieven van de beweging. 'Het is niet dat mijn leven van dit paspoort afhangt', zegt Holten. 'Maar het zou fijn zijn als ik mijn stem kan inzetten.'

Ondanks de vele weerstand die ze oproept met haar activisme, piekert Holten er niet over zich de mond te laten snoeren. Ze legt momenteel de laatste hand aan een boek met de boodschap dat niemand bang hoeft te zijn zich uit te spreken. 'Je valt dan inderdaad op, maar het is het allemaal waard. Je wordt groter, sterker en vrijer als je zegt wat je denkt.'

Nancy Holten met koebel om haar nek.Beeld Facebook

Per dorp en stad anders geregeld

In Zwitserland is het naturalisatieproces voor buitenlanders op lokaal niveau geregeld. Per dorp en stad verschillen de procedures. Gipf-Oberfrick is onder invloed van de Volkspartij een van de dorpen waar burgers mogen meebeslissen over de naturalisatie van inwoners. Dit gebeurt nadat de betreffende persoon is geslaagd voor een inburgeringsexamen en alle papieren zijn goedgekeurd door de overheid.

In het dorp Frick, op steenworp afstand van Gipf-Oberfrick, is het systeem van een volksstemming recent afgeschaft. Daar beslist de gemeente over naturalisatieaanvragen. 'Als laatste optie kan ik dus altijd nog naar Frick verhuizen', zegt Holten. Haar verzoek om een Zwitsers paspoort ligt na twee afgewezen volksraadplegingen bij het kanton Aargau, het provinciebestuur van de regio. Dat is bij machte om het oordeel van het volk naast zich neer te leggen. 'Ik heb goede hoop dat het provinciebestuur mij alsnog een paspoort geeft', zegt Holten. 'Ook hoop ik dat het bureaucratische systeem van een volksraadpleging wordt afgeschaft. Het probleem is alleen dat het volk goedkeuring moet geven om het systeem te veranderen. Door mijn zaak zal dit waarschijnlijk niet gebeuren in Gipf-Oberfrick.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden