Zwitserland wil EU niet voor het hoofd stoten en maakt immigratiewetten nauwelijks strenger

Om Europa niet voor het hoofd te stoten, heeft het Zwitserse parlement ervoor gekozen de immigratiewetten nauwelijks aan te passen. In 2014 stemden de Zwitsers tijdens een referendum duidelijk voor strenge regels voor de immigratie van onder meer EU-burgers. Het parlement koos vrijdag voor een gematigde uitwerking van de referendumvraag: het vrije verkeer van personen blijft, maar de eigen bevolking krijgt voorrang op de arbeidsmarkt.

Demonstranten voeren campagne voor het referendum in februari 2014. Beeld anp

Parlementsleden hebben lang gewerkt aan een compromiswet om enerzijds hun kiezers, maar ook Europa tegemoet te komen. De Zwitsers kozen in 2014 via een referendum voor een strenger immigratiebeleid middels een quotum, maar het gebruik daarvan is in strijd met de Europese regels. Zo is er vrij verkeer van personen tussen EU-landen en Zwitserland. Wel is er een quotum op migranten uit niet-EU-landen.

De nieuwe wet 'is een stap in de goede richting', zei woordvoerder van de Europese Commissie Margaritis Schinas vrijdag tijdens een persconferentie. 'Het is een goed teken dat deze wet geen quotum oplegt op het vrije verkeer van EU-burgers en daarmee hun kansen op de Zwitserse arbeidsmarkt beperkt, zoals het oorspronkelijke plan was.'

Later deze maand vergadert een speciale commissie over de uitwerking van de wet. 'Ik ga ervan uit dat Europa weinig kritiek heeft omdat deze wet niets te maken heeft met een quotum of nationale voorrang bij toekennen van banen', zegt Christa Tobler, hoogleraar Europees recht aan de universiteit van Leiden en de universiteit van Bazel.

Voorrang op banen

In de nieuwe wet moeten bedrijven werknemers zoeken onder de Zwitserse werklozen die geregistreerd zijn bij bemiddelingscentra. Dit kunnen Zwitserse of buitenlandse mensen zijn, maar in feite zijn het voornamelijk Zwitsers. Als een vacature vrijkomt, meldt een bedrijf zich bij zo'n bemiddelingscentrum dat op zoek gaat naar een geschikte kandidaat.

Als die is gevonden, moet het bedrijf een sollicitatiegesprek met hem voeren, maar is niet verplicht hem aan te nemen. Dit geldt overigens alleen in sectoren met een hoge werkloosheid. Als het een onderneming niet lukt de positie op deze manier in te vullen, dan mag zij alsnog kandidaten elders zoeken, ook over de landsgrenzen.

De nieuwe wet 'is een stap in de goede richting', zei woordvoerder van de Europese Commissie Margaritis Schinas vrijdag tijdens een persconferentie. 'Het is een goed teken dat deze wet geen quotum oplegt op het vrije verkeer van EU-burgers en daarmee hun kansen op de Zwitserse arbeidsmarkt beperkt, zoals het oorspronkelijke plan was.'

Later deze maand vergadert een speciale commissie over de uitwerking van de wet. 'Ik ga ervan uit dat Europa weinig kritiek heeft omdat deze wet niets te maken heeft met een quotum of nationale voorrang bij toekennen van banen', zegt Christa Tobler, hoogleraar Europees recht aan de universiteit van Leiden en de universiteit van Bazel.

Referendum

In februari 2014 spraken de Zwitsers zich via een referendum uit over de vraag: moet er een quotum komen voor migranten plus nationale voorrang op de arbeidsmarkt? Een duidelijke meerderheid van de kantons en 50,3 procent van de kiezers stemden 'ja'.

Regering en parlement kregen drie jaar de tijd om de immigratiewet uit te werken. Enkele maanden later deed milieugroep Ecopop er nog een schepje bovenop. Die stelde voor het immigratiebeleid te beperken omdat massa-immigratie immers slecht zou zijn voor de natuur. Hun voorstel was om de migratiestroom beperken tot maximaal 0,2 procent van de bevolking. Niet alleen de Zwitsers stemden tegen, ook kon geen enkele politieke partij zich in dit plan vinden.

Druk door Kroatië

Het aannemen van de wet en in het gevolg daarvan de uitbreiding van het verdrag over het vrije personenverkeer naar Kroatië geeft Zwitserland weer toegang tot het Europese Horzion 2020-programma, dat veel onderzoekprojecten financiert.

Het opstellen hiervan in 2014 viel samen met het migratiereferendum in Zwitserland. Hier was Kroatië niet blij mee en verzette zich tegen deelname van Zwitserland aan het onderzoeksprogramma, legt Tobler uit. Kroatië kreeg steun van de andere lidstaten, wat een extra druk legde op de Zwitsers om de voorgestelde immigratiewet te versoepelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.