Zwijgzaamheid loont meer dan bombarie

Geen moment heeft De Hoop Scheffer zich openlijk in de strijd gegooid. Zijn benoeming als NAVO-chef zou hij danken aan zijn Britse collega en vriend Straw....

Geen moment heeft de minister overwogen zich openlijk in de strijd te storten, ook niet toen de Canadese regering de afgelopen weken ging leuren met haar kandidaat John Manley. Het was niet zonder risico's, zeggen Europese diplomaten.

Als De Hoop Scheffers laatste tegenstrever een Europeaan van naam en faam was geweest, had hij zich niet muisstil kunnen houden. Maar al sinds de oprichting van de Atlantische alliantie is de secretaris-generaal afkomstig uit een Europese lidstaat, terwijl de bevelhebber van de NAVO-strijdkrachten altijd een Noord-Amerikaan is. Daardoor viel de Canadees vanzelf af.

De naam van De Hoop Scheffer als mogelijke opvolger van de Brit Lord Robertson viel voor het eerst op een NAVO-bijeenkomst in juni. Op Brusselse burelen was een shortlist opgesteld, nadat de hoogste baas onverwacht zijn vertrek had aangekondigd. Hoe de Nederlander op de lijst terechtkwam, weten slechts weinigen. Volgens ingewijden was het in elk geval niet aan eigen initiatief van de minister of de Nederlandse regering te danken.

Diplomaten menen dat de Nederlander een goede indruk gemaakt had op collega's in het jaartje dat hij minister was. Een man die met beide benen op de grond staat en zijn diplomatieke achtergrond niet verloochent. Een 'gematigde atlanticus', die achter de schermen zijn best deed en doet om de spanningen tussen de VS en Europese bondgenoten, hoog opgelopen in de Irak-crisis, te temperen.

De minister heeft volgens diverse bronnen veel te danken aan zijn Britse collega Jack Straw, met wie hij op goede voet staat. Straw heeft zich de afgelopen maanden als geen ander ingespannen om de Nederlander te promoten. 'Goede vrienden doen veel voor je', heet het in regeringskringen. Londen is vooral blij met het Haagse besluit om mariniers naar Irak te zenden, waar ze nu onder Brits bevel staan. Maar al te opzichtige steun van de Britten, de trouwste bondgenoot van de Amerikanen, had ook averechts kunnen werken. Het 'anti-oorlogskamp' (Frankrijk, Duitsland, België) zou een zetbaas van de tegenpartij niet hebben geduld.

Het duurde opmerkelijk lang voordat er kritische geluiden klonken. Pas deze maand meldde de Franse krant Le Figaro, een krant die dicht bij de regering staat, dat er bezwaren zouden bestaan tegen de pro-Amerikaanse Nederlander. Opmerkelijker nog was dat de Franse regering zich, via de ambassade in Den Haag, meteen van dat verhaal distantieerde.

Van tegenwerking was geen sprake, aldus de ambassade. Frankrijk wilde van harte bijdragen aan 'consensus', vanuit het oogpunt van 'solidariteit binnen de Europese Unie'.

Die consensus begon zich de afgelopen weken af te tekenen: de Belgische regering schaarde zich achter De Hoop Scheffer, de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder noemde hem geschikt. Noorwegen (geen EU-lid) had een gegadigde, minister van Defensie Kristin Krohn Devold, maar zij liet weten zich gaarne terug te trekken ten gunste van De Hoop Scheffer. Ze kon op weinig steun in de NAVO rekenen, maar dat zei ze er niet bij, evenmin als twee anderen die enige tijd op de shortlist figureerden.

De Italiaanse minister van Defensie Antonio Martino had de pech dat hij als paladijn van de omstreden premier Silvio Berlusconi gezien wordt. De Portugees Antonio Vittorino, lid van de Europese Commissie, werd in Washington te licht bevonden. Zonder steun van de Verenigde Staten kan iedere belangstellende voor de NAVO-post het wel vergeten. Oud-premier Ruud Lubbers, in de jaren negentig officieel naar voren schoven, weet daarover mee te praten.

De Hoop Scheffer is overeind gebleven in de afvalrace. Door behoedzaamheid. Door in de smaak te vallen in Washington, tijdens zijn recente bezoek met premier Jan Peter Balkenende. Maar ook door gebrek aan gegadigden met meer statuur en internationale ervaring. Een Brusselse diplomaat: 'Er was niemand bij over wie we wow riepen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden