Zwijgzaam ploeterend naar de ondergang

Fraai, ingetogen speel-filmdebuut van overdonderende eenvoud.

De jonge Franse boer Johann leeft op het ritme van de natuur: hij ontwaakt bij de eerste zonnestralen, zwemt in een beekje waar de herfstbladeren op het wateroppervlak drijven en wandelt als een herder met zijn koeien over het land.


De wijze waarop de Amerikaanse regisseur John Shank (1977), opgegroeid en woonachtig in Brussel, de gevoelswereld van zijn zwijgzame hoofdpersonage via beeld en geluid verduidelijkt, is van overdonderende eenvoud. Wind, zon en regen zijn in zijn fraaie, ingetogen speelfilmdebuut geen loze sfeerzetting, maar elementen die behoren tot de kern van Johanns bestaan.


In L'Hiver Dernier (De laatste winter), gedraaid in het Zuid-Franse Aveyron, erft Johann de melkveeboerderij van zijn vader, die het bedrijf op zijn beurt ooit van zijn vader overnam. Met de boerderij neemt hij ook de stokoude familiemoraal over. 'Ik behoor deze grond toe', zegt hij aan het begin van de film. 'Deze grond heeft mij alles gegeven.'


Wanneer de boerencoöperatie waarbij hij is aangesloten noodgedwongen de samenwerking zoekt met een grootgrondbezitter, is het geen verrassing dat hij liever zelfstandig verder ploetert. Soms slaapt hij met het mooie boerenmeisje Julie (Anaïs Demoustier), maar echt contact hebben ze eigenlijk niet. Een brand binnen de boerderij duwt hem - bijna als een Bijbelse straf voor zijn weigering om mee te gaan met de moderne tijd - verder richting een ogenschijnlijk onvermijdelijk einde.


Thematisch is L'Hiver Dernier onder meer schatplichtig aan de Russische meester Andrej Tarkovski en de Fransman Bruno Dumont. De film vertoont daarnaast letterlijke overeenkomsten met het magnifieke IJslandse filmpje The Last Farm, in 2006 genomineerd voor een Oscar voor beste korte film (in zijn geheel op YouTube te bekijken).


Dat de film toch stevig op zichzelf staat, is met name te danken aan de Franse acteur Vincent Rottiers, die van Johann bijkans een wandelend enigma maakt. Zijn zonderlinge karakter fascineert: vanwaar toch die onverzettelijkheid? Alleen om in de voetsporen van zijn overleden vader te blijven? En is het waar dat het boerenleven het enige is dat hij bezit, zoals hij zijn zus vertelt? Het blijft deels gissen. Rottiers jeugdige gezicht verraadt zelden zijn ware gemoedstoestand, een trillend spiertje in zijn wenkbrauw zegt voldoende.


Des te schrijnender dat hij juist vanwege zijn radicale nonconformisme de grip op het leven verliest, terwijl hij de eenvoud ervan zo graag omarmt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden