Zwijgplicht

DE Leeuwarder burgemeester L. van Maaren (PvdA) is eind vorige week opgestapt. Over de redenen hiervoor zijn slechts summier mededelingen gedaan....

In de ontslagovereenkomst staat de bepaling dat de ex-burgemeester, wethouders, raadsleden en ambtenaren moeten zwijgen over de precieze achtergronden van de kwestie. Op overtreding van deze bizarre afspraak staat 50 duizend gulden boete.

Van Maaren had een respectabele staat van dienst opgebouwd als wethouder van Haarlem en burgemeester van Weert, toen zij aantrad in de Friese hoofdstad. Al snel was het echter een publiek geheim dat het niet boterde tussen haar en Leeuwarden; de stad bleek voor haar een maatje te groot. In politieke en ambtelijke kring was kritiek op Van Maarens functioneren. Gebrek aan dossierkennis en gebrek aan leidinggevende kwaliteiten werden haar verweten. Door haar bestuurlijke tekortschieten en verschil in stijl en karakters werd de sfeer in het college conflictueus.

Het is chique dat is overeengekomen om na het vertrek van de burgemeester niet met modder te gaan gooien. Dit neemt niet weg dat de burgerij er recht op heeft door het stadsbestuur te worden geïnformeerd over de achtergronden van het conflict. Bijvoorbeeld om te kunnen beoordelen of de problemen geheel aan Van Maaren zijn te wijten dan wel dat ook andere collegeleden schuld treft voor het ontstaan van de controverse.

Alleen al om deze reden kan de zwijgplicht niet door de beugel. B en W zijn als college tezamen en ieder afzonderlijk verantwoording verschuldigd aan de gemeenteraad. Raadsleden die een zwijgplicht aanvaarden, falen in democratisch opzicht als zij die verantwoording niet opeisen, teneinde op hun beurt verantwoording af te leggen aan de kiezers.

Als de zwijgplicht betrokkenen door de strot werd geduwd, is er sprake van een ongeoorloofde inperking van de grondwettelijke vrijheid van meningsuiting. Los hiervan is de afspraak in civielrechtelijk opzicht ongeoorloofd, omdat hij immers door inhoud en strekking in strijd is met de wijze waarop het openbaar bestuur zich democratisch dient te legitimeren.

Volgens het Burgerlijk Wetboek is de overeenkomst daarom nietig en staat het Leeuwarder politici vrij over de zaak te spreken. Sterker nog: het is hun plicht. En niets kan oud-burgemeester Van Maaren beletten om, net als toen zij Haarlem verliet, een boek te schrijven over haar Friese avonturen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden