'Zwijgen op sociale media wordt sjiek'

De aandacht zal weer langzaam verschuiven van de vorm naar de inhoud, schrijft Aleid Truijens. 'Wie, buiten het eigen kleine kringetje, leest eigenlijk al die blogs, posts en tweets?'

© THINKSTOCK

Ooit waren een gebruinde huid en een gespierde torso tekenen van armoede. Het brandmerk van vissers en landarbeiders, die hun brood moesten verdienen onder een meedogenloze zon. Daarna gingen steeds meer mensen naar kantoor, in kraakwitte overhemden, en werden boeren ondernemers met bedrijfsloodsen. Een bleek smoeltje en kleine biceps duidden op hard werken en bescheiden welvaart. Na een tijdje konden mensen zich verre zonvakanties en wintersport permitteren. Bruin werd sjiek. De iets minder rijken bezochten de zonnebank en de sportschool. Zo kon iedereen er het hele jaar door blakend en well tot do uitzien. Maar ja, daardoor werd bruin en gespierd weer ordinair. Veelgevraagde, gewichtige bleekneuzen hebben het immers te druk voor sportschool en zonnebank.

Met de sociale media is iets dergelijks aan de hand. Veel mensen begonnen 5, 10 jaar geleden een blog of website. Sommigen slaagden erin de aandacht naar zich toe te sluizen als ze iets interessants te vertellen hadden. Wie ook maar iets had dat op een carrière leek, ging op LinkedIn. Vervolgens meldden ook volwassen zich op Facebook, voorheen een melige digitale stamkroeg voor jongeren. Toen kwam Twitter, waarmee je de hele dag kunt laten horen dat je bestaat. Wie nu geen Twitter/Facebook/LinkedIn-account heeft, is feitelijk non-existent of gaat verdacht incognito.

'Gebruik de sociale media' werd een toverwoord. Het merendeel van de mededelingen heeft een wervend of attenderend karakter, wat de sociale media al een stuk ongezelliger maakt. Lees mijn boek! Stem op onze partij! Bekijk mijn programma! Huur mijn advies! Koop mijn ontwerp! Steun onze stichting! Of gewoon: dit ben ik! Leuk hè?

'Personal branding', daar draait het allemaal om. Jezelf neerzetten als sterk merk. Hoe krijg ik 'uitstraling'? Hoe kom ik zelfverzekerd een ruimte binnen? Ook in het onderwijs is het de nieuwste kreet. Het woord 'competenties' is vervuild, dat riekt te veel naar mislukte vernieuwingen. Hbo-studenten moeten nu vooral leren zichzelf te verkopen, begreep ik van onderwijsmanagers. Dus niet: wat kan ik, wat weet ik, wat heb ik te zeggen? En al helemaal niet: hoe maak ik mijn kennis nuttig voor anderen? Of: hoe kan ik met die studie, betaald door de samenleving, iets terugdoen voor de samenleving? Nee, het merk ik moet gepromoot. 'Ik' ben interessant en begeerlijk. Hou van mij! Kies mij! Allemaal goudhaantjes en raspaardjes in de etalages van de sociale media. Geen loser te bekennen.

Dat moet natuurlijk een keer spaak lopen in een kelderende economie. Zonder losers geen winnaars en de losers hebben altijd de overhand. Je kunt ook, wat aardiger, zeggen: de meeste mensen hebben geen uitzonderlijke talenten en ambities. Als het meezit verdienen zij op een niet al te onaangename manier hun brood, kunnen ze hun huis betalen en hun kinderen grootbrengen. En af en toe met vakantie.

Een net verschenen boek van Evert Hatzmann, die zijn cliënten op weg helpt naar nieuw werk, Droombaan of brood op de plank, benadrukt dat de tijd van droombanen voorbij is. Anders dan hysterische zelfhulpboeken die voorspiegelen dat het leven maakbaar is, helpt zijn boek werkzoekenden hun krachten en zwakheden nuchter te onderzoeken. Websites en sociale media kunnen helpen, schrijft Hatzmann maar: 'Het is makkelijker om je een week lang te verschuilen achter het oppoetsen van je weblog dan om naar een netwerkbijeenkomst met echte mensen te gaan die misschien enge dingen tegen je gaan zeggen.' Mooie observatie.

Van een merknaam is er maar eentje. Maar de producten van dat merk worden gestanst in grote series. Die zijn met zijn allen enorm uniek. Het wordt dringen op de digitale apenrots waar we ons massaal op de borst roffelen, en de buurman met een geniepige elleboogstoot eraf proberen te duwen. Iedereen waant zich een A-merk, maar intussen staat er allang een meute om aandacht te jengelen op de onooglijke pallets van de Aldi.

Wie, buiten het eigen kleine kringetje, leest eigenlijk al die blogs, posts en tweets? De mensen die iets zinvols doen, hebben daar geen tijd voor. En zo wordt stilzwijgen op de sociale media weer sjiek. Geheimzinnig en voornaam. De aandacht zal weer langzaam verschuiven van de vorm naar de inhoud. Volgens het aloude motto: 'Make yourself scarce'.

Aleid Truijens is columniste van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden