Zwevende kiezers over het RTL-debat: 'Klaver te naïef-positief, Asscher te glad'

De Volkskrant volgt tot de verkiezingen veertien Nederlanders die nog niet weten op wie ze gaan stemmen. Wat vonden zij van het RTL-debat?

Eliza Zmijewska (62): 'Pechtold heeft te veel maniertjes. Buma vond ik goed uit de verf komen, omdat hij zo volstrekt zichzelf is.' Beeld Jiri Buller
Eliza Zmijewska (62): 'Pechtold heeft te veel maniertjes. Buma vond ik goed uit de verf komen, omdat hij zo volstrekt zichzelf is.'Beeld Jiri Buller

'Steeds met een ander eens'

Eliza Zmijewska (62), Amsterdam Zweefde: tussen Partij voor de Dieren, PvdA & D66 Nu: SP & CDA

'Ik vond het debat vermoeiend omdat ik het bij elk thema weer met een andere lijsttrekker eens was. Maar er zijn wel een paar dingen duidelijk geworden. GroenLinks valt definitief af. De enthousiaste Klaver is voor mij te naïef-positief. Asscher vond ik te glad. En Pechtold heeft te veel maniertjes. Hoewel ik jarenlang op D66 heb gestemd, vind ik dat die partij nu te veel naast de schoenen is gaan lopen.

'Buma vond ik goed uit de verf komen, omdat hij zo volstrekt zichzelf is. Samen met de SP is het CDA tegen de stervenshulp bij een voltooid leven. Ergens hoorde ik laatst: de overheid is er om het leven te bewaken, niet om het zonder reden te beëindigen. Dit bleek voor mij toch een belangrijk punt in het debat en daarom zweef ik nu richting SP en CDA.'

'Dit werkt in Ruttes voordeel'

Marlies Olde Monnikhof (47), Gendringen Zweefde: tussen VVD & CDA Nu: iets meer richting VVD

'Het debat duurde lang, vond ik. En ik moest erg m'n best doen om me niet te veel door de toon te laten beïnvloeden. Vooral Buma was negatief, bozig en haalde uit naar anderen die er niet waren. Dat vind ik goedkoop. Steeds moest ik tegen mezelf zeggen: dat je Buma geen fijne man vindt, betekent niet dat het CDA-partijprogramma niet goed is.

'Kijk, Klaver ziet er misschien leuk uit, is vlot en positief. Dus daar gaat dan je aandacht wat meer heen. Maar GroenLinks is mijn partij helemaal niet! Ook kwamen in het debat voor mij belangrijke thema's als landbouw en onderwijs nauwelijks aan bod. Ik ga dus maar gewoon weer naar de partijprogramma's kijken. Misschien heeft dit debat wel iets in het voordeel van de VVD gewerkt. Rutte was er niet, dus kon ik me ook niet aan hem ergeren. Hoewel ik hem een goede debater vind.'

'Rutte was er niet, dus kon ik me ook niet aan hem ergeren. Hoewel ik hem een goede debater vind.' Beeld Jiri Buller
'Rutte was er niet, dus kon ik me ook niet aan hem ergeren. Hoewel ik hem een goede debater vind.'Beeld Jiri Buller

'Ik beslis pas in het stemhokje'

Klaas Luchtmeijer (60), Amsterdam Zweefde: tussen GroenLinks & PvdA Nu: iets meer richting PvdA

'De stellingen in het debat vond ik niet echt geweldig. Ik hoorde ook vrij veel van hetzelfde. Maar Asscher heeft mij verrassend genoeg wel geraakt, vooral op punten als integratie, de islam en werkgelegenheid. Roemer was eveneens sterk en ik hoop dat hij veel stemmen krijgt, zodat er een groot progressief blok op links kan ontstaan. Zelf zou ik alleen niet voor de SP kiezen omdat ik ze qua programma te eenzijdig vind.

'Vorige week dacht ik nog zeker te weten dat het GroenLinks zou worden, maar ik blijf twijfelen tussen jonge hond Klaver en de ervaren Asscher. Zijn staan allebei dicht bij de 'mensenwereld' en kijken niet zoals Buma of Pechtold vanuit de studeerkamer of het Binnenhof op onze maatschappij neer. Maar wie het wordt zal ik waarschijnlijk pas achter het gordijn, in het stemhokje, beslissen.'

'Wie het wordt zal ik waarschijnlijk pas achter het gordijn, in het stemhokje, beslissen.' Beeld Jiri Buller
'Wie het wordt zal ik waarschijnlijk pas achter het gordijn, in het stemhokje, beslissen.'Beeld Jiri Buller

'De twijfel wordt steeds groter'

Jephthah Leito (21), Amstelveen Zweefde: tussen CDA, SGP & PVV Nu: iets meer naar CDA

'Ik volgde het debat met veel interesse, omdat er voornamelijk lijsttrekkers aan het woord waren op wie ik toch niet zou stemmen. Het gaf me een ander perspectief. Toch sprong CDA er duidelijk uit. Buma trekt geen strakke lijn, maar kijkt als mens. Zoekt vanuit verschillende kanten de balans. Zo willen we natuurlijk wel meer vluchtelingen binnenlaten, maar kan Nederland dat aan? Het gaat niet om willen, maar om kunnen. Dat realistische van het CDA spreekt me aan.

'Wat ik grappig vind, is dat hoe dichter we bij 15 maart komen, des te meer ik ga zweven. De twijfel wordt alleen maar groter. Na het debat dacht ik zondag even: het wordt CDA, maar dat is niet eerlijk tegenover de partijen die er zondagavond niet bij waren. Ik wil dus nog meer kijken en horen.'

'Hoe dichter we bij 15 maart komen, des te meer ik ga zweven.' Beeld Jiri Buller
'Hoe dichter we bij 15 maart komen, des te meer ik ga zweven.'Beeld Jiri Buller

'Flink veel geld naar defensie'

Enrico Tempert (37), Nijverdal Zweefde: tussen SP / PVV / PvdA / D66 Nu: PvdA & D66

'In het debat vond ik Roemer erg goed met zijn uitspraken over de marktwerking in de zorg. Verzekeraars en medicijnfabrikanten houden de kosten onnodig hoog en dat moet stoppen. Dat Pechtold zei langdurig en chronisch zieken tegemoet te willen komen sprak mij ook erg aan. Net als de hulp bij een vrijwillig levenseinde.

'Roemer was alleen wel naïef als het gaat om Rusland. De sancties moeten gewoon verzwaard worden, al was het alleen maar omdat Rusland onlangs de laatste wapenstilstand weer heeft geschonden. Bij onze defensie moet er flink geld bij en die NAVO-norm moet gehaald. In Asschers uitspraken over de aanpak van Rusland kon ik me goed vinden. Jarenlang stemde ik SP of PVV, maar nu sluit ik voor het eerst van m'n leven de PvdA niet uit. Al denk ik toch dat het uiteindelijk D66 wordt.'

'Jarenlang stemde ik SP of PVV, maar nu sluit ik voor het eerst van m'n leven de PvdA niet uit. Al denk ik toch dat het uiteindelijk D66 wordt.' Beeld Jiri Buller
'Jarenlang stemde ik SP of PVV, maar nu sluit ik voor het eerst van m'n leven de PvdA niet uit. Al denk ik toch dat het uiteindelijk D66 wordt.'Beeld Jiri Buller

'Wilders laat kansen schieten'

Marco Scheeringa (46), Wolvega Zweefde: tussen PVV & VVD Nu: misschien CDA

'Het was een mooi debat, waarin veel duidelijk is geworden. Wel ontzettend jammer dat Wilders er niet was. Echt zwak. Je hoort maar niks van hem. Op hem stemmen wordt een steeds grotere gok, want hij is er nooit om uit te leggen hoe hij het allemaal voor zich ziet. Voor mij was het CDA de grote winnaar van het debat. Hoewel ik ben opgegroeid in een christelijke gemeente in Noord-Friesland en altijd een beetje een afkeer had van het CDA, zie ik nu een partij die goed met de tijd is meegegaan. Buma benadrukte bijvoorbeeld duidelijk hoe de islam ons bedreigt. Eerst was ik het altijd met Wilders eens, maar die heeft met dit debat zo'n kans laten schieten. Net als Rutte trouwens. Maar de PVV neem ik het meer kwalijk. Zijn aanhang gaat nu kijken naar andere partijen.'

'Ontzettend jammer dat Wilders er niet was. Echt zwak. Je hoort maar niks van hem.' Beeld Jiri Buller
'Ontzettend jammer dat Wilders er niet was. Echt zwak. Je hoort maar niks van hem.'Beeld Jiri Buller

Meer over het RTL-debat

Wat klopte er van de beweringen tijdens het RTL-debat?
Sterven er mensen die op de wachtlijst staan? En was het CDA echt tegen het homohuwelijk? In deze video zie je de belangrijkste bevindingen van ons factcheck-team tijdens het RTL-debat.

RTL-debat een gamechanger? Het lijkt er nu in ieder geval nog niet op
Bij het eerste tv-debat bleef hét moment uit. Een verkiezingsdebat draait vaak om één veelzeggend fragment. Bij het eerste grote televisiedebat zondag bleef zo'n beslissend moment achterwege, maar soms wordt het belang van een debat pas later duidelijk.

Wie waren de nee-schudders achter Buma op de tribune?
Het hoofd voorlichting van het CDA was in de pauze persoonlijk even op de twee mannen afgestapt. 'Ik zie op Twitter dat er mensen zijn die zich aan jullie ergeren', had hij gezegd. Toeval of slim ingehuurde figuranten, vroeg een kijker zich af.

Debatrecensies: hoe deden de lijsttrekkers het gisteravond?
Voor de vijf lijsttrekkers, die zondag kwamen opdagen in de Rode Hoed in Amsterdam, dringt met nog 2,5 week te gaan de tijd. Hoe verging het ze in het debat? Onze politieke verslaggevers zetten het op een rijtje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden