NieuwsVerdrinking zwemles

Zweminstructeurs vervolgd vanwege verdrinking jongen (11 jaar)

Twee zweminstructeurs moeten zich verantwoorden voor de verdrinkingsdood van een 11-jarige vluchteling uit Eritrea eerder dit jaar. Dit geval staat niet op zichzelf.

Afgelopen februari verdronk de 11-jarige Adonay Berhein het zwembad in Lemmer.  Beeld ANP
Afgelopen februari verdronk de 11-jarige Adonay Berhein het zwembad in Lemmer.Beeld ANP

Hij zat pas net op basisschool De Cocon in Balk (Friesland). Op 6 februari kreeg Adonay Berhe met tien klasgenoten zijn eerste zwemles in zwembad Ny Sudersé in Lemmer. Niet lang daarvoor was hij bij zijn moeder komen wonen aan wie de verblijfsstatus was toegekend.

Hij had zin in het zwemmen gehad, vertelde zijn moeder naderhand. En zij was graag getuige geweest van die eerste zwemles. ‘Maar geen enkele ouder mocht mee’, zei ze tegen NRC Handelsblad. Ze maakte er zichzelf bittere verwijten over dat ze zich had laten wegsturen. Want tijdens die eerste zwemles verdronk Adonay. Twee zweminstructeurs die aanwezig waren op de plaats des onheils is nu ‘dood door schuld, gepleegd in de uitoefening van hun beroep’ ten laste gelegd.

Onduidelijk is wat op 6 februari precies in het instructiebad is voorgevallen. Pas aan het eind van de zwemles zou het lichaam van Adonay op de bodem van het zwembad zijn aangetroffen. Vermoedelijk is hij ongezien in het diepe deel terechtgekomen. Adonay werd nog overgebracht naar het ziekenhuis in Leeuwarden, maar reanimatiepogingen mochten niet baten. Het voorval schokte de omgeving in hoge mate. Voor de uitvaart van de jongen, die daarvoor naar zijn geboorteland werd overgevlogen, werd zo’n ­15 duizend euro ingezameld.

Salam uit Syrië

Het voorval doet sterk denken aan de verdrinkingsdood, in september 2015, van het 9-jarige meisje Salam, afkomstig uit Syrië. Ook Salam was een onervaren zwemmer. Ook Salam ging zwemmen met haar klasgenootjes – in zwembad ’t Gastland in Rhenen. Ook Salam kwam in het diepe deel van het zwembad terecht. En ook haar vermissing werd pas opgemerkt toen haar klasgenoten al buiten stonden, met hun kleren aan.

Onduidelijk is of het meisje tijdens het ‘vrij zwemmen’, de laatste vijf minuten van de les, aan de aandacht van de instructeurs is ontsnapt, of dat ze na het douchen is teruggegaan naar het zwembad. Maar aan adequaat toezicht heeft het in elk geval ontbroken. Drie zweminstructeurs werden veroordeeld tot taakstraffen van 60 uur. Twee leerkrachten werden vrijgesproken omdat zij niet op de hoogte waren van het veiligheidsprotocol van het zwembad.

null Beeld

Door voorvallen als deze zijn zweminstructeurs zich er meer van bewust geworden dat niet alle kinderen in dezelfde mate vertrouwd zijn met water, zegt Marjolein van Tiggelen van de Nationale Raad Zwemveiligheid. De instructeurs zijn gesocialiseerd in een waterrijk land, waar zo’n 98 procent van de jongeren in het bezit is van een zwemdiploma. ‘Een kind op zwemles is hier de norm. Kinderen zijn de afgelopen decennia ook op steeds jongere leeftijd op zwemles gegaan.’ Het feit dat slechts 30 procent van de scholen hun leerlingen nog zwemles aanbiedt, tegen zo’n 90 procent in de jaren negentig, heeft daarop geen noemenswaardige invloed gehad.

De verdrinkingsdood van Adonay en Salam en niet-dodelijke ongevallen waarbij andere kinderen met een migratieachtergrond betrokken waren, hebben er in elk geval toe geleid dat zwembaddirecties hun toezicht meer afstemmen op de sociale structuur van de buurten waarin ze zijn gesitueerd. ‘Dat kinderen tijdens een zwemles om het leven komen, is natuurlijk in de eerste plaats een drama voor de betrokken families’, zegt Van Tiggelen. ‘Maar ook voor instructeurs is het vreselijk als kinderen verdrinken tijdens een zwemles die hen juist voor verdrinking had moeten behoeden.’

De cijfers

Het aandeel niet-westerse migranten onder slachtoffers van verdrinkingsdood is in Nederland relatief hoog. Van de 443 inwoners van Nederland die tussen 2014 en 2018 door verdrinking om het leven kwamen, hadden 96 een niet-westerse achtergrond. Per honderdduizend inwoners verdronken driemaal zoveel mensen met een niet-westerse achtergrond als mensen met een Nederlandse achtergrond. Daarnaast verdronken in de genoemde periode 120 buitenlanders met een westerse achtergrond, overwegend Duitsers en Polen.

Het totale aantal verdrinkingsdoden is de laatste decennia overigens sterk afgenomen: van 400 à 500 per jaar in de vroege jaren vijftig tot om en nabij 100 in de jaren sinds de eeuwwisseling. Sinds 2018 stijgt het aantal verdrinkingsdoden weer licht. Het aantal verdrinkingsdoden onder kinderen tot ­10 jaar daalde van 266 in 1950 tot ongeveer 8 per jaar in het laatste decennium.

Kleine vluchtelingen moeten niet langer zwemles krijgen zoals wij
Zijn moeder Merhawit Kidane zegt meermalen te hebben gevraagd of ze bij die les mocht blijven. Men probeerde haar nog gerust te stellen. Nu is het zeer de vraag of we alle kinderen in hun eerste zwemles wel gelijk moeten behandelen. Lees hier de verslaggeverscolumn van Margriet Oostveen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden