analyse soedan

Zweepslagen voor vrouwen zijn voorbij, maar de revolutie in Soedan is nog lang niet voltooid

Soedan heeft een paar maanden na de politieke omwenteling in het land een beruchte zedenwet voor vrouwen afgeschaft en een verbod uitgevaardigd voor de politieke partij van de in april afgezette president Omar al-Bashir. 

Soedanese mannen en vrouwen vieren in augustus het verdrag tussen generaals en burgerleiders in Khartoem. Beeld AFP

De besluiten zijn donderdagavond laat bekendgemaakt, na een 14 uur durend overleg tussen de burgerbestuurders en de militairen die in Soedan de macht zijn gaan delen na de val van Bashir. De ‘ontmanteling’ van het vroegere regime was een voorname eis van de Soedanezen die in april van dit jaar met massale straatprotesten een militaire ingreep tegen Bashir inluidden. Bashir was zelf in 1989 aan de macht gekomen na een coup, hij zette de deur open voor de dogmatische Moslimbroederschap. De in april afgezette president voerde tijdens zijn 30-jarige bewind streng-islamitische regels in, zoals de vrouwenwet.

Met toeterende auto’s vierden de inwoners van Khartoem donderdagavond het einde van Bashirs Nationale Congrespartij en van de ‘openbare orde-wet’, die vrouwen onder meer verbood hun haar onbedekt te laten of een broek te dragen. De wet perkte ook de mogelijkheden in voor vrouwen om te werken of te studeren. Vrouwen dienden mannen te gehoorzamen en mochten hen niet in de ogen kijken indien zij geen familie waren. Onder Bashir werden ‘wetovertreders’ soms geslagen met een zweep of in de cel gestopt.

Het verdwijnen van de wet en van Bashirs partij kan dan ook worden uitgelegd als een opsteker voor Soedans kabinet van burgerbestuurders, dat de verwachtingen moet inlossen van de straat. De strenge zedenwet werd sinds april al niet echt meer nageleefd en de Nationale Congrespartij kwam in de verdrukking, maar nu staat hun afschaffing dan toch zwart op wit. Volgens Jonas Horner, Soedan-analist van de International Crisis Group, kan het civiele kabinet aan de bevolking laten zien dat ‘het concept van verandering’ in Soedan in leven blijft. Dat is nodig ook, met andere erfenissen van het Bashir-tijdperk zoals hoge prijzen voor benzine en brood.

Bijeenkomst in Khartoem van de Kandaka-groep , die vecht voor meer vrijheden voor vrouwen. De groep organiseerde afgelopen zondag een fietstocht. Beeld EPA

Generaals

Het kabinet van burgerbestuurders bestaat naast de zogeheten soevereine raad. In die raad zitten burgers én militairen. De generaals, die voorheen onder Bashir dienden, behouden zo politieke invloed. De machtsdeling werd in september overeengekomen. Dat elementen van het Bashir-bewind nu verdwijnen, lijkt voor de militairen nog wel te verteren. Ze zitten er vooral voor hun eigen belangen, niet zozeer voor het oude ‘islamistische’ project dat in de laatste jaren van Bashirs bewind overigens al aan vaart had verloren.

De militairen ontvingen na hun ingreep tegen Bashir in april steunbetuigingen van Egypte en van Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), landen die niks moeten hebben van de Moslimbroederschap die zo invloedrijk was in Bashirs Nationale Congrespartij. Dit maakt het voor de militairen makkelijker om afstand te nemen van de partij. De sterke man onder de militairen, generaal Hemeti, komt bovendien niet uit Soedans centraal gelegen Nijlvallei – historisch gezien de ‘broedplaats’ van de elite, ook van de islamisten – maar uit een perifere regio. ‘Hij heeft andere belangen’, zegt analist Horner.

Generaal Hemeti stuurde bijvoorbeeld strijders van zijn paramilitaire Rapid Support Forces naar Libië om er te vechten aan de zijde van de door Egypte, Saoedi-Arabië en de VAE gesteunde krijgsheer Khalifa Haftar. Tegen Haftar zijn Qatar en Turkije, landen die de Moslimbroederschap steunen.

Beëindiging van de zedenwet en de Nationale Congrespartij kan als bijkomend voordeel hebben dat Westerse landen een positieve indruk krijgen van de huidige regering. Soedan wil bijvoorbeeld af van Amerikaanse sancties die werden opgelegd in de jaren negentig, toen het Bashir-bewind onderdak bood aan figuren zoals Osama bin Laden.

Het tempo waarin Soedan de besluiten tegen de zedenwet en de Nationale Congrespartij uitvoert, is nog wel van belang, noteert Horner. In de praktijk bezetten islamistische Bashir-getrouwen nog tal van posities, in ministeries bijvoorbeeld of bij de centrale bank. ‘Te snel en te hard porren is potentieel explosief’, zegt Horner. Volgens hem is premier Hamdok zich hier terdege van bewust, en wil Hamdok om deze reden voorzichtig te werk gaan. ‘Verstandig’, vindt Horner. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden