Nieuws

Zweedse regeringspartij wil lid worden van de Navo

De Zweedse regerende sociaal-democratische partij wil dat Zweden lid wordt van de Navo. Daarmee is de laatste hobbel voor de aansluiting bij het militaire bondgenootschap weggenomen.

Jeroen Visser
In Zweden ligt de kwestie gevoelig. Hier wordt geprotesteerd bij het kantoor van de Zweedse sociaal-democraten.  Beeld AP
In Zweden ligt de kwestie gevoelig. Hier wordt geprotesteerd bij het kantoor van de Zweedse sociaal-democraten.Beeld AP

‘Er is een wereld voor en na 24 februari', zei de sociaaldemocratische premier Magdalena Andersson zondag na een bijeenkomst van haar partij. ‘Met de inval in Oekraïne is de veiligheidsorde fundamenteel veranderd en daarmee ook onze afweging over onze onafhankelijke positie. Wij hebben geconcludeerd dat Zweden beter beschermd is binnen de Navo.’

Volgens Andersson heeft Moskou met de ‘illegale en onverdedigbare’ inval in Oekraïne getoond dat het niet terugdeinst om 'enorme risico's te nemen’ en geweld te gebruiken om andere landen zijn wil op te leggen. ‘Als Navo-lid zijn we veiliger en kunnen we ook meer bijdragen aan de veiligheid in de wereld.’

De sociaal-democraten kwamen zondag bijeen om het definitieve vonnis te vellen over de vraag of Zweden na ruim 200 jaar zijn formele neutrale positie moet opgeven. Sinds het begin van de Russische inval in Oekraïne, op 24 februari, is het sentiment in het land gedraaid. Veel Zweden geloven nu dat het een te groot risico is om militair onafhankelijk te blijven. Wat ook meespeelt is dat Finland, buurland en defensiepartner van Zweden, met overtuiging voor de Navo kiest. Zondag kondigden de Finse president Sauli Niinistö en premier Sanna Marin aan dat Finland het lidmaatschap gaat aanvragen. Uit peilingen blijkt dat driekwart van de Finnen voorstander is van aansluiting bij de Navo.

In Zweden ligt de kwestie gevoeliger. Uit peilingen blijkt dat de helft van de Zweden het besluit steunt en dat ongeveer een kwart tegen is. Veel Zweden zijn trots op hun onafhankelijke positie, die hen al ruim twee eeuwen voor een oorlog heeft behoed. Voor de regerende sociaaldemocraten was de alliantievrijheid tot nu toe een belangrijk partijbeginsel. Dat komt mede omdat de sociaaldemocratische premier Olof Palme in de jaren zeventig forse kritiek uitte op de Amerikaanse oorlog in Vietnam. Het sterkte de leden in de overtuiging dat Zweden niets te zoeken in een militaire alliantie geleid door de Verenigde Staten. Binnen de partij bestaat ook veel weerzin tegen kernwapens.

Verdedigen tegen Rusland

De oorlog in Oekraïne blijkt net als in Finland een kantelpunt. ‘De realiteit is dat als Rusland zich tegen ons keert, we ons niet kunnen verdedigen', zei partijprominent Daniel Suhonen onlangs tegen de Volkskrant. ‘Het risico om aangevallen te worden door buiten de Navo te blijven, lijkt me nu groter dan het provoceren van Rusland door lid te worden.’

In het Zweedse parlement bestond al een krappe meerderheid voor de aansluiting bij de Navo. Na de draai van de sociaal-democraten is sprake van brede steun in de volksvertegenwoordiging. De eerstvolgende stap is dat Zweden het lidmaatschap formeel aanvraagt. Dat zal het waarschijnlijk samen met Finland doen.

Experts verwachten zware repercussies vanuit Moskou, variërend van cyberaanvallen tot wapengekletter aan de grens met Finland. De grootste risico’s liggen in de periode tussen de aanvraag van het Navo-lidmaatschap en de ratificatie daarvan. Tijdens die periode, die wel anderhalf jaar kan duren, zijn Finland en Zweden formeel nog niet beschermd door het bondgenootschap.

De afgelopen weken gaven verschillende Navo-landen, waaronder de Verenigde Staten, daarom informele veiligheidsgaranties aan Finland en Zweden. Woensdag ging de Britse premier Boris Johnson tijdens een bezoek aan Zweden en Finland een stap verder door de veiligheidsgaranties op papier te zetten. De premier beloofde Zweden en Finland in het geval van een aanval te hulp te schieten, ‘mogelijk ook met militaire middelen’. De Navo zelf wil de aspirant-leden ook bescherming bieden, zei secretaris-generaal Jens Stoltenberg zondag tijdens de Navo-top in Berlijn. De alliantie ‘zal proberen het toetredingsproces te versnellen’ en ‘kijken naar manieren om veiligheidsgaranties af te geven, inclusief door het vergroten van de aanwezigheid van de NAVO in de regio’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden