NIEUWSMOORD OP OLOF PALME

Zweedse justitie: ‘Skandia-man’ vermoordde waarschijnlijk premier Palme

34 jaar na de moord op de Zweedse premier Olof Palme zegt het Zweedse Openbaar Ministerie de dader te hebben achterhaald. Het zou gaan om Stig Engström, ook wel bekend als de ‘Skandia-man’, die eerder in verband gebracht werd met de moord. 

Bloemenzee bij de plaats waar de Zweedse premier Olof Palme in op 28 februari 1986 werd vermoord. Beeld EPA

Daarmee komt er volgens openbaar aanklager Krister Petersson een einde aan het slepende onderzoek naar de moord, omdat Engström niet meer leeft. Hij pleegde twintig jaar geleden zelfmoord. ‘Omdat deze persoon dood is, kan ik geen aanklachten tegen hem indienen en heb ik besloten het onderzoek af te sluiten’, zei openbaar aanklager Petersson woensdag tijdens een persconferentie.

Palme, een sociaal-democraat die twee keer premier van Zweden was, werd op 28 februari 1986 op straat doodgeschoten toen hij na een bezoek aan de bioscoop met zijn vrouw door het centrum van Stockholm naar huis wandelde. Palme had zijn beveiligers die dag vrij gegeven. Het kantoor van de verzekeringsmaatschappij Skandia, waar Engström destijds werkte, lag vlak bij de plaats waar Palme werd neergeschoten. De dader ging er meteen vandoor. Het wapen is nooit teruggevonden.

De moord leek drie jaar later opgelost toen een 42-jarige Zweed ervoor werd veroordeeld. De weduwe van Palme zei dat ze hem had herkend als de dader, maar in hoger beroep werd hij later toch vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs.

Palme na de verkiezingsoverwinning van zijn sociaal-democraten, september 1982.Beeld via Reuters

Nationaal trauma

De moord op de populaire linkse premier kwam hard aan in het vreedzame Zweden en groeide uit tot een nationaal trauma doordat het een mysterie bleef wie erachter zat. Tal van speculaties deden de ronde. Volgens sommigen was de Zuid-Afrikaanse geheime dienst verantwoordelijk. Palme stond bekend als een felle tegenstander van het apartheidsregime. 

Ook de CIA werd genoemd, evenals ultrarechtse elementen in het Zweedse leger. Hiernaast deed de politie onderzoek naar de mogelijke betrokkenheid van de Koerdische PKK-organisatie. Dat onderzoek leverde niets op. In de loop der tijd bekenden liefst 134 mensen dat zij Palme hadden vermoord, maar daarvan bleek niets te kloppen.

Engström werd al kort na de moord op Palme door de politie verhoord. Hij vertelde toen dat hij inderdaad ter plaatse was, Palmes vrouw Lisbet hulp had geboden en geprobeerd had de dader te achterhalen. Maar de politie kreeg de indruk dat hij zichzelf belangrijk wilde maken. Pas enkele jaren geleden kreeg de politie weer belangstelling voor Engström, die in een boek van de journalist Thomas Pettersson werd aangeduid als de dader.

Verdachte Stig Engström, ook wel 'Skandia-man', voor het kantoor van zijn werkgever in Stockholm (1986). Engström werd al enkele dagen na de moord op Palme door de politie verhoord.Beeld EPA

Ooggetuigen

Volgens het Zweedse OM kwamen de kleding en het postuur van Engström overeen met het signalement dat ooggetuigen gaven van de man die na de moord wegrende. Engström stond ook bekend als iemand die fel tegen Palme was. Volgens openbaar aanklager Peterson kon Engström bovendien met wapens omgaan: hij diende in het leger en was lid van een schietvereniging. Hij bleek ook toegang te hebben tot een verzameling wapens. Uit forensisch onderzoek bleek echter dat geen van die wapens overeenkwam met de kogels die op de plaats van de moord werden gevonden.

Openbaar aanklager Petersson zei dat zijn team geen enkele aanwijzing heeft gevonden dat er meerdere mensen betrokken waren bij de moord op Palme of dat Engström in opdracht handelde. Hoewel de politie geen forensisch bewijs heeft in de vorm van het moordwapen of vingerafdrukken, zei Petersson er zeker van te zijn dat er voldoende bewijsmateriaal is om Engström als hoofdverdachte aan te duiden. ‘Alleen de rechter kan beslissen of hij inderdaad schuldig is of niet, maar we kunnen niet meer naar de rechtbank’.

Op de vraag of de zaak die de Zweden tientallen jaren heeft beziggehouden hiermee is afgesloten, erkende Petersson dat er waarschijnlijk mensen zullen zijn die twijfels zullen houden. In de afgelopen jaren zijn verscheidene boeken verschenen waarin anderen worden aangewezen als de vermoedelijke dader. ‘Iedereen heeft recht op zijn eigen mening en zijn eigen theorieën. Maar zij hebben geen toegang gehad tot al het bewijsmateriaal waarover wij beschikken. Ik ben ervan overtuigd dat wij sterker staan.’

De drie zoons van Palme zeiden woensdag in een gezamenlijk verklaring dat zij de bevindingen van de openbaar aanklager ‘overtuigend’ vonden. Ze waren het ook eens met het besluit een punt te zetten achter het onderzoek naar de moord op hun vader, al betreurden ze het wel dat het onderzoek geen 'sluitend forensisch bewijs’ heeft opgeleverd.

Wie vermoordde Olof Palme? Twee boeken, twee theorieën

Twee jaar geleden stortten twee Zweedse journalisten zich nog op de ruim dertig jaar oude moord op premier Palme. Een van hen beschikte over het Palme-archief van Stieg Larsson. Twee boeken, twee tegenstrijdige theorieën.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden