Zweedse documentairemaker aangeklaagd voor smokkelen 15-jarige Syriër

Spijt heeft de Zweedse documentairemaker Fredrik Önnevall niet. Toen het 15-jarige Syrische jongetje Abed hem in Griekenland smeekte om hem mee te nemen, was de keuze simpel en hij bracht hem naar Zweden. Inmiddels gaat Abed naar school in Zweden, en stond Önnevall met zijn team donderdag voor de rechter wegens mensensmokkel.

De Zweedse documentairemaker Fredrik Önnevall op 26 januari in de rechtbank in Malmö. Beeld afp

Sinds het open Zweedse immigratiebeleid door de enorme vluchtelingenstroom is ingeperkt, zijn de Zweden zelf vluchtelingen gaan helpen. Vorig jaar zijn 116 mensen opgepakt voor mensenhandel, dat is twee keer zoveel als het jaar ervoor en zelfs acht keer zoveel als in 2014. Op mensensmokkel staat een gevangenisstraf die kan oplopen tot twee jaar. Zaken vergelijkbaar met die van Önnevall zijn in Europa niet bekend.

'We kunnen alleen reisgezelschap bieden', zegt Önnevall in de documentaire Fosterland tegen Abed, een gefingeerde naam die de Zweedse media gebruiken. Abeds verklaring hierover kwam donderdag echter niet overeen met zijn eerdere verklaringen over wat hij zelf voor zijn reis heeft betaald. Toch vindt Bjorn Benschöld, advocaat van de filmmakers, dit geen cruciaal punt en is positief over de zitting. Als over twee weken de rechter toch bepaalt dat de filmmakers Abed geholpen hebben Zweden in te komen, dan zal Benschöld pleiten voor een lage straf. 'Zij hielpen immers uit goede wil en hebben geen geld gekregen.'

Fredrik Önnevall voor het kantoor van de Zweedse publieke televisiezender SVT. Beeld afp

Steunbetuigingen

Na de vertoning van Fosterland in januari 2015 kreeg Önnevall veel steunbetuigingen. Ook zijn baas, de publieke tv-zender SVT, staat achter het besluit van de filmmakers die in een 'geheel onverwachte en moeilijke situatie zijn terechtgekomen'. In de loop van 2015 vroegen 167 duizend vluchtelingen asiel aan, waarna de stemming in Zweden omsloeg. Eind dat jaar werden asielzoekerscentra het doelwit van brandstichters en sloot Zweden de grenzen.

In de lente van 2014, nog voor de grote toestroom vluchtelingen in Griekenland, was Önnevall samen met zijn cameraman en tolk in Griekenland om de documentaire Fosterland te maken over de vluchtelingencrisis en het opkomende nationalisme in Europa. Hij ontmoette de jonge Abed, die alleen op weg was naar Zweden waar een familielid woonde. 'Neem me mee', zei hij.

Het duurde even voordat Önnevall besefte wat de jongen hem vroeg. 'Alles werd pas duidelijk toen ik mezelf de volgens vraag stelde: met welke beslissing kan ik leven?', vertelde de journalist aan persbureau AFP. 'Het ging niet meer om journalistiek maar om de vraag wie ik ben en waar ik voor sta.' Zijn twee collega's stemden in met Önnevall's voorstel om de jongen veilig naar Zweden te brengen. Hun terugvlucht werd geannuleerd en de reis door Europa kon beginnen.

Önnevall heeft nog contact met de nu 17-jarige Abed die inmiddels Zweeds spreekt. Over zijn zaak wil de journalist het niet hebben, hij praat liever met hem over de rijlessen waarmee Abed kortgeleden begonnen is. En over zijn familie die tegenwoordig bij hem in Zweden woont.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden