Zweeds nee

Vanaf het moment dat de populaire minister Anna Lindh op straat werd vermoord, was duidelijk dat het referendum van zondag niet meer uitsluitend zou gaan over de euro en Zwedens plaats in Europa, maar ook over het Commentaar Zweedse zelfbeeld....

Die nationale mythe van Zweden als idyllische modelstaat stond al langer onder druk. Al sinds in 1986 premier Olof Palme werd vermoord, eveneens op straat. Ook toen, net als nu, werd gezegd dat de moord on-Zweeds was. Maar waarom zou geweld on-Zweeds zijn? Ook Zweden kent georganiseerde misdaad, drugshandel en voorsteden waar zich geregeld gewelddadigheden voordoen. Er is een neonazibeweging die tal van racistische aanslagen heeft gepleegd. En het optreden van linkse demonstranten tijdens de Europese top in Göteborg een paar jaar geleden, spande in internationaal opzicht de kroon wat betreft hevigheid.

Voorts worstelt de Zweedse verzorgingsstaat met tal van tekortkomingen, zoals wachtlijsten en een gebrek aan artsen en verpleegkundig personeel. Immigranten zijn door de Zweden opgenomen in hun samenleving, niet in hun hart.

Veel van deze problemen zijn niet uniek: meer Europese landen kampen ermee. Zweden is niet slechter dan andere landen maar ook niet per se beter. En zeker niet anders.

Tegen dat gevoel van anders-zijn streed Anna Lindh. Zij was de belangrijkste pleitbezorgster van Zwedens toetreding tot de euro. Het lidmaatschap van de Europese Unie was de eerste stap geweest, nu moest de integratie van Zweden in Europa worden voltooid door aansluiting bij de eurozone. Haar tragische dood had tot gevolg dat de grote voorsprong die de tegenstanders van de euro aanvankelijk tijdens de campagne hadden, zienderogen slonk.

Het werd een strijd tussen twee Zwedens. Een Zweden dat volledig opgaat in zijn Europese omgeving. En een Zweden dat het neutraliteitsdenken niet helemaal wil afzweren, zich niet volledig wenst over te leveren aan verre Brusselse bureaucraten en vasthoudt aan een samenleving waar men nog in de supermarkt met politici kan discussiëren.

De Zweden hebben voor het laatste gekozen. Mogelijk heeft de moord veel kiezers nog behoudender gemaakt en hen ertoe gebracht te kiezen voor wat ze hebben en willen houden, de kroon en niet de euro. Dat valt te betreuren, want het ware goed geweest als Zweden volop was gaan meedoen in Europa. Vanwege zijn grote economie, maar ook vanwege zijn democratische traditie en open maatschappij. Juist op die twee punten kan de EU de Zweedse inbreng goed gebruiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.