Zwarte vuist

De grote voormannen van rap en reggae zijn genoegzaam bekend. Hun bronnen worden doorgaans teruggevoerd tot de bluesartiesten van voor en vlak na de Tweede Wereldoorlog, die in hun teksten niet alleen de liefde, maar ook het lot van de zwarte man bezongen....

Ariejan Korteweg

In die stamboom wordt één loot doorgaans niet belicht. Ook in de jaren zestig is muziek als wapen ingezet. De Black Panther-beweging van Malcolm X, Bobby Seale, Huey P. Newton en andere militante zwarte leiders kreeg veel weerklank bij zwarte muzikanten. Toen in het midden van de jaren zestig bij zwarte Amerikanen het besef postvatte dat ze alle reden hadden trots te zijn op wie ze waren, in elk geval evenveel als hun witte landgenoten, bracht dat niet minder dan een culturele revolutie teweeg. Veel zwarten zagen in Martin Luther King, die de geweldloosheid predikte, hun voorman. Maar een grote groep vond dat dat te lang duurde en dat de tijd rijp was om een vuist te maken. Toen op 2 mei 1967 dertig in het zwart geklede leden van de Black Panthers het Capitool in Sacramento, Californië beklommen, waar gouverneur Ronald Reagan een toespraak hield, leek het er even op dat ook in de Verenigde Staten een gewapende revolutie denkbaar was.

Het Duitse label Trikont, vermaard om de compilaties waarmee muziek en tijdgeest aan elkaar gekoppeld worden, heeft op twee cd's een kleine veertig nummers verzameld die aan de Black Panther beweging refereren. De samenstellers hebben zich daarbij niet beperkt tot muziek uit die periode, maar geven ook hun hedendaagse erflaters een plek. Grote artiesten als Marvin Gaye en Curtis Mayfield hebben vaak een stem gegeven aan de woede van de zwarte Amerikanen. Ook minder bekende namen als George Soule, Segments of Time en The Main Ingredient zijn vertegenwoordigd. Met Asian Dub Foundation, Cipher Jewels en de Last Poets met Chuck D wordt de lijn naar het heden doorgetrokken.

In de woorden waarmee de artiesten lucht geven aan hun frustraties, klinkt de tijdgeest door. In alle toonaarden roepen de artiesten hun publiek op trots te zijn op hun huidskleur en samen de onderdrukker te trotseren. Tegelijk is te horen dat de zwarte leiders in de studieboeken gedoken zijn, en veel sociologie en psychologie tot zich namen. De artiesten die zich door hen lieten inspireren zingen over gelijkheid, scheiding, evenredige vertegenwoordiging, goed onderwijs, eerlijke rechtspraak en andere abstracte begrippen die zo in een partijprogramma passen.

De late jaren zestig waren de glorietijd van de wahwah-gitaar, het poporgel en de flarden dwarsfluit. Ook dat komt in volle hevigheid terug in de muziek op Black & Proud. Reggae, gospel en zelfs de beat poets hebben hoorbaar sporen achtergelaten in de muziek. Mooiste analyse van de situatie wordt gegeven door Gil Scott-Heron in zijn The Revolution Will Not Be Televised. Al in de vroege jaren zeventig voelde hij haarfijn aan dat de grote commerciële tv-stations alles doen om hun kijkers te behagen, maar dat alles wat er werkelijk toe doet daar niet te zien zal zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden