'Zwarte school ook negatief voor autochtoon'

Nederlandse kinderen die naar een zwarte basisschool gaan, hebben twee keer zo veel kans zonder diploma de middelbare school te verlaten als kinderen die naar een witte of een gemengde school gaan. Dat blijkt uit onderzoek van Maastricht University, uitgevoerd op basisscholen in Amsterdam.

Voormalig staatssecretaris van OCW Marja van Bijsterveldt in gesprek met voortijdig schoolverlaters tijdens een werkconferentie in 2007. Beeld anp

Promovenda Cheng Boon Ong, die vrijdag aan Maastricht University promoveert, volgde tussen 2000 en 2008 circa 47 duizend kinderen op 241 Amsterdamse basisscholen. Van de oudste groep kinderen hield ze bij hoe ze in het voortgezet onderwijs presteerden.

Allochtone kinderen bleken vaker zonder diploma van school te gaan dan autochtone kinderen. Opvallend was dat autochtone kinderen die op een zwarte basisschool hadden gezeten vaker uitvielen op de middelbare school dan autochtone kinderen die een witte of een gemengde basisschool hadden bezocht.

Bij een percentage van 78 procent niet-westerse leerlingen ligt volgens de onderzoekers een kantelpunt. Is het percentage allochtone kinderen op een school lager, dan valt 3,6 procent van de autochtone leerlingen in het voortgezet onderwijs uit, stelt Ong. Boven het kantelpunt neemt de kans op uitval voor autochtone kinderen plotseling sterk toe, naar ongeveer 8 procent.

Eerste onderzoek

Het is de eerste keer dat het effect van de etnische samenstelling van basisscholen op de middelbareschoolcarrière van leerlingen is onderzocht. De resultaten tonen volgens copromotor Kristof de Witte aan hoe belangrijk de basisschool is. 'Dat heeft veel invloed op het verdere verloop van de schoolcarrière. Daarom moeten we segregatie zoveel mogelijk beperken.'

Hoe het komt dat autochtone kinderen op een zwarte basisschool een grotere kans hebben vroegtijdig hun middelbare school te verlaten, is niet onderzocht. Het heeft in elk geval niet met de kwaliteit van de basisscholen te maken, zegt De Witte. Uit een analyse van inspectierapporten van de Amsterdamse scholen bleek dat er aan weerszijden van het kantelpunt weinig kwaliteitsverschillen waren.

De onderzoekers vermoeden dat er sprake is van groepseffecten. 'Allochtone leerlingen vallen vaker uit', zegt De Witte. 'Dat kan invloed hebben op autochtone kinderen. Als veel van je vrienden stoppen met school, denk je zelf misschien ook: wat doe ik hier nog?'

Guuske Ledoux, wetenschappelijk directeur van het Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam, zet haar vraagtekens bij de resultaten van het onderzoek. 'Ik kan me nauwelijks voorstellen dat er zo'n kantelpunt bestaat', zegt zij. 'Hoe groot kan het verschil zijn tussen een school met 75 procent allochtone leerlingen en een school met 80 procent allochtone leerlingen?'

Etnische samenstelling weinig invloed

Uit eerder onderzoek, onder meer van het Kohnstamm Instituut, bleek juist dat de etnische samenstelling van een klas weinig invloed heeft op de leerprestaties. Ledoux: 'Autochtone kinderen op zwarte basisscholen scoren iets minder goed dan autochtone kinderen op andere scholen, maar dat effect is verwaarloosbaar klein.'

Dat autochtone leerlingen die naar zwarte basisschool gingen op de middelbare school eerder zouden uitvallen, vindt Ledoux niet verrassend. 'Autochtone kinderen op zwarte scholen zijn geen doorsnee-autochtonen. Het zijn vaak kinderen uit moeilijke buurten en uit multi-probleemgezinnen. Deze kinderen hebben al een grotere kans om vroegtijdig de school te verlaten, dat heeft niets met de school te maken. Ik vraag me af of daar goed voor is gecorrigeerd is.'

Volgens De Witte heeft promovenda Ong de correcties die Ledoux suggereert deels uitgevoerd met de gegevens die beschikbaar waren. 'Natuurlijk was het beter om nog voor nog meer variabelen te corrigeren, maar eigenlijk is dat in dit model niet nodig. Het is geen klassiek regressiemodel. Hier kunnen we scholen met gelijkaardige leerlingkenmerken en een gelijkaardige instroom net links en net rechts van het kantelpunt vergelijken', aldus De Witte. 'Daarmee kom je een heel eind.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden