Profiel Heinekenontvoerder Frans M.

Zwarte plaksnor doet Heinekenontvoerder de das om

‘Gek en geniaal’, zo typeerde de chef van het rechercheteam in 1983 Heinekenontvoerder Frans M. Vrijdag trok de nu 65-jarige M. de aandacht omdat hij op opvallende wijze in de Amsterdamse Staatliedenbuurt rondscharrelde. Een politieagent die hem wilde aanhouden, schoot hem neer toen M. en zijn zoon probeerden te vluchten.

Misdaadjournalist Peter R. de Vries naast Heinekenontvoerder Frans M. Beeld Paul Tolenaar

Het is het najaar van 1984 als Frans M. zich tot de rechtbank wendt. De Heinekenontvoerder heeft het laatste woord gekregen van de rechters. ‘Laat de zon schijnen in uw hart’, adviseert M. hen.

‘Het publiek in de rechtszaal barstte in lachen uit’, zegt Gert van Beek. Hij onderzocht als chef van het rechercheteam de ontvoering van Freddy Heineken en diens chauffeur Ab Doderer in 1983. ‘Wat een mafkees dacht ik nog.’

Van Beek was erbij toen Frans M. werd gearresteerd in december 1983. ‘Hij had zichzelf bij ons gemeld op het politiebureau. Samen met zijn vrouw uit Den Helder – hij had er ook nog eentje in Amsterdam.’ De vrijwillige komst van Frans M. was geen complete verrassing voor de rechercheurs. In de voorafgaande weken had de voortvluchtige M. al brieven afgeleverd op bijkantoren van De Telegraaf en Het Parool, met daarin ‘spijtbetuigingen aan de Heer’.

‘Gek en geniaal.’ Zo omschrijft Van Beek deze inmiddels 65-jarige Heinekenontvoerder. Dinsdag dook Frans M. opeens weer op. Ditmaal omdat M. is neergeschoten in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt door een motoragent.

Verdachte situatie

Een buurtbewoner had de politie die ochtend gealarmeerd wegens ‘een verdachte situatie’, waarbij twee mannen de aandacht trokken. Een van hen droeg een opvallende zwarte plaksnor. Een agent wilde Frans M. en diens 26-jarige zoon vervolgens staande houden, maar het tweetal sloeg op de vlucht. Toen bleek dat M. een wapen bij zich had, trok ook de agent zijn pistool. M. en zijn zoon zouden van plan zijn geweest om een overval te plegen.

Over M.’s fysieke toestand kan advocaat Bart van Tuinen alleen zeggen dat het naar ‘omstandigheden goed gaat’. Meer kan hij niet kwijt, zijn cliënt zit in beperkingen.

Frans M. groeit in de jaren zestig op in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt bij zijn moeder en stiefvader. Zijn echte vader is naar verluidt een rijke koekjesfabrikant. In de late jaren zestig sluit Frans vriendschap met Jan B. en Cor van Hout. Alle drie mannen die meer van het leven willen dan werken voor een maandsalaris om dat vervolgens weer aan de huisbaas af te dragen. Willem Holleeder, de vierde Heinekenontvoerder, voegt zich pas later bij het gezelschap.

In het boek De ontvoering van Alfred Heineken van Peter R. De Vries vertelt Van Hout hoe de drie jongens op de kamer van Frans aan bodybuilding deden en dat hij samen met hem een fascinatie deelt voor ontvoeringen. Ze lezen er van alles over, zo ook over de kidnapping van de onroerendgoedhandelaar Maurits Caransa. Terwijl zij de pitbull van Frans uitlaten – volgens Van Hout was Frans een van de eerste Amsterdammers die dit type vechthond hield – maken zij plannen voor de perfecte kidnap. Het moet een ontvoering worden waarbij de buit minstens 30 miljoen gulden is. Een lager bedrag zou het risico niet waard zijn. In 1983, na een rommelige carrière in de bouw en vastgoed, wordt hun plan werkelijkheid, met Freddy Heineken als doelwit. De opbrengst: 16 miljoen euro, waarvan 3,5 miljoen euro nooit is teruggevonden.

‘Professor bijgoochem’

Niet alleen oud-recherchechef Van Beek vindt M. destijds een vreemde vogel. Zijn criminele handlangers noemen hem ‘professor bijgoochem’ wegens zijn fascinatie voor het geloof en zijn filosofische uitspraken. Een van M.’s vaste uitspraken in de jaren tachtig is: ‘Alles is voorbestemd. Het ligt al vast als je geboren bent.’ Het is een uitlating waarvan Cor van Hout later concludeert dat het een prettig excuus is om misdaden voor jezelf te verantwoorden.

Toch zegt M. zijn daden te betreuren. In 2003 vertelt een gevangenisdominee in de Volkskrant over zijn contact met Frans M. Volgens de predikant heeft de Heinekenontvoerder ‘enorme spijt gekregen’ dat hij anderen pijn heeft gedaan en zijn eigen leven heeft vergooid.

Na de behandeling van zijn strafzaak – en zijn advies aan de rechters om de ‘zon te laten schijnen in hun hart’ – stuurt de rechtbank Frans M. in 1984 naar het Pieter Baan Centrum voor psychologisch onderzoek. Niet veel later ontsnapt M. door in 1985, op Nieuwjaarsdag, een boenwasmachine door het raam te gooien.

Hamburgertent

Bijna een decennium is hij spoorloos. Er doen verhalen de ronde dat hij zich heeft laten opereren door een plastisch chirurg of zich zelfs zou hebben omgebouwd. Uiteindelijk is het misdaadverslaggever Peter R. de Vries die M. in 1994 na een tip vindt in Paraguay. Daar blijkt hij streng gelovig te zijn geworden, een uitbater van een hamburgertent en een nieuw gezin te hebben gesticht met drie jonge kinderen. Hij heeft de oudste Cor genoemd, vernoemd naar zijn ‘bloedgabber’ Van Hout.

‘Je gaat hun levens vernietigen, is het je dat waard?’, vraagt M. nog aan De Vries voordat deze het nieuws naar buiten brengt. Tien dagen later opent Panorama met het verhaal.

Door juridisch gestuntel duurt het uiteindelijk nog bijna tien jaar voordat M. in Nederland weer voor een rechter staat. In 2005 komt hij definitief vrij, net op het moment dat het onrustig is in de onderwereld. Cor van Hout is in 2003 geliquideerd, in 2005 volgen Kees Houtman en Johnny Mieremet.

Beeld De Volkskrant

‘Vredesduif van de onderwereld’

De religieuze M. zou hebben voorgesteld een bemiddelende rol te spelen. ‘Willem Holleeder vertelde mij dat Frans hem destijds had benaderd met het voorstel om de ‘vredesduif van de onderwereld’ te worden’, vertelt Peter R. De Vries. Hoe M. deze rol als ‘apostel’ concreet vorm wilde geven, weet De Vries niet. ‘Holleeder nam het niet erg serieus.’

Voor zover De Vries weet verblijft M. na zijn vrijlating afwisselend in Paraguay en in Nederland. ‘Hij ging destijds om met Thomas van der Bijl. Thomas vertelde me dat ze samen een beetje rommelden met softdrugs.’ Nadat Van der Bijl in 2006 wordt geliquideerd, trekt M. vaker op met Heinekenontvoerder Jan B., aldus De Vries.

In 2011 ziet hij ze voor het laatst. Toen kwamen deze Heinekenontvoerders bij de misdaadjournalist op kantoor: ze vonden dat ze recht hadden op een deel van de opbrengsten van de verfilming van de Heinekenontvoering. ‘Ze claimden dat ze hierover destijds een afspraak hadden gemaakt met Cor van Hout. In mijn optiek hadden ze dat verzonnen, het bleek nergens uit. Er stond bovendien niks over in Cors testament.’

Een ‘sympathiek’ gesprek was het niet, herinnert De Vries zich. Op een gegeven moment voelde hij zich genoodzaakt om te vragen: ‘Zit je mij nou te bedreigen?’ ‘Ze antwoordden: ‘Nee, nee, hoe bedoel je?’, zegt De Vries. ‘Ze maakten een nogal uitgerangeerde indruk.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden