'Zwarte Piet vond ik bizar'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Presentator Ikenna Azuike (37): 'Ik moest wennen aan het woord halfbloedje.'

null Beeld Robin De Puy
Beeld Robin De Puy

Het satirische videoblog van Ikenna Azuike, What's Up Africa, wordt uitgezonden door BBC World News. 'Het hotelkanaal. Dat je over de hele wereld op je hotelkamer kunt zien.'

Zijn moeder is Engels en van Duits-Oekraïnse afkomst, zijn vader hoort tot de Igbo-stam in Nigeria. Azuike woont sinds 2004 in Amsterdam, met zijn Nederlandse vriendin. 'Ik weet niet of ik ooit als Nederlander word geaccepteerd, wel als Amsterdammer.'

Hun dochter is blond. 'Ze is superlicht, maar heeft krulletjes en een breed neusje. Als ik met haar over straat loop, krijg ik commentaar. Mensen vragen of ik haar vader ben. Voordat ik verder kan lopen, sta ik mijn hele genealogie uit te leggen.'

Hoe groeide je op?

'In Nigeria was mijn vader bankier. Hij verhuisde naar Londen en ontmoette mijn moeder. Na een half jaar gingen ze naar Nigeria. Daar ben ik geboren. Tot ik 7 was, woonden we in Lagos.'

Waren alle kinderen daar donkerder dan jij?

'Ik ben altijd in de minderheid geweest, ook op de witte school waar ik later heen ging in Engeland, in Reading. In Nigeria noemden ze me oyinbo, dat betekent: witte. Soms zongen ze ook een liedje: If you eat yellow pepper, you'll get even more yellow.

'Ik heb alleen mooie herinneringen aan Nigeria, ik werd niet anders behandeld omdat ik lichter was. Of misschien was ik te jong en kan ik me niet herinneren dat het wel gebeurde.'

Ikenna Azuike (Nigeria, 1979) is de bedenker en presentator van What's Up Africa, een co-productie van RNW Media en de BBC. Het vierde seizoen wordt elke woensdag en vrijdag uitgezonden in Focus on Africa op BBC World News en bereikt 12 miljoen kijkers.

Hoe was het om van Nigeria naar Engeland te verhuizen?

'Het moeilijkste vond ik dat we niet meer met z'n drieën woonden. Ik geloof dat ik één herinnering heb, over mijn vader die naar de sportdag van mijn school wilde komen. Ik wilde niet dat hij kwam. Mijn vader was anders. Donkerder en hij sprak met een accent. Ik was bang dat hij zou worden gepest.'

Jij was Engels en hij een immigrant?

'Ik denk het. Over mezelf kan ik me alleen herinneren dat ik een baantje kreeg in een supermarkt en ze hadden geen naamplaatje voor me. Ikenna is niet een naam die veel voorkomt in Engeland. Mijn tweede voornaam is Paul. Voor die naam hadden ze wel een naamplaatje. De manager zei: hier heet jij Paul.'

Hoe was het om daarna naar Nederland te komen?

'In Londen wil iedereen carrière maken, ik werkte op een advocatenkantoor. In Amsterdam ging ik hetzelfde werk doen. Net zoals de rest van de wereld dacht ik dat Nederland liberaal en vooruitstrevend was. Ik moest wennen aan de directheid en de taal. Woorden zoals halfbloedje en neger. Zwarte Piet vond ik bizar. In Engeland was het ook niet fiftyfifty, maar hier werkten nog minder bruine mensen op een advocatenkantoor. Dat had ik niet verwacht.'

Hoe bedacht je het idee voor What's Up Africa?

'Als ik 's ochtends op kantoor kwam, was ik ongelukkig. Ik kan niet alle schuld aan mijn vader geven, maar ik was alleen advocaat omdat hij het wilde. Hij was een immigrant en wilde zekerheid voor mij. Zijn familie in Nigeria was niet rijk. Omdat hij slim was, kreeg hij de kans om zich op te werken. Toen hij naar Londen kwam, moest hij opnieuw beginnen. Hij was geen bankier meer, hij werd taxichauffeur. Mijn vader dacht dat ik een achterstand had, hij kon me geen privéschool bieden, geen dure vakanties. Tegen mij zei hij altijd: you can be whatever you want. Alleen bedoelde hij daarmee maar een paar beroepen: dokter, advocaat.

'De eerste paar jaar werd What's Up Africa uitgezonden op YouTube. Mijn vader wist niet hoe hij aan andere mensen moest uitleggen wat ik deed. In het Westen zag ik in het nieuws alleen de clichés over Afrika. Ik wilde op een stylish en coole manier laten zien wat daar gebeurt. Niet neerbuigend. En met satire, zoals ze in Amerika bij The Daily Show doen. Vanuit het Westen wordt met een superioriteitsgevoel gekeken naar Afrika. Toch bestaan er meer overeenkomsten dan mensen denken.

'Ik heb net een filmpje gemaakt over hoe Malawi de vluchtelingen uit Mozambique ontvangt. Malawi is een van de armste landen ter wereld. Daar hebben we een Trump-parodie voor bedacht. Of een filmpje over Ghana. Met 96 procent gelovigen is dat een van de meest religieuze landen ter wereld. Ik vraag me dan af: hoe leeft die andere 4 procent?'

Nederlands

'Meezingen met de muziek van Wim Sonneveld, Tante Leen of Peter Beense.'

Nigeriaans

'Toen ik in Londen voor een groep Nigerianen optrad. Ik voelde me geaccepteerd.'

Engels

'Als Nederlanders te direct zijn. Bij Britten hoort alles beschaafd te zijn.'

Partner

'Ik heb nooit gedacht dat ik een Nederlandse vriendin zou krijgen. Wel dat ze niet Engels zou zijn.'

Mohammed-cartoons

'We moeten grappen maken over elke religie, maar niet elke cartoon is goed. Alleen provoceren is niet genoeg.'

Zou het vanuit BBC World News een stap terug zijn om voor de Nederlandse televisie te werken?

'Zo zie ik dat niet. What's Up Africa is ontwikkeld bij de Wereldomroep, die heet nu RNW Media, en daar ben ik ze dankbaar voor. De combinatie van satire en serieus nieuws in één programma is uniek voor de BBC, ik ben er trots op dat ze het uitzenden.

'Voor de Nederlandse televisie zou ik graag een programma maken zoals Langs de oevers van de Yangtze. Een programma over Nigeria. Alleen over Nigeria. Dat een keer niet het hele Afrikaanse continent wordt gezien als één land.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen onlangs zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met schrijfster Griselda Molemans (Surinaams, Indisch en Moluks) en rapper Jonna Fraser (Surinaams).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden