Zwarte nationalisten hebben rampzalige kijk op Afrika

WIE BETER wil begrijpen waarom Afrika zich niet bijster druk maakt om de chaos en ellende in Zimbabwe, doet er goed aan kennis te nemen van het gedachtegoed van Malusi Gigaba....

De ANC-jongerenleider produceerde onlangs een discussienota voor een conferentie van jonge socialisten in Zweden, waarin hij de vloer aanveegt met de bezorgdheid van de 'blanke sectie van het Gemenebest' - Engeland en Australië - over de verloedering in het land van Robert Mugabe.

Het getuigt volgens hem van 'ziekmakende schijnheiligheid' dat Tony Blair en John Howard de leider van Zimbabwe afschilderen als de verpersoonlijking van het kwaad, terwijl ze met een dictator als generaal Pervez Musharraf in Pakistan geen enkel probleem hebben.

De crux bij de verschillende westerse waardering voor Zimbabwe en Pakistan is, zo analyseert Gigaba, dat de regering van Zimbabwe het heeft aangedurfd blanke eigendomsrechten te schenden. Het Westen wil Afrika nu via Mugabe een lesje leren, namelijk dat 'wie aan blank bezit komt dat is vergaard door onteigening en uitbuiting, omver moet worden geworpen'.

Touché, zou je zeggen.

Die Gigaba vertelt al die klagende blanken in zijn land en daarbuiten die niets van hun welvaart willen inleveren eens de waarheid, en hij prikt mooi het westerse opportunisme door betreffende democratie en mensenrechten. Een treffende verwoording van het groeiende onbehagen in de Derde Wereld over de arrogantie van de 'eerste wereld', de VS voorop, die exclusief denkt te mogen bepalen wie in aanmerking komt voor 'regime change'.

De jonge ANC-leider laat het daar echter niet bij. Hij veegt vervolgens alle critici van Mugabes terreur en wanbeleid op een grote hoop, onder het motto dat dit dezelfde krachten zijn die vroeger tegen de vrijheidsstrijd in Zimbabwe waren. En zij , poneert Gigaba, zijn ook tegen een oplossing van de landkwestie in Zuid-Afrika.

Het verhaal is een belediging voor die Afrikanen die wel de intellectuele moed hebben Mugabe op zijn verloedering aan te spreken. Maar het boeiende van Gigaba's nota is vooral dat ze een doorkijkje geeft in een rampzalige denktrant. Hier spreekt een van de vele Afrikaanse nationalisten die het eigenlijk prachtig vinden wat Mugabe en consorten doen.

Eindelijk een zwarte leider die de nazaten van de lieden die Afrika zo lang hebben uitgebuit, er gewoon uitgooit. Eigenlijk is het allemaal hun eigen schuld, zo voelt het in menige zwarte onderbuik. Afrika behoort geen blanke bazen meer te hebben, Afrika is van de Afrikanen.

Het zijn begrijpelijke sentimenten. Zouden veel Europeanen niet net zo redeneren, indien bijvoorbeeld de Moren en de Turken er vroeger in geslaagd waren hun continent te koloniseren? Stel eens voor dat er nu in Duitsland en Nederland nog een economisch oppermachtige Moors/Turkse minderheid, nazaten van de oude bezetters, zou bestaan die de Bataafse en Duitse naties opeens de les leest over goed bestuur.

De frustratie van zwarte nationalisten als Gigaba is even invoelbaar als tragisch. Ze weten dat Afrika de afgelopen veertig jaar weliswaar in naam onafhankelijk is geworden, maar in werkelijkheid afhankelijker is dan ooit. Het doet zo'n pijn, dat de Afrikaanse emoties het regelmatig winnen van het gezonde Afrikaanse verstand.

Geen enkel Afrikaans land, Botswana misschien uitgezonderd, is tot dusverre een succesverhaal. Iedereen hoopt dat Zuid-Afrika wel zal slagen, maar wie goed naar de sociaal-economische verhoudingen kijkt, ziet dat daarvoor een wonder nodig is.

Het ontmoedigende van Afrikanisten als Gigaba is dat ze zo gefixeerd zijn op de blanken, het Westen, als oorzaak van de treurige conditie van hun werelddeel, dat ze zichzelf blind in de wielen rijden. De cruciale rol van Afrikanen in de creatie van hun eigen misère vegen ze liever onder het tapijt.

Mugabe is voor hen simpelweg een held, omdat hij de zestigduizend resterende blanken in Zimbabwe de wacht aanzegt. Dat hij feitelijk vooral miljoenen zwarte Zimbabwanen terroriseert, ach, die mensen zijn marionetten van het Westen. Dat hij zijn land ruïneert, tsja, het is voor het goede doel. Afrika voor de Afrikanen, en verder zien we wel.

Jeugdleider Gigaba klinkt als een Mugabe-in-de-dop. Op een kwade dag kan hij zomaar president van Zuid-Afrika zijn. En de blanken, het Westen, zullen van alles de schuld krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.