Zwarte kat

Stephen Bruner, alias Thundercat, zoekt met zijn muziek de grenzen van de jazz op. Daardoor wordt hij niet altíjd begrepen.

Snoop Dogg, in wiens band hij heeft gespeeld, heeft ooit tegen Stephen Bruner gezegd: 'Kun je je bas niet meer als een bas laten klinken?' Da's niet helemaal fair. want de bas van Bruner, alias Thundercat, klinkt ook als een bas... soms. Als zijn vingers als opgevoerde spinnepoten over de hals racen, klinkt het gemanipuleerde geluid als het instrument van een toetsenvirtuoos. Soms klinkt het als een instrument uit een andere dimensie, met alleen een vage gelijkenis met dat standaardgereedschap van een rockband. En ja, heel soms klinkt het ook als de muzikale dienaar die braaf de grondtonen neerlegt voor de andere bandleden.


Wat wil je, Bruner (28) is opgevoed om als muzikant zo ver mogelijk te reiken. Zijn vader drumde bij The Temptations. Zijn broer pakte de drumstokjes al in zijn 2-jarige knuistjes en Stephen zelf speelde op 4-jarige leeftijd het thema van de The Teenage Mutant Ninja Turtles. (Zijn bijnaam komt overigens van een andere jarentachtigcartoonserie; inderdaad, Thundercat.) Bruner: 'Maar zo ver mogelijk reiken betekent niet alleen beter worden in technische zin, ook beter worden als groep. Samen muzikaal navigeren om op plekken te komen waar je nog niet bent geweest.'


Eerder dit jaar kwam zijn enthousiast besproken tweede album Apocalypse uit, met muziek die associaties oproept met zowel seventies fusion als spacy electronica. Deze week treedt hij op in Nederland. In de kleedkamer van een Glasgows poppodium zegt hij gelaten dat sommigen ervoor open staan, anderen niet. Soulzangeres Erykah Badu moedigde hem aan meer vrijheid te nemen en toen hij nog baste in de Los Angeles thrashmetalband Suicidal Tendencies gaf zanger Mike Muir hem regelmatig ruimte voor solo's. Bruner: 'Wilde ik helemaal niet. Draaide ik me om om hem te vragen of ik eindelijk klaar was, zag ik dat-ie van het podium was verdwenen. En ik maar door soleren.'


Hij is een virtuoos en niet in één hokje te stoppen. Vooruit, hij stond dit jaar nog op het North Sea Jazz Festival en de vrijheid die hij zich met zijn trio veroorlooft, komt het dichtst in de buurt van jazz. Dus zo mag je het van hem noemen. Muzikaal draagt Thundercats werk kenmerken van funk, soul en jazz, met een voorliefde voor ijle vocale harmonieën. Niet doorsnee, wel toegankelijk. Bruner is daarmee de tweede lichtende ster van het Brainfeeder collectief van electronica-avantgardist Flying Lotus, alias Steven Ellison. Bruners beide platen kwamen op diens label uit. 'Het ging eigenlijk toevallig. Lotus vroeg aan me: 'Hé man, wil je een plaat maken?' Alsof je aan iemand vraagt of-ie trek heeft in taco's.'


Lotus was de perfecte partner in crime. 'Het is interessant te zien hoe hij werkt. Het is alsof hij in een andere sonische wereld zit en dingen totaal anders hoort dan wij. Toen we samenwerkten op zijn plaat Cosmogramme, zaten we achter de computer een trippy tune te maken. Deed hij het geluid uit en zei: 'Speel het eens sneller! Sneller nog, en sneller en sneller.' Zat ik daar te zweten en ik had bij God geen idee hoe hij het ging gebruiken en wat er in zijn hoofd omging. Nu wel. Ik koester de band die we hebben en waardoor we elkaar op een creatief en sonisch niveau steeds beter zijn gaan begrijpen.' Hij noemt Ellison, die als co-auteur een vermelding heeft op bijna elk nummer van Apocalypse, 'iemand die me muzikaal het meest heeft uitgedaagd.'


Wie echter denkt te maken te hebben met een, voor jazz typische, notenprocessor die zich verliest in gevoelsarme basbreierij, komt bedrogen uit. Met Apocalypse is Bruner emotioneel dieper gegaan dan zijn wat richtingloze debuut The Golden Age of Apocalypse. Een directe aanleiding was het overlijden van de jonge jazztoestenist Austin Peralta, een goede vriend van Bruner en Ellison. De afsluiter van Apocalypse, A Message to Austin is een bescheiden en tegelijk groots eerbetoon van een vriend. Op een geloopt strijkerssample van Ryuichi Sakamoto zingt Bruner zonder enig effectbejag: 'Thank you for being the friend that you were to me.' Het is aangrijpend in zijn oprechte directheid. Lotus twitterde erover dat Bruner de opnamen van de zang moest onderbreken omdat hij in huilen uitbarstte.


Bruner: 'Maar van mijn familie kreeg ik commentaar. Ik ben christelijk opgevoed en de regel 'I know I'll see you again in another life' zou te veel naar reïncarnatie verwijzen. Terwijl ik alleen maar mijn hart uitstortte omdat ik mijn vriend miste.'


Ook al heeft Lotus' succes deuren voor hem geopend, er zijn er nog genoeg die Bruner niet begrijpen of op voorhand zijn muziek afwijzen. 'Ik word vaak geconfronteerd met lui die zeggen: 'Ik weet niet wat het is, dús ik vind het niets.' Mensen zijn er zo aan gewend geraakt muziek in bepaalde vaststaande patronen te horen, dat de waardering ervan haast schaapachtig is geworden. Steeds dezelfde akkoordprogressies, dezelfde songstructuren. Het is goed omdat die simpelheid klaarblijkelijk mensen ontroert. Tegelijkertijd bevordert het ook een soort lusteloosheid om andere dingen op waarde te schatten. Mensen worden niet uitgedaagd zich te verhouden tot iets nieuws omdat er altijd nog genoeg is van hetzelfde.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden