Zwarte juryleden herkennen zichzelf in zwarte verdachten

WASHINGTON Orenthal James Simpson is niet de eerste en zeker niet de laatste Afrikaans-Amerikaan die tot grote verbazing en ergernis van blank Amerika is vrijgesproken door een grotendeels zwarte jury....

Van onze correspondent

Aan het einde van zijn eerste periode als burgemeester werd Barry door de FBI op heterdaad betrapt tijdens het gebruik van cocaïne. Een jury van tien zwarten en twee blanken kon het niet eens worden over de hoofdpunten van de aanklacht en verklaarde hem alleen schuldig aan een ondergeschikt punt.

De zwarte juryleden herkenden in de burgemeester zichzelf: slachtoffers van een door blanken gedomineerd justitie-apparaat. Een in de gevangenis en de kerk gelouterde Barry domineert alweer geruime tijd de politiek van de hoofdstad.

Nog een voorbeeld uit Washington: Darryl Smith werd in 1990 aangehouden wegens moord op een bejaarde vrouw. Het bewijsmateriaal was overstelpend. Toch werd Smith vrijgesproken. De rechter ontving kort nadien een anonieme brief van een van de juryleden, waaruit duidelijk werd dat de jury Smith schuldig achtte. De jury wilde alleen 'niet nog een jonge zwarte man naar de gevangenis sturen'. In DC heeft 42 procent van de mannelijke, zwarte bevolking een strafblad of zit in de gevangenis.

In het nabijgelegen Baltimore werd twee jaar geleden Davon Neverdon aangehouden wegens moord tijdens een roofoverval. Vier getuigen zagen hoe Neverdon de winkelbediende doodschoot. Hij bood aan een bekentenis af te leggen in ruil voor levenslang in plaats van de doodstraf. De familie van het slachtoffer wees deze deal af.

De jury, die bestond elf zwarten en een Aziatisch-Amerikaan, sprak de moordenaar tot ontsteltenis van velen vrij. Op een verzoek van de openbare aanklagers deze uitspraak te verhelderen kwam uit de jury-kamer een briefje met één woord: 'Ras'.

De vraag of zwarte jury's kleurenblind zijn, ligt in Amerika gevoelig. Harde cijfers over het bestaan van raciale solidariteit in het jurysysteem zijn er niet, maar onder advocaten is dit veelbesproken kwestie. 'Er is geen twijfel over mogelijk dat zwarte jury's zwarte verdachten veroordelen. De gevangenissen in Washington, Detroit, Chicago en New York zitten vol met zwarte mannen, die veroordeeld zijn door zwarte jury's', zegt Adjoa Aiyetoro, directrice van de National Conference on Black Laywers.

'Zwarte juryleden zijn vaak strenger voor zwarte verdachten dan blanke liberals. Alleen als blanke politiemannen een doorslaggevende rol spelen komen de zaken vaak anders te liggen', zegt zij. Die mening wordt onderschreven door rechter Thomas Penfield Jackson in het US District Court, vlakbij het Witte Huis.

'Zwarte juryleden hebben òf zelf slechte ervaringen met de politie opgedaan òf vrienden en familieleden zijn op een of andere manier door de politie geschoffeerd. Dergelijke ervaringen, al dan niet van horen zeggen, spelen onmiskenbaar een rol en leiden zelfs tot een zekere anarchie in het jury-systeem.'

Hoewel de gevangenissen volzitten met voorbeelden van het tegendeel zijn er ook aanwijzingen dat in grote steden jury's zich laten leiden door andere motieven dan rechtspraak. In Washington DC, waar meer dan 95 procent van de verdachten en 70 procent van de juryleden zwart is, wordt 29 procent van de verdachten vrijgesproken. Dat is ruim boven het landelijk gemiddelde. In de vergelijkbare binnenstad van Detroit is dat 30 procent en in de New Yorkse Bronx zelfs 48 procent.

Volgens Adjoa Aiyetoro gaat het niet alleen om huidskleur, maar ook om levenservaringen. 'Zwarten in binnensteden lopen een grote kans in aanvaring te komen met de politie. Blanken in de aanzienlijk veiliger buitenwijken hebben een totaal ander beeld van de politie, die zich in die wijken ook fundamenteel anders gedraagt, als zij er al komt.

'Een jongen van tien die op straat speelt in een zwarte buurt wordt al snel beschouwd als een bendelid of een handlanger van een dealer. Een jongen van tien in een buitenwijk wordt beschouwd als een spelende jongen van tien. De aanpak van de politie is vaak zeer verschillend en dat laat diepe sporen na', denkt Aiyetoro. 'Veel politieagenten lijken voorgeprogrammeerd te zijn.'

Rechter Thomas Penfield Jackson: 'Jury's, dus ook zwarte jury's, hebben het volste recht zich te laten leiden door andere overwegingen dan het bewijsmateriaal en de wet. Dat staat in de grondwet en is al vaak herbevestigd door het Hooggerechtshof. Het is echter een recht dat bruikbaar was in het koloniale tijdperk en tijdens de burgeroorlog en dat was bedoeld om de overheid te controleren. Jury's die anno 1995 hun grote macht gebruiken om wetten af te keuren en het beleid van de overheid te beïnvloeden, ondergraven het rechtssysteem. Jury's moeten zich bij de wet en het bewijsmateriaal houden.'

Kenneth Melilli, een voormalige openbare aanklager in Washington DC, vindt de ophef over zwarte jury's sterk overdreven. 'Mijn ervaring is dat de meeste juryleden, zwart of blank, zeer gewetensvol te werk gaan. De meeste jury's houden zich strikt aan de instructies van de rechters en onderzoeken het bewijsmateriaal zeer zorgvuldig. Ik heb nog niets gehoord of gelezen dat doet vermoeden dat het in het O.J. Simpson-proces anders is toegegaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden