Zwarte beelden, behaagziek en wellustig

Hoop en verlangen gloren in de majestueuze brokstukken van Wenzels Opaque Palace.

Beeldende kunst


****


Anne Wenzel: The Opaque Palace Platform voor hedendaagse kunst TENT, t/m 4/5; tentrotterdam.nl


Wat is dat toch met een paleis? Waarom stromen mensen vanuit de hele wereld naar het kasteel van de Zonnekoning in Versailles om zich te laten verblinden door een grandeur die met de realiteit niks van doen heeft? Gehaat werd de geldverslindende en oorlogszuchtige kasteelheer Lodewijk de XIVde in zijn tijd.


Niet alleen toeristen, ook kunstliefhebbers laten zich graag bedwelmen door een sprookjespaleis. Die laatsten kwamen althans in drommen naar het Rotterdamse Tent in het eerste weekend dat beeldhouwer Anne Wenzel de deuren van haar Opaque Palace openzette.


Het is dan ook een plezier om door de als vorstelijke zalen vermomde tentoonstellingsruimten te dwalen. Met gemak herkennen we de balzaal met zijn met bladgoud gedecoreerde wand en zijn kolossale kroonluchter. Vrolijk wandelen we in de tuinzaal langs de exotische bloemstukken met hun giftige kleurenpracht. Gretig laten we ons in de middenzaal imponeren door een afgeschoten edelhert, geflankeerd door een galerij van voorouderbustes. Wenzel en haar assistenten hebben alle attributen in monumentale proporties opgetrokken. Ze flirten openlijk met macht en heldendom.


Wenzel, opgeleid aan de AKI in Enschede, maakte de afgelopen jaren snel furore met haar gitzwarte keramische beelden, waarin apocalyptische visioenen schemeren. Ze boetseerde landschappen zo dof en zwart dat elk sprankje hoop eruit verdween. Ze veranderde het icoon van Maria met kind in een druipkaars van vloeiende vormen. De politieke en economische crisis sprak uit haar werk. Niet voor niets was de in Duitsland geboren, maar in Nederland wonende Wenzel een van de organisatoren achter de actie 'Schuilen in het Rijks', een luidkeels protest tegen de overheidsbezuinigingen op kunst.


Het is verleidelijk om ook de solotentoonstelling in Tent, waarin oud en nieuw werk bijeen staan, te beschouwen als een commentaar op de teloorgang van de beschaving. Wenzels paleis is groots, maar het is ook vergane glorie. Het paleis is gehavend, ingebeukt en in de hens gestoken. Het bladgoud bladdert van de muur. De zwartgeblakerde kroonluchter is van het plafond gevallen. De trofeeën en bustes zijn zodanig aangetast, dat hun misvormde buitenkant diepe kloven vertoont.


Zulk commentaar alleen is inmiddels afgekloven. Met Wenzels werk in Tent is iets merkwaardigs aan de hand. Haar bustes zijn allesbehalve afstootwekkend en venijnig, zoals de bronzen Wichte (2006), waarmee haar landgenoot Thomas Schütte de havikskoppen van de macht fenomenaal heeft onderuitgehaald.


Wenzels in Rotterdam verzamelde bustes, trofeeën en bloemstukken zijn in al hun zwartheid ook behaagziek en wellustig. Het kamervullende Silent Landscape glanst en schittert dat het een lust is. De bloemstukken en oorlogskransen kronkelen als weelderige slangen. Alle werken blaken van levenskracht.


Die woeste schoonheid en kracht vloeien voort uit ambachtelijke virtuositeit, zowel in vorm en kleur als in de zwaartekrachttrotserende afmetingen. Daarbij is zwart nooit zomaar zwart, maar door de toevoeging van metaal, glazuur of andersoortige klei doortrokken van groen, blauw of hitsig rood. En waar het gladde oppervlak is aangetast, openbaart zich een sensueel gekneed landschap van ronde welvingen, kraters en gaten.


Daarmee overstijgen deze vorstelijke attributen een platte, politieke stellingname en gaan ze ook voorbij aan het romantische denkbeeld dat in verval schoonheid schuilt. Bij Wenzel mag de oude grandeur dan hebben afgedaan, de nieuwe komt er al weer aan. Hoop en verlangen gloren in de majestueuze brokstukken. Dat maakt een bezoek aan dit kunstpaleis inderdaad aantrekkelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden