'Zwarte Amerikaan heeft niet meer kans om door politiekogel te worden gedood'

Zwarte en Spaanstalige Amerikanen hebben een veel hogere kans om met geweld staande gehouden te worden door de politie. Maar eenmaal oog in oog met een agent lopen ze net zoveel risico te worden gedood door een politiekogel als een blanke Amerikaan. Dat zou blijken uit een nieuwe analyse van 1.300 fatale schietincidenten en duizenden niet-fatale schietincidenten waar de politie bij betrokken was. 'Dit is het meest verrassende onderzoeksresultaat in mijn carrière', aldus de onderzoeker en Harvard-professor economie Roland Fryer dinsdag in The New York Times.

Demonstranten bij de rechtbank in Baltimore, waar agent Caesar Goodson Junior 23 juni werd vrijgesproken van de dood van Freddie Gray. Beeld afp

De uitkomst over dodelijke politiekogels staat haaks op het idee dat de politie in de VS discrimineert - en om die reden vaker de trekker overhaalt als er sprake is van een zwarte verdachte. Over de studie is dan ook meteen een fel debat ontstaan, omdat Fryer geen aandacht besteedt aan het feit dat zwarten en Spaanstalige Amerikanen vaker door de politie worden aangehouden. Het gevolg daarvan is dat ze naar schatting 2,5 keer meer kans hebben om door een politiekogel om het leven te komen.

Gebrek aan feiten

Dat ontkent Fryer niet. Maar hij beperkt zich tot de overlevingskans van blank en zwart nadat de confrontatie met de politie een feit is. En die zou nagenoeg gelijk zijn.

Fryer, Afro-Amerikaan en de jongste professor aan Harvard, stoort zich aan het gebrek aan feiten in het debat over het politiegeweld tegen zwarten. Hij dook in het archief van de politie in New York, met 5 miljoen observaties over het contact met burgerij, en raadpleegde enquêtes onder Amerikaanse burgers die in aanraking zijn geweest met de politie. Fryer schrok van zijn eigen bevindingen. Zwarte en Spaanstalige Amerikanen hebben substantieel meer kans om geboeid en tegen de grond gewerkt te worden of pepperspray in het gezicht gespoten te krijgen. De kans dat ze een dienstwapen op zich gericht krijgen is 24 procent groter.

De data zijn gecorrigeerd voor de ernst van de delicten en andere omstandigheden zoals het gedrag van de verdachten (meegaand of juist agressief).

Je zou verwachten dat zwarte verdachten dus minder kans hebben een confrontatie met de politie te overleven. Maar dat is volgens Fryer niet het geval. Daarvoor baseert hij zich op 1.300 fatale schietincidenten in Houston en duizenden incidenten waarbij de politie had mogen schieten. Daaruit blijkt dat zwarten en blanken nagenoeg dezelfde kans hebben er levend uit te komen.

Zelden straf

Fryer vermoedt dat de kans op (potentieel zware) straf een grote rol speelt. Agenten worden zelden gestraft voor buitensporig geweld jegens verdachten. Zodra er een dode valt te betreuren, liggen er wel mogelijk zware sancties in het verschiet.

De data uit Houston zijn volgens Rajiv Sethi, econoom aan de Columbia Universiteit, niet representatief voor de Verenigde Staten. Bovendien heeft Fryer mogelijk niet goed gecorrigeerd voor het verschil in agressie tussen de blanke en zwarte verdachten in de onderzoeksgroep. De blanke verdachten waren volgens Sethi agressiever en riepen daarom relatief vaker dodelijk geweld over zich af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.