Zwartboek

Het is Tweede Wereldoorlog, het laatste bezettingsjaar in Nederland en het mooie joodse meisje Rachel Stein probeert naar bevrijd gebied te vluchten....

Kader Abdolah

Paul Verhoeven keerde na twintig jaar verblijf in Amerika terug naar Nederland om deze film te maken.

Wow, wat een film. Ik bedoel, wat een Nederlandse film!

Wie twintig jaar in een ander land woont, verandert:

I. Hij slaat de kern van de nieuwe cultuur op.

II. De nieuwe taal herstructureert de gang van zaken in zijn hoofd. Hij ziet dingen anders, denkt anders, en zijn relativeringsvermogen groeit.

III. Hij krijgt een helikopterview over zijn eigen land, eigen taal, eigen literatuur en eigen cinema.

Paul Verhoeven is veranderd en heeft Zwartboek op deze manier gemaakt.

De film is een samenstelling van alle klassieke filmscènes die filmmakers decennia lang over de Duitse bezetting hebben gemaakt. Verhoeven heeft er een krachtige Nederlandse versie van gemaakt.

Met Zwartboek heeft Paul Verhoeven de Nederlandse cinema van Amsterdams naar New Yorks niveau gebracht.

Maar, hij is in een mooie onvermijdelijke val gelopen; de val waarin alle geëmigreerde schrijvers en filmmakers lopen als ze terugkeren naar huis.

De immigrant die terugkeert, kent geen geduld. Hij wil alles wat hij in de afgelopen (twintig) jaren heeft geleerd in een keer, in een film laten zien.

Paul Verhoeven! Stop! Geef ruimte aan de kijker om wat adem te halen!

Wow! Veel scènes zijn zwaar aangrijpend.

Deze film zal de Nederlandse cinema geliefd maken in andere landen.

Mensen uit andere culturen zullen nieuwsgieriger worden naar Nederland. De acteurs en actrices hebben met hun zware, kwetsbare spel Nederland een mooi gezicht gegeven. Ik mag ze. Ik bewonder ze.

Ik heb maar één probleem met de film: een scenario dat op zware historische gebeurtenissen gebaseerd is, beperkt het bereik van de fantasie van de maker. Hij moet een beetje trouw blijven aan de werkelijkheid.

Het verraad in de film, geloof ik. Maar, Paul Verhoeven, waren er ooit echt zulke heldhaftige Nederlanders die zo met een geweer, of zo met zulke automatische geweren tegen de nazi-bezetter vochten?

Zijn de Nederlanders, die Nederlanders, zo eerlijk en zo trouw geweest aan de goedheid van de mens? En zo kwaad op het onrecht? Waren er echt Nederlanders die bereid waren hun leven zo zonder twijfel op te offeren voor het vaderland, voor Nederland?

Of komt het door de manier van kijken van de immigrant die na twintig jaar naar het vaderland is teruggekeerd?

Of het waar is of niet, ik blijf geloven in je film.

Maar waar zijn die mannen, die vrouwen van toen gebleven? Waarom kom ik ze nergens tegen? Niet op straat. Niet in Den Haag. En ook niet in de kranten.

Misschien is die mooie Carice van Houten, met haar onvergetelijke acteren een van hen.

Misschien is Thom Hoffman met zijn indrukwekkende acteren een van hen.

Misschien is Halina Reijn die met haar ziel en lichaam speelt een van hen.

Misschien is Sebastian Koch, de Duitse officier een van hen.

En Paul Verhoeven! Zonder geweer, maar met camera.

Kader Abdolah

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden