Zwart spaargeld blijft in drie landen veilig

België, Luxemburg en Oostenrijk kiezen voor bronbelasting, in plaats van informatie-uitwisseling met de andere twaalf EU-lidstaten. Na dertien jaar praten heeft de EU een van zijn lastigste dossiers afgerond: dat van het zwarte spaargeld....

Met een mengeling van opluchting en verbittering moet Europees Commissaris Bolkestein dezer dagen terugblikken op het lastigste dossier uit zijn portefeuille: dat van de Europese bronbelasting. Na dertien jaar onderhandelen vonden de ministers van Financiën dinsdagavond eindelijk een compromis; en het bleek een oplossing die vijf jaar geleden al binnen handbereik lag.

De Unie heeft vijf jaar verloren, luidt dus de pessimistische conclusie. Daar valt tegenin te brengen dat de EU nu eenmaal altijd haar tijd neemt om politiek gevoelige onderwerpen op te lossen. Bovendien zijn er in Brussel wel eens slechtere compromissen gesloten dan wat nu voorligt.

Het komt erop neer dat vanaf 1 januari de Unie niet meer veilig is voor zwarte spaarders. Die zullen linksom of rechtsom fiscaal aangepakt worden. Twaalf van de vijftien landen zullen vanaf die datum de informatie gaan uitwisselen over buitenlandse spaarders. De Enschedeër die een zwart centje heeft weggezet op de bank in Gronau, kan er niet meer vanuit gaan dat de Nederlandse fiscus nooit op de hoogte zal raken van zijn geheime fonds. De Duitse bank is namelijk verplicht de gegevens over identiteit, saldo, en rente te delen met de Nederlandse autoriteiten.

Drie landen kiezen een andere aanpak. Dat zijn Luxemburg, Oostenrijk en België. Deze drie behouden hun bankgeheim, maar zullen vanaf 1 januari een bronbelasting van 15 procent heffen op de rente die ze uitkeren. Dat tarief groeit geleidelijk via 20 procent in 2007 tot een top van 35 procent in het jaar 2010.

Feitelijk heeft de Unie hiermee het ideaal van een eenduidige aanpak van het zwarte spaargeld opgeheven. Dertien jaar geleden begonnen de toenmalige ministers van Financiën hun discussie met het idee van een bronbelasting als uitgangspunt. Zeven jaar nadien leek het bijna zover; alleen Groot-Brittannië lag nog dwars. Dat land vreesde voor de positie van de Londense City. Gordon Brown hield vast aan het principe dat alleen de uitwisseling van informatie de zwarte spaarders werkelijk kon raken.

Want, zo luidde zijn argument, de tarieven in de meeste Westerse landen liggen een stuk hoger dan het maximum van 35 procent bronbelasting. Wie in het toptarief valt, betaalt in sommige Europese landen 65 procent van de hoogste inkomensschijf aan de fiscus. Voor deze mensen blijft het hoe dan ook aanlokkelijk om hun geld te verhuizen naar landen met een bronbelasting.

In de meeste internationale organisaties wist Brown zijn punt te maken. De G-7, de club van rijke landen, heeft het principe van de informatie-uitwisseling omarmd. Niet alleen om zwarte spaarstromen tegen te gaan, maar ook om meer illegale activiteiten zoals witwassen en financiering van terrorisme te bemoeilijken.

Waar wereldwijd dus bijna een consensus heerst, bleek het veel moeilijker om in Europa overeenstemming te bereiken. Dat hangt voor een deel samen met de aard van de afspraken die worden gemaakt: de akkoorden van de G-7 zijn relatief vrijblijvend, die van de EU zijn bindend. Dus is het nogal logisch dat Oostenrijk, Luxemburg en België de hakken in het zand zetten. De Oostenrijkse minister Grasser beweerde dat een 'onhaalbare' grondwetswijziging nodig was. De Luxemburgse premier Juncker verschool zich achter de Zwitserse weigering om het bankgeheim op te heffen.

Het 'co-existentiemodel' dat nu is bedacht, lag feitelijk ook al vijf jaar geleden op tafel. Brown wees het toen van de hand - hij stond erop dat er één enkel model zou worden ingevoerd. Dat hij het nu heeft geaccepteerd, en na afloop van de vergadering dinsdagavond zelfs werd gekenschetst als een van de grootste voorstanders, betekent dat hij nu inziet dat er niet meer te halen viel.

Het akkoord is een stap vooruit voor de EU, omdat er een bijzonder gevoelig pijnpunt is opgeruimd. Het zal bovendien een rem vormen op de reislust van zwarte spaarders. Maar het zal het fenomeen niet volledig kunnen stoppen. Daarvoor was nog net wat meer politieke wil nodig dan de ministers dinsdag konden opbrengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden