Zwart, mollig en sexy

Geen letter om een roman mee te schrijven, maar al een kleine eeuw onverslaanbaar: de Cooper Black. Een tikje ordi, en reuze effectief.

BOB WITMAN

Het is een wonderlijke lettertype, die Cooper Black. Je herkent hem meteen, hij doet dienst als letter die de berenhap aanprijst in de snackbar. Het zijn de titelletters van de tv-serie en film M*A*S*H, maar ook Tiroler seksfilms worden er mee aangekondigd, én ze prijken op de hoes van Frank Zappa's debuut-lp Freak Out! Het mollige lettertype uit 1922 heeft talloze modes overleefd en wordt nu geëerd met een kleine beeldbiografie van de Nederlandse vormgever Ward Nicolaas.

Cooper Black is zoals meer beroemde letters (Gill, Bodoni en Goudy) genoemd naar zijn schepper: Oswald ('Ozzie') Cooper, een Amerikaanse typograaf die leefde van 1879 tot 1940. De Cooper Black staat midden in de Amerikaanse grafische traditie, die altijd directer en meer op resultaat gericht was dan de Europese, met zijn esthetische schreefloze letters als de Futura.

Leesbaarheid. Daar draait het om bij de Cooper Black. En leesbaar is hij. Een letter voor slechtzienden is hij wel genoemd. Die kwalificatie droeg de Cooper Black als een geuzennaam. Hij verwierf faam in de hippiejaren op platenhoezen The Beach Boys (Smile) en David Bowie (Ziggy Stardust). En het was ook het font waarmee het schoenmerk Kickers groot werd in de jaren zeventig.

De letter leek daarna veroordeeld tot het niveau van snackbars en seksshops. Want hij doet het goed in het straatbeeld. En in seksindustrie. Russ Meyer met zijn voluptueuze softpornofilms (Super Vixens) gebruikte ze graag. Daar valt in te komen, want Cooper Black is sexy, moddervet, rondborstig en sympathiek. Als je het cijfer 3 kantelt, heb je zo een wervend snoeptafeltje.

Maar die obscuriteit is inmiddels doorbroken. De firma easyJet schrijft zijn naam trots met koeienletters in Cooper Black op zijn vliegtuigen. De naam is bijna van de grond af te lezen. En doet dat recht aan hoe Oswald Cooper zijn ontwerp heeft bedoeld. Hij zocht een letter voor advertenties en uithangborden. De letter moest overeind blijven op onrustige Amerikaanse krantenpagina's. Hij moest eruit springen tussen al die andere borden en teksten die op straat om je aandacht vechten.

Een tikje ordi is hij wel, maar o zo liefdevol getekend door Cooper. Dat lees je af aan de cursieve y bijvoorbeeld, die zo lekker dikbuikig is. Of de feestelijke krul in de stok van de f. De binnenruimtes van het cijfer 8 zijn net kiezelsteentje en de binnenruimte van de onderkast a van de regular heeft de vorm van een traantje.

'Cooper Black sells', zegt een marketeer ergens in dit boekje. Effectieve typografie dus. Het is geen letter om een roman mee te schrijven, maar wel een letter die te midden van allerlei drukte zichzelf blijft. Welke modes er ook mogen heersen. Met Big, Black & Beautiful geeft Ward Nicolaas de Cooper Black zijn rechtmatige plaats in de typografie-canon.

Ward Nicolaas: Big, Black & Beautiful - Cooper Black book.

Uitgeverij BIS; 192 pagina's; € 15, -. ISBN 978 90 6369 263 6.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden