Zwart geld, middelvinger en nepotisme: ook Duitse politiek kent schandalen

De Duitse politiek lijkt in weinig op de Amerikaanse, waar schandalen rondom politici met buitenechtelijke relaties, hitsige uitspattingen en klinkklare leugens regelmatig de revue passeren. Toch kent ook de Duitse politiek zijn schandalen, zij het op kleinere schaal en tamelijk onschuldig. Nu de verkiezingen voor de deur staan, hebben we de meest besproken blunders en misstappen van de afgelopen tijd nog eens op een rijtje gezet.

Zwart geld, buitenechtelijk kind en nepotisme
De CSU, de zusterpartij van Merkels CDU, wordt al maanden geplaagd door een reeks schandalen. Zo is er de zwart-geldkwestie van de aan de christen-democraten gelieerde voorzitter van FC Bayern München, Uli Hoeness. In januari bekende hij jarenlang geld te hebben doorgesluisd naar geheime Zwitserse bankrekeningen. Het zou gaan om vijftien à twintig miljoen euro, maar volgens het Duitse tijdschrift Der Stern ging het om een bedrag van zeker vierhonderd miljoen euro.

Wat Merkel daar mee te maken heeft? Op het eerste gezicht niets, maar het is toch vervelend dat er een collectie vriendschappelijke foto's bestaat van Hoeness met Merkel, een trouw voetbalfan.

Hoeness staat bovendien bekend als een gul man die graag doneert aan 'goede doelen'. Óf en hoeveel hij aan de CSU heeft gedoneerd is niet bekend, maar het is geen geheim dat Hoeness en CSU-leider Horst Seehofer er voor het schandaal een uitstekende band op nahielden.

Over Seehofer gesproken: die heeft - zo weten de Duitsers sinds 2007 - een buitenechtelijk kind. Zijn minnares poseerde destijds gretig met hun pas geboren dochtertje in het societyweekblad Bunte en wist te vertellen dat Seehofer, die op dat moment terug was bij zijn echtgenote, haar jarenlang aan het lijntje hield.

Het schandaal achtervolgt hem nog steeds, temeer omdat Seehofer zich graag profileert als voorvechter van traditionele gezinswaarden.

Een recenter schandaal betreft het nieuws dat veel CSU-afgevaardigden in het lokale parlement nogal scheutig zijn met het toebedelen van baantjes aan familieleden. Uit gegevens van de Landtag van Beieren, het parlement van de zuidelijke deelstaat, bleek dat sinds 2000 maar liefst 79 gekozen politici familieleden in dienst hadden genomen. Vijf ministers en staatssecretarissen van de CSU hadden zelfs hun vrouw op de loonlijst staan. Een overgangsregeling maakte dat - ondanks het verbod op het aannemen van verwanten - mogelijk.

De kiezers laten zich niet afschrikken door de schandalen bij de CSU, bleek afgelopen zondag. De partij kopte een spetterende verkiezingszege binnen in Beieren. Voor de kiezers telt blijkbaar vooral dat Beieren economisch bloeit en vrijwel geen werkloosheid kent.

Merkel poseert met onder meer Uli Hoeness (tweede van links).Beeld afp
Beeld EPA
Horst Seehofer.Beeld afp

Merkel als 'hervormingscommunist'
Niet geheel toevallig een half jaar voor de verkiezingen verscheen het boek Das erste Leben der Angela M. (Het eerste leven van Angela M.) van de journalisten Ralph Georg Reuth en Günther Lachmann, werkzaam voor Bild en Die Welt.

Het boek beschrijft de eerste 35 jaar uit het leven van Angela Merkel en wil vooral aantonen dat de jonge DDR-vrouw, die opgroeide in Templin, nauwer verweven was met het communistische systeem dan menigeen denkt. Zo zou ze onder meer secretaris 'voor agitatie en propaganda' van de communistische jeugdorganisatie Freie Deutsche Jugend (FDJ) zijn geweest. Merkel houdt het erbij dat ze werkzaam was voor de afdeling 'cultuur'.

Tevens bestempelen de twee journalisten Merkel in hun boek als een 'hervormingscommunist' omdat ze al sinds 1989 lid was van Demokratischer Aufbruch, een oppositiebeweging die zich aanvankelijk tegen de Duitse hereniging keerde en voor hervorming van het DDR-socialisme pleitte. De beweging ging later op in de CDU.

Snelheidsduivel
Onlangs werd SPD-partijvoorzitter Sigmar Gabriel door oplettende journalisten ontmaskerd als snelheidsduivel. De zwarte Audi A8 waarin hij reed - al dan niet op de bijrijdersstoel - zoefde met 180 kilometer per uur over de snelweg. En dat terwijl Gabriel een paar maanden geleden een maximumsnelheid van 120 kilometer bepleitte - een voorstel dat overigens met veel hoongelach werd ontvangen. In Duitsland geldt immers het adagium 'Freie Bürger brauchen freie Fahrt'.

Het excuus van Gabriel voor zijn snelle rit: 'Ik had haast en moest naar een afspraak'.

'Snelheidsduivel' Sigmar Gabriel.Beeld reuters

Bierdrinken na bezoek aan concentratiekamp
Een maand voor de verkiezingen bracht Merkel een bezoek aan concentratiekamp Dachau. Vervolgens reisde ze linea recta door naar een campagnebijeenkomst van de CSU. Niet zozeer dit gegeven, maar eerder de locatie zorgde voor opschudding. De bijeenkomst vond namelijk plaats in een biertent. De oppositie sprak er schande van. 'Een smakeloze en onmogelijke combinatie', schertste Renate Künast, fractievoorzitter van de Groenen. 'Iedereen die de herdenking van zo'n gruwelijke plaats serieus neemt, plant een bezoek niet in verkiezingstijd.'

Merkel bezoekt het concentratiekamp in Dachau.Beeld getty
Merkel aan het bier op de verkiezingsbijeenkomst van de CSU.Beeld afp

NSA-schandaal
Van de ophef rondom het bierdrinken na haar bezoek aan een concentratiekamp zal Merkel waarschijnlijk niet wakker hebben gelegen. Iets dat beduidend meer politieke schade heeft berokkend, is het NSA-afluisterschandaal. Het Duitse blad Der Spiegel onthulde vorige maand op basis van documenten van klokkenluider Edward Snowden dat de Duitse en Amerikaanse inlichtingendiensten nauw samenwerken.

De Duitse binnenlandse inlichtingendienst Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) en de buitenlandse dienst Bundesnachrichtendienst (BND) maken onder meer gebruik van XKeyscore, een programma dat ontwikkeld is door de NSA. Met deze software kan achterhaald worden welke termen een verdachte invoert in zoekmachines.

De Duitse inlichtingendiensten ontkennen de beschuldigingen en ook Merkel beweert niet eerder op de hoogte te zijn geweest van de afluisterpraktijken van de NSA. De oppositie denkt daar anders over.

De 'Stinkefinger' van Peer Steinbrück
Ruim een week voor de stembusgang werden de lezers van SD-Magazin getrakteerd op een middelvinger van SPD-voorman Peer Steinbrück. Hij stond wat bozig op de cover van het blad en inderdaad in een wat ongebruikelijke pose.

Het was het antwoord van Steinbrück op een van de vragen in het zogeheten 'zegt u toch niets-interview'. De bedoeling was dat de SPD-politicus niet met woorden, maar in de vorm van lichaamstaal en mimiek zou 'antwoorden'. Dat deed hij, met zijn - in het Duits zo mooi benoemde - 'Stinkefinger'.

Zelf kon de politicus wel om lachen om het resultaat. Hij plakte er ook meteen een politieke boodschap aan vast: 'duidelijke taal heeft soms geen woorden nodig'.

Maar niet iedereen was even enthousiast over Steinbrücks handgebaar. FDP-leider Philipp Rösler vond het 'ongepast' en zijn collega Daniel Bahr twitterde dat 'dit toch niet de stijl van een bondskanselier kan zijn'.

De Volkskrant is mediapartner van de Kanzlernacht, op zondag 22 september in de Melkweg in Amsterdam. Met optredens van onder andere Janne Schra, Evert ten Napel, Philippe Remarque, Tooske Ragas en Johan Simons. Bekijk hier het volledige programma en bestel kaarten.


Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden