Zwart geld brengt Rajoy in problemen

Niet de economische problemen, maar de corruptie in eigen gelederen heeft de regering van premier Mariano Rajoy in een diepe crisis gestort.

MADRID - De conservatieve volkspartij is verwikkeld in een aanzwellend schandaal rond zwarte uitbetalingen aan het partijkader die jarenlang zouden hebben plaatsgevonden. De kwestie is extra pijnlijk nu het erop lijkt dat de voormalige penningmeester van de partij gebruik heeft gemaakt van de speciale amnestieregeling van de regering-Rajoy om 22 miljoen euro aan zwart geld op een Zwitserse bankrekening te witten. Bij dat alles wordt het vermoeden geuit dat de partijtop, premier Rajoy inbegrepen, de betrokken penningmeester de hand boven het hoofd houdt uit angst voor verdere onthullingen.


De corruptiekwestie ontplofte afgelopen vrijdag als een bom in het gezicht van de Spaanse premier. Niet alleen de oppositiegezinde pers, ook de regeringsvriendelijke media hebben zich op de zaak van het zwarte geld gestort. Afgelopen vrijdagnacht kwam het tot een spontane demonstratie van woedende burgers voor het Madrileense hoofdkwartier van de regeringspartij. De regering dreigt al zijn geloofwaardigheid te verliezen nu zijn politici tot op het hoogste niveau verwikkeld zijn in een corruptieschandaal, zo luidt aan alle kanten het verwijt.


De socialistische oppositie eist zowel een juridisch als een parlementair onderzoek naar het zwarte geld van de regeringspartij. Maar ook binnen de volkspartij zelf worden de messen geslepen voor een frontale aanval op premier Rajoy. Het dagblad El Mundo, dat als eerste over de zwarte uitbetalingen publiceerde, noemt 'vijf betrouwbare bronnen' binnen de partijleiding voor zijn primeur. Opmerkelijk is voorts dat de voormalige presidente van de regio Madrid, Esperanza Aguirre, op hoge toon een onderzoek in de eigen partijgelederen eist waarbij niemand gespaard mag worden. Aguirre geldt als een van de potentiële opvolgers van Rajoy, wiens leiderschap door een deel van zijn partij nooit met veel enthousiasme is geaccepteerd.


Zeker is dat de premier zich danig in de nesten heeft gewerkt. Luis Bárcenas was 18 jaar lang de almachtige penningmeester van de conservatieve volkspartij. In 2009 werd hij gedwongen af te treden nadat Spanje's spraakmakende 'superrechter' Baltasar Garzón een grootscheeps onderzoek begon naar zwart geld en illegale partijfinanciering binnen de volkspartij. Mariano Rajoy liet echter weten dat hij 'zijn hand in het vuur zou steken' voor de eerlijkheid van zijn penningmeester. Op aanklacht van zijn partij werd Garzón begin vorig jaar voor elf jaar uit zijn ambt ontzet, omdat hij in de zaak ten onrechte gesprekken zou hebben afgeluisterd tussen de verdachten en hun advocaten. In een interview met CNN liet Garzón dit weekeinde weten dat het afluisteren precies ging over het achteroverdrukken van de 22 miljoen euro en de zwarte partijsalarissen. De details die de afgelopen dagen breed werden uitgemeten in de pers brengt veel Spanjaarden het plaatsvervangend schaamrood op de kaken. Zo lijkt de herkomst van het geld op Zwitserse bankrekeningen van Bárcenas nauw verweven met de financiering van de regeringspartij. Een deel van het geld werd vorig jaar witgemaakt in het kader van de speciale amnestieregeling van de regering-Rajoy voor zwart geld op buitenlandse bankrekeningen.


Binnen het partijkader zou jarenlang enveloppen met bedragen tussen de 5.000 en 15.000 euro als maandelijks extraatje zwart zijn uitbetaald aan de partijtop. Die praktijk zou al onder voormalig premier José María Aznar zijn ingevoerd. Rajoy zou aan de uitbetalingen een eind hebben gemaakt in 2009, het jaar dat het onderzoek van Garzón van start ging. Niet alleen circuleerden al veel langer geruchten over de zwarte uitbetalingen, de suggestie wordt gewekt dat de ex-penningmeester ook na zijn aftreden nog altijd op een stevige positie binnen de partij kon rekenen. Zo beschikte Bárcenas tot afgelopen week over een auto met (gewapende) chauffeur.


Binnen de volkspartij werd de afgelopen dagen officieel zuinigjes gereageerd. De huidige partijsecretaris María Dolores de Cospedal ontkende dat de partijleiding ooit iets van zwarte uitbetalingen had gemerkt. Tijdens een partijbijeenkomst afgelopen zaterdag beperkte premier Rajoy zijn reactie tot de opmerking dat hij niet zou twijfelen in te grijpen als er iets van illegale pratijken zou blijken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden