Zware zelfkritiek van hulpverleners na tsunami

De internationale hulpverlening na de tsunami van Kerstmis 2004 was gul en groot. Maar de hulpverlening was vaak kortzichtig en ging ten koste van plaatselijke bestuurders die probeerden een rol te spelen in de wederopbouw van hun gemeenschap....

AP en ANP

Dat staat in een vrijdag gepubliceerd rapport van de Tsunami Evaluatie Coalitie (TEC), een samenwerkingsverband van meer dan veertig internationale hulporganisaties, instellingen van de Verenigde Naties en donorlanden. Het is voor het eerst dat de internationale hulpverlening na een grote natuurramp is onderworpen aan een kritische nabeschouwing .

‘Het verlangen en het vermogen van de getroffen burgers om niet afhankelijk te blijven van giften maar hun eigen leven weer op te bouwen werden onvoldoende benut’, constateren de hulpverleners in hun rapport. Deskundige plaatselijke hulpverleners werden opzijgeschoven door buitenlanders die zich slecht op de situatie hadden voorbereid. En lokale hulpgroepen werden overdonderd door de enorme toevloed van buitenlanders met zakken vol geld.

‘Met de beste bedoelingen strijken enorme aantallen hulpverleners neer in een crisissituatie, en hun activiteiten laten de gemeenschappen die zij nu juist willen helpen maar al te vaak buiten beschouwing’, schrijft de Amerikaanse oud-president Bill Clinton in zijn voorwoord.

Clinton, de speciale VN-gezant voor de wederopbouw na de tsunami, waarschuwt de internationale gemeenschap lessen te trekken uit deze ervaring.

Zo valt er, volgens het rapport, nog veel te verbeteren aan de onderlinge coördinatie, en aan de informatievoorziening aan de getroffen bevolking. De coördinatie werd in Indonesië en Sri Lanka bovendien bemoeilijk door de gewapende conflicten ter plaatse, politiek opportunisme, corruptie en bureaucratie.

Hulporganisaties trokken vanuit hun signatuur of achtergrond hun eigen agenda. Veel particulier geld ging naar plaatsen die de belangstelling van de media hadden getrokken, maar niet op basis van echte prioriteit of noodzaak. In Sri Lanka heeft de vissersgemeenschap nu meer boten dan ooit tevoren; zelfs vissers die geen slachtoffer waren, pronken nu met nieuwe vaartuigen.

De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) in Nederland, die na de tsunami giro 555 openstelden, erkenden al eerder dat de coördinatie zeker in de beginfase te wensen overliet. De SHO onderstrepen wel dat zij al voor het grootste deel samenwerken met lokale organisaties, zoals de TEC wil.

De SHO spreken ook tegen dat er te veel geld is opgehaald of over balk gegooid. Er was juist bij uitzondering nu eens voldoende geld om ook op de lange termijn hulp te bieden. De Nederlandse organisaties erkennen wel dat er meer aandacht nodig is voor de voorbereiding op grote rampen. In potentiële rampgebieden moeten mensen worden geïnformeerd en opgeleid op te leiden, te informeren en er moeten hulpgoederen in voorraad worden gehouden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden