Nieuws

Zware tornado’s zoals die in Tsjechië zullen in Europa steeds vaker voorkomen

Zeker vijf doden en honderdvijftig gewonden, dat is het voorlopige resultaat van de zware tornado die donderdagavond over Tsjechië raasde. Beelden van zulke zware tornado’s zijn vooral bekend uit de Verenigde Staten, maar dit soort windhozen komt ook steeds vaker voor in Europa.

De ravage vrijdagochtend nadat de tornado over het dorpje Mikulcice was getrokken. Beeld EPA
De ravage vrijdagochtend nadat de tornado over het dorpje Mikulcice was getrokken.Beeld EPA

De krachtige windhoos trok een spoor van vernieling in de Tsjechische grensstreek met Oostenrijk en Slowakije. Beelden van de getroffen locatie laten weinig aan de verbeelding over: stenen gebouwen zijn tot puin gereduceerd, metalen loodsen aan flarden gescheurd en auto’s zijn meters verderop gedeponeerd alsof het plastic zakjes waren, opgepikt door een zomers briesje.

In het getroffen gebied bevonden zich verscheidene steden en dorpen. Het stadje Hrusky is voor de helft verwoest, zo meldden persdiensten. Bij ruim honderdduizend huishoudens is de elektriciteit uitgevallen. Hulpdiensten en militairen proberen mensen onder het puin vandaan te halen, laat de Tsjechische premier Andrej Babis op Twitter weten.

Hoe zwaar de tornado precies was, moeten wetenschappers nog vaststellen. ‘Dit was minstens een F3, misschien zelfs een F4’, zegt meteoroloog Pieter Groenemeijer, directeur van het European Severe Storms Laboratory (ESSL). ‘Collega’s gaan waarschijnlijk samen met de Tsjechische weerdienst kijken, zodra het gebied weer toegankelijk is.’

De zogeheten F-schaal die wetenschappers gebruiken, loopt van 0 (voor de zwakste tornado’s) tot 5. De naam is afgeleid van die van de Japanse fysicus en meteoroloog Ted Fujita. De indeling gebeurt op basis van schade achteraf. Daardoor is de indeling wat arbitrair, zei Groenemeijer eerder tegen de Volkskrant, maar een nauwkeurigere schaal is onmogelijk. ‘Je kunt immers niet zomaar een windmeter in de slurf van een tornado steken.’

Hoewel beelden van zulke zware tornado’s vooral bekend zijn uit de Verenigde Staten, is dit soort destructieve windhozen geen exclusief Amerikaans fenomeen. Tussen 2010 en 2020 ontstonden in Europa 3.872 tornado’s. Daarvan waren er 30 van kracht F3 of hoger.

Ook in Nederland komen ze voor. Sinds meteorologen de kracht bijhouden, staan er zes van F3 of hoger in de boeken. De laatste keer dat dat gebeurde was in 1967. Toen trok een F3-tornado over de dorpen Chaam en Tricht. Dat kostte aan zeven mensen het leven.

Door de opwarming van de aarde zullen de komende jaren steeds vaker krachtige onweersbuien over Europa trekken, zo becijferden Groenemeijer en collega’s in 2019 in het vakblad Climate and Atmospheric Science. De stevigste tornado’s ontstaan uit zogeheten supercel-onweersbuien, die van zichzelf al een beetje draaien en daarmee een tornado een eerste zetje kunnen geven. Als het aantal van dat soort onweersbuien toeneemt, ligt het voor de hand dat ook het aantal zware Europese tornado’s de komende jaren zal stijgen.

In Amerika heeft men vanwege de tornadofrequentie in bepaalde delen van het land een geavanceerd waarschuwingssysteem opgetuigd. Verspreid door het gebied staan radarsystemen die onweersbuien met interne rotatie kunnen opsporen, voordat daaronder een tornado opkrult. Dat systeem redt mensenlevens: bij heel zware exemplaren komt de waarschuwing soms wel twintig minuten voordat de tornado de grond raakt. In Europa is van zo’n systeem geen sprake. Daarvoor zijn de zware tornado’s te zeldzaam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden