Zware Duitse bommen weer even dagelijkse kost

Een akkerland in Rijsenhout diende tijdens WOII als schijnvliegveld.

null Beeld null

Tijdens de explosie is enkel een harde knal te horen. De grond trilt als de bom ontploft. Mist heeft het land veranderd in een wit vlak. Even verderop explodeert een 500 kilo wegende Duitse bom onder een bult zand. Maar door de mistflarden is alleen wat vliegend zand te zien.

De ontplofte bom is gevonden in het akkerland in Rijsenhout, waar de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog een schijnvliegveld hadden aangelegd. Op de landingsbaan stond een houten vliegtuig dat met een kabel heen en weer werd getrokken, zodat het vanuit de lucht leek op een echt vliegveld. De bedoeling was dat de geallieerden in plaats van Schiphol het schijnvliegveld bombardeerden.

De akker werd daarnaast gebruikt als afwerpgebied. Voordat de Duitse vliegtuigen konden landen, moesten ze de bommen aan boord lozen. Dat verklaart de vondst van de 34 bommen in de akker. Tussen de bommen zit een enkele Engelse bom, de meesten zijn van Duitse afkomst.

Na de explosie ploetert het team van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) over het terrein op weg naar de plek waar de bom net is ontploft. De natte kleigrond blijft aan de laarzen kleven. In de verte doemt een donkere bult op uit de mist. De mannen zijn onderweg naar de springput, aangelegd om de zwaarste bommen te ontruimen. De put is gemaakt van zand en dempt trillingen in de grond. Na de explosie controleert de EOD de springput.

null Beeld null

Uit het zand vist een van de mannen een scherf op van de bom. Voor de ontploffing brengen ze ladingen springstof op de bom aan. Erna kunnen ze aan de randen van de scherven zien of er genoeg springstof is gebruikt en de bom volledig tot ontploffing is gebracht. 'De detonatie is goed gegaan', legt een van hen uit. 'De scherpe randen van de bom zijn het bewijs. Als de explosie niet goed gaat, zijn de randen niet zo scherp.'

Gevaarlijk zijn de gevonden bommen niet meer, zegt kapitein Van Empel van de EOD. 'De Duitse bommen vallen mee, het zijn vaak elektrische ontstekers. De batterijen zijn al zeventig jaar oud, die doen niet veel meer.' De mechanische ontstekers zijn gevaarlijker. 'Die mogen niet worden verplaatst en moeten ter plekke worden vernietigd.' Als het niet bekend is of een ontsteker mechanisch of elektrisch is, wordt de bom ter plaatste geruimd.

Dat er op de 80 hectare akkerbouwgrond zoveel bommen zijn ontdekt, is geen toeval. Voor de bouw van een kwekerij op de akker moet de grond worden onderzocht. Tijdens de oppervlaktedetectie stuitten de onderzoekers op de vliegtuigbommen tot een diepte van vier meter. Een dieptedetectie moet bommen vinden die dieper dan vier meter in de grond liggen.

Afhankelijk van die vondst verwacht de gemeente Haarlemmermeer dat de ontruiming van de bommen in februari afgerond is. De eerste vier zware bommen zijn in november tot ontploffing gebracht. Voor de explosievenruimers van de EOD is het opruimen van bommen deze maand dagelijkse praktijk. Een tot twee keer per dag brengen ze in de akker een bom tot ontploffing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden