Zware druk op Schulz om toch te onderhandelen met Merkel over nieuwe regering

De leider van de Duitse sociaal-democratische SPD Martin Schulz staat onder zware druk om tegen zijn wil toch met Angela Merkel te gaan onderhandelen over een nieuwe regering. Donderdag sprak Schulz met bondspresident en partijgenoot Steinmeier over de vraag die heel Duitsland zich sinds zondag stelt: hoe nu verder?

De leider van de Duitse sociaal-democratische SPD Martin SchulzBeeld ap

Toen zondagnacht de onderhandelingen over de zogeheten Jamaica-coalitie mislukten, stond in de Duitse politiek alles op losse schroeven. Slechts één ding was duidelijk: de SPD ging nog steeds niet regeren, zei lijsttrekker en partijleider Martin Schulz. Hij wilde nieuwe verkiezingen en daarmee basta. Maar vijf dagen later lijkt hij zijn verzet te moeten opgeven onder druk van alle kanten: de CDU, de bondspresident en, vooral, van zijn eigen partij.

Fractieleider Andrea Nahles was maandag de eerste die de deur op een kier zette voor hernieuwde samenwerking met de CDU. Woensdag sprak ook de rechter partijvleugel, het zogenoemde Seeheimer Kreis, zich uit tegen nieuwe verkiezingen en voor het verkennen van de andere opties.

Ook de officieel neutrale bondspresident zou een voorstander van een nieuwe Grote Coalitie zijn, net als Sigmar Gabriel. De minister van Buitenlandse Zaken hoopt in een nieuwe samenwerking met de CDU zijn post te kunnen behouden.

Na het gesprek met Steinmeier, stapte Schulz zwijgend in zijn auto en liet zich naar de partijcentrale rijden waar de rest van het SPD-bestuur bijeen was gekomen voor een spoedoverleg. Over de inhoud kwamen geen officiële verklaringen naar buiten. Wel tekende het persbureau DPA op dat men er in SPD-kringen van uitgaat dat er snel knopen zullen worden doorgehakt.

Veel SPD'ers vrezen, waarschijnlijk terecht, dat hun partij bij nieuwe verkiezingen nog slechter zal scoren dan in september, toen ze 20 procent haalden.

Het lijkt er dus op dat de sociaal-democraten zich in elk geval zullen openstellen voor het gedogen van een minderheidskabinet onder leiding van Merkel met enkel CDU-ministers. Maar de kans dat zo'n minderheidsregering er komt, blijft gering, in de eerste plaats omdat Merkel het zelf niet lijkt te willen.

Ook de media zijn niet overtuigd van de stabiliteit van zo'n regering waarin de CDU afhankelijk is van wisselende meerderheden in het parlement. De sturende rol van Duitsland in Europa geldt daarbij als belangrijkste argument.

Dus kan de SPD als een van de twee grote 'volkspartijen' in deze situatie haar snor niet drukken, vinden commentatoren van onder meer de FAZ, de Süddeutsche Zeitung en die Welt. De Süddeutsche merkt op dat Schulz met zijn afwijzende houding vooral uitstraalt dat hij bang is voor Merkel. Terwijl hij nu juist het initiatief zou kunnen nemen - Merkel is immers verzwakt.


Waarschijnlijk is Schulz écht bang. Hij oogde in elk geval zelden zo gelukkig als op het moment dat hij, na een kwelling van een campagne en een bijpassende verkiezingsuitslag, aankondigde dat zijn partij de komende vier jaar de oppositie in ging.

Moet hij nu terugkrabbelen? Wellicht moet Schulz dat aan iemand anders overlaten. De krant die Welt en de chef van het Berlijnse bureau van de Economist, Jeremy Cliffe, verspreidden het gerucht dat Schulz zijn partijgenoten zou hebben gedreigd zich terug te trekken als lijsttrekker als er toch met de CDU wordt onderhandeld. Het is een gerucht. Maar mocht het kloppen, dan zou het ook een vlucht naar voren kunnen zijn. Het verkiezingsdrama heeft zijn positie erg verzwakt.


Als mogelijke opvolgers worden Andrea Nahles genoemd of Olaf Scholz. De burgemeester van Hamburg wordt al meer dan tien jaar geopperd als kandidaat voor het kanselierschap. Maar het zou ook kunnen dat minister van Buitenlandse Zaken en voormalig SPD-leider Sigmar Gabriel zijn rentree maakt.

Politieke impasse Duitsland heeft ook uitwerking op andere Europese machten
De politieke impasse in Duitsland heeft ook haar uitwerking op andere Europese machten. Hoe is de stemming in Parijs, Brussel en Londen? (+)

Wie is 'opperambtenaar' Frank-Walter Steinmeier?
Bondspresident Frank-Walter Steinmeier speelt een sleutelrol bij het oplossen van de impasse in de Duitse politiek. Wie is hij? (+)

Wat er nog mogelijk is voor Merkel
Na het mislukken van de zwart-geel-groene coalitie resten in Duitsland drie mogelijkheden. Welke van de drie het wordt, hangt in grote mate af van bondspresident Steinmeier.

Plots aan de rand van het ravijn
Na het mislukken van de 'Jamaica-coalitie' wankelt de grande dame van de stabiliteitspolitiek. Waarom stapte de FDP eruit?

'Merkel strijkt met de eer en de kleine partijen zitten op de blaren'
We vroegen de directeur van het Duitsland Instituut of dit het einde is van het tijdperk Merkel: 'Het is dom dat ze de Jamaicacoalitie hebben laten knallen.'

Typische Duitse angst
De Duitse bondskanselier was te veel bezig met haar imago en met haar angst voor verkeerde tv-beelden, schrijft Henri Beunders in dit opiniestuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden