Zware druk op Nederland om ook IS in Syrië te bombarderen

Nederland staat steeds meer onder druk om mee te doen aan bombardementen op strategische doelen van terreurgroep IS in Syrië. Vanuit de internationale coalitie is een 'grote oproep' gedaan om mee te helpen om de jihadistenbeweging, die half november nog zorgde voor een bloedbad in Parijs, terug te dringen.

Nederlandse F16 op luchtbasis Volkel Beeld anp

Dat heeft de Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp donderdagochtend gezegd tijdens een briefing in de Tweede Kamer over de voortgang van de Nederlandse strijd tegen IS. 'Er is een grote roep vanuit de internationale coalitie om IS in het hart te raken. Om hun militair vermogen aan te tasten. En dat vermogen zit vooral in Syrië: daar zijn trainingskampen, daar komt hun aansturing vandaan.' Het is volgens Middendorp 'militair logisch en efficiënt om het luchtwapen daar in te zetten waar behoefte het grootste is. Dat is nu in Syrië'.

De uitspraak van de hoogste militair van Nederland zet nog meer druk op het kabinet om Nederlandse luchtbombardementen uit te breiden van Irak naar Syrië. VVD-minister Jeanine Hennis van Defensie is hier al langer voorstander van, maar PvdA-minister Koenders van Buitenlandse Zaken heeft grote aarzelingen. Hij wil dat er eerst een politiek akkoord komt over de toekomst van Syrië. 'Je kunt wel bommen gooien, maar wie gaat het land daarna besturen?', luidt zijn redenering. Voorlopig grijpt Nederland dus niet militair in Syrië in.

Volgens Middendorp is dit onverstandig: 'IS alleen bestrijden in Irak is toch een beetje alsof je alleen de symptomen van de ziekte bestrijdt en niet de ziekte zelf.'

Aanval op IS

Het Britse parlement stemde gisteren ruim in met het uitbreiden van luchtaanvallen naar IS-stellingen op Syrisch grondgebied. Een uur later stegen de eerste Britse gevechtsvliegtuigen al op vanaf de Britse luchtmachtbasis Akrotiri op Cyprus om Syrië te bombarderen.

Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp Beeld anp

Hennis en Koenders aangesproken

Ook op internationale fora is het ministersduo Hennis en Koenders de afgelopen twee weken aangesproken over de kwestie. Hennis afgelopen weekend nog in Londen, Koenders gisteren in Brussel.

Momenteel voeren de VS nog zo'n 94 procent van de luchtaanvallen op IS in Syrië uit, maar internationaal groeit de consensus dat vooral Europeanen dit niet alleen door de VS kunnen laten opknappen. 'Bondgenoot Frankrijk is aangevallen, het zou goed zijn als wij opstaan om hen te helpen', aldus een hoge diplomaat woensdag in Den Haag. Sinds de aanslagen in Parijs half november voert de Franse president Hollande openlijk de diplomatieke druk op door een tour te maken langs de VS, Rusland en Europese bondgenoten, die hij vraagt om hem te steunen in de strijd tegen IS.

Nu het Britse parlement gisteravond heeft ingestemd met het uitbreiden van luchtaanvallen naar IS-doelen in Syrië is het gevoel in diplomatieke kringen dat Nederland niet kan achterblijven nog meer gegroeid. De Duitsers beslissen morgen over het sturen van verkenningsvluchten. Inmiddels is ook een VN-resolutie aangenomen waarin staat dat IS een gezamenlijke vijand is die bestreden dient te worden.

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken - 2,r) Buitenlandse Zaken, minister Jeanine Hennis (Defensie, r) en Tom Middendorp (2,l) in Afghanistan Beeld anp

PvdA moet draaien

De verwachting van bronnen op het Binnenhof is dat het Nederlandse kabinet de komende week bij zichzelf te rade gaat hoe lang het nog kan weigeren om aan de internationale oproep om deel te nemen aan de strijd tegen IS in Syrië tegemoet te komen.

Cruciaal is dat de PvdA een draai maakt en minister Koenders de eis loslaat dat er eerst een politiek plan voor de toekomst van Syrië moet komen. Generaal Middendorp gaf daarvoor donderdagochtend de voorzet in de Tweede kamer: 'In Syrië is militair optreden cruciaal om IS te bestrijden. Maar daarmee los je de totaalproblematiek niet op, dat realiseer ik mij. Er is ook een politieke oplossing nodig voor Syrië. De brede conclusie in de coalitie is: het één sluit ander niet uit. Je kunt IS bestrijden en parallel daaraan werken aan een politieke oplossing.'

PvdA-minister Koenders spreekt vanavond tussen 20.00 en 23.00 uur met de Tweede Kamer over de toekomstige inzet van Nederland in de strijd tegen IS. Dan zal moeten blijken in hoeverre de internationale diplomatieke druk en de nieuwe VN-resolutie van de afgelopen dagen de minister van gedachten heeft doen veranderen.

Vorige week leek hij nog onvermurwbaar: toen benadrukte Koenders zelfs nog dat de Amerikanen geen officieel verzoek hebben ingediend bij Nederland om mee te doen aan bombardementen boven Syrië. 'Het is een wens, een hoop, die ze al langer hebben, maar dat is iets anders dan een verzoek', aldus Koenders.

Minister Koenders Beeld anp

Genoeg bommen over

Mocht Nederland toch besluiten tot bombardementen in Syrië, zijn er genoeg bommen over. Volgens defensie-experts gooien de Nederlandse F16's zeker in een kwart tot de helft van de gevallen hun bommen niet af boven Irak, omdat de gevechtsvliegtuigen vooral worden ingezet voor close air support. Dat betekent dat ze bewegende doelen, zoals IS-strijders, bestoken. Soms is afschrikking van die IS-strijders voldoende en blijft de bomlading aan boord, beaamt een Defensiewoordvoerder.

Bij de inzet van F16's om vaste strategische doelen in Syrië te bombarderen, zoals trainingskampen en commandocentra, is de kans dat de dure Nederlandse bommen worden ingezet een stuk groter, erkende Middendorp in de Kamer. 'Het heeft strategisch meer effect.'

Intussen verloopt de strijd tegen IS in Irak redelijk 'succesvol', zei Middendorp ook in de Kamer. Vooral in Noord-Irak heeft IS zich teruggetrokken in steden en hebben ze minder bewegingsvrijheid in open terrein.

Nederland levert aan de strijd in Irak zo'n 130 militairen die tot nu 5000 Koerdische grondtroepen en enkele honderden Iraakse soldaten hebben getraind om IS te bestrijden. Daarnaast hebben F16's sinds ruim een jaar 1500 vluchten uitgevoerd en daarbij 1200 keer bommen afgeworpen en andere wapens ingezet. Door de combinatie van luchtaanvallen door de coalitie en de inzet van lokale grondtroepen is volgens Middendorp circa 25 procent terrein teruggewonnen op IS in Irak. In de steden Mosul en Ramadi is IS nog wel sterk.

Nederlandse F16 Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden