Zwanger zonder zaad

Amerikaanse onderzoekers zouden van plan zijn een nieuwe bevruchtingstechniek, waarbij geen sperma nodig is, op de mens toe te passen....

Voor mannen is het een potentiële nachtmerrie: geslachtelijke voorplanting zonder sperma. Toen de eerste verhalen daarover afgelopen zomer opdoken, leek de techniek haplodisatie, nog mijlenver af te staan van de klinische praktijk.

Vorige week kondigde de BBC echter aan dat een Amerikaans instituut deze voortplantingstechniek wil toepassen om onvruchtbare mannen aan een eigen kind te helpen. Bovendien kwam de Britse omroep met een lesbisch stel uit Coventry op de proppen dat wel als proefkonijn wilde fungeren. Want ook lesbische partners zouden zo samen een kind kunnen concipiëren.

Tijdens een normale bevruchting versmelt een set chromosomen van de vader met een set van de moeder, zodat het nieuwgevormde embryo de normale dubbele set bezit. Afgelopen zomer presenteerde Dr. Orly Lacham-Kaplan van de Monash-universiteit in Melbourne echter een alternatief.

Zij voerde een bevruchtingsexperiment uit bij muizen. Daarvoor gebruikte ze een normale eicel, maar de bevruchting werd uitgevoerd met een gewone lichaamscel van het mannetje in plaats van met sperma.

Dat kan normaal gesproken niet omdat zo'n cel een dubbele set chromosomen heeft, maar Lacham-Kaplan ontdekte dat ze met behulp van chemische stoffen vlak voor de bevruchting een set kon verwijderen, zodat de zo gevormde muizenembryo's een normale hoeveelheid chromosomen hebben.

Of dat ook werkelijk gezonde muizen oplevert, is overigens nog de vraag. De onderzoekster heeft een jaar uitgetrokken om te bestuderen of de gevormde embryo's genetisch intact zijn, en om te kijken of na implantatie in een draagmoeder daadwerkelijk levenslustige muizen worden geboren. Is dat het geval dan is hiermee niet alleen de potentiële mogelijkheid geboren om stellen met een onvruchtbare man, maar ook lesbische koppels aan een eigen kind te helpen.

Volgens de BBC wil het in Chicago gevestigde Reproductive Genetics Institute niet wachten op het Australische onderzoek. Het instituut hult zich in stilzwijgen, maar Mohammed Taranissi van de Londense geboortekliniek Assisted Gynaecology Research Centre beweert dat zijn collega's in Chicago in april naar buiten komen met de eerste onderzoeksresultaten bij de mens.

De reacties daarop zijn eigenlijk louter negatief. Prof. dr. Bill Ledger van de universiteit van Sheffield waarschuwde bij de BBC voor het scheppen van mismaakte mensen. Hij pleitte dan ook voor een voorlopig verbod op het toepassen van de techniek bij de mens.

Ook Lacham-Kaplan reageert afwijzend. Vanuit Australië laat ze weten dat het volgens haar nog veel te vroeg is om al bij de mens te experimenteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.